thumb|Nagrobek Janiny Karaś na Cmentarzu Powązkowskim Janina Irena Karasiówna ps. „Jadwiga”, „Berg”, „Bronka”, „Haka”, „HK”, „Henryk Kościesza”, „Ość”, „Rybczyńska” (ur. 3 maja 1903 w Niżnym Nowogrodzie, zm. 25 października 1948 w ) – major Armii Krajowej, współzałożycielka Służby Zwycięstwu Polski, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodziła się 3 maja 1903 w Niżnym Nowogrodzie w rodzinnym majątku. Córka Klemensa (inżyniera) i matki Bronisławy Brzozowskiej. Początkowo uczęszczała do szkoły żeńskiej Polskiego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Moskwie. Do kraju przyjechała w 1918 i zamieszkała w Wilnie. Kontynuowała naukę w Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej, a po jego ukończeniu otrzymała świadectwo dojrzałości w czerwcu 1922. Studiowała od stycznia 1923 na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego w WilnieDo końca 1924 roku zaliczyła dwa lata.. Później przeprowadziła się do Warszawy, gdzie kontynuowała od października 1925 studia na Wydziale Lekarskim UW, studiując jednocześnie w Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej, w którym zaliczyła do 1927 następne dwa lata. Kontynuowała studia od listopada 1931 na Wydziale Pedagogicznym WWP.
Była również zatrudniona, jako referentka Instytutu Oświaty Dorosłych przy Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Była również instruktorką PCK. Była związana od czasów studenckich z Polskim Towarzystwem Teozoficznym i czynnie działała w powstałej w Warszawie w 1924 z inicjatywy teozofów loży Międzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego „Le Droit Humain”. Kiedy utworzono w 1934 polską federację rytu „Le Droit Humain” weszła do składu jego władz.
W czasie II wojny światowej, od 27 września 1939 była w konspiracji i już wówczas należała do pierwszej kilkunastoosobowej grupy współzałożycieli Służby Zwycięstwu Polski. Zorganizowała w początkowym okresie zawiązki służby kancelaryjnej i łączności, a od połowy października kierowała całością łączności konspiracyjnej w Dowództwie Głównym SZP. Występowała wówczas pod pseudonimem „Bronka”. Od stycznia 1940, po utworzeniu Związku Walki Zbrojnej przez kilka miesięcy zastępczyni mjr. Leona ChendyńskiegoSzef Oddziału V-K (łączności konspiracyjnej) w Komendzie Okupacji Niemieckiej ZWZ.. Uczestniczyła pod ps. „Rybczyńska” jako przedstawiciel gen. Stefana Roweckiego w konferencji belgradzkiej (29 maja – 2 czerwca 1940). Objęła krótko przed wyjazdem do Belgradu funkcję szefa Oddziału V-K KG ZWZ-AK i pełniła ją aż do zakończenia powstania warszawskiegoByło to najwyższe stanowisko w AK zajmowane przez kobietę.. Dział łączności konspiracyjnej, którym kierowała podlegał płk. Józefowi Kazimierzowi Plucie-CzachowskiemuSzef Oddziału V KG, a od kwietnia 1944 r. podporządkowany był bezpośrednio Szefowi Sztabu KG AK, gen. Tadeuszowi Połczyńskiemu.. W latach 1941–1943 używała ps. „Jadwiga Berg”, a następnie „Haka”, „HK”, „Henryk Kościesza”. Była uczestniczką powstania warszawskiego. Mianowana majorem rozkazem L.876/BP z 23 września 1944. Przebywała w niewoli niemieckiej po kapitulacji oddziałów powstańczych, gdzie w Oflagu Molsdorf pełniła funkcję zastępczyni komendantki mjr Wandy Gertz. Pozostała po zakończeniu wojny na emigracji w Londynie. Od grudnia 1945 była członkinią Komitetu Organizacyjnego Koła AK, a kiedy w marcu 1947 zostało utworzone, została członkinią RN Koła AK. W tym samym roku była również współzałożycielką Studium Polski Podziemnej w Londynie.
Wyjechała w lipcu 1948 do Indii na zaproszenie teozofów i utonęła 25 października 1948 przy ujściu rzeki do Oceanu Indyjskiego koło Madrasu. Jej symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 155b-4-13).
Awanse major – 23 września 1944
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 11493 – 28 września 1944 Krzyż Walecznych
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Komendy Głównej ZWZ Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Absolwenci Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kategoria:Teozofowie Kategoria:Polscy wolnomularze (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Moskwą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli przez utonięcie Kategoria:Zmarli w 1948