Pruszcz – gmina miejsko-wiejska w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bydgoskim.

Siedziba gminy to Pruszcz. Część gminy znajduje się na terenie Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego.

Według danych z 1 stycznia 2012 gmina liczyła 9562 mieszkańców.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2005 gmina Pruszcz ma obszar 141,96 km², w tym: użytki rolne: 87% użytki leśne: 3%

Gmina stanowi 9,64% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 9272 100 4800 51,8 4472 48,2gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 65,3 33,8 31,5

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Pruszcz w 2014 roku

Transport Komunikacja publiczna Od 1 września 2020 funkcjonujące na terenie gminy i organizowane przez nią linie autobusowe są bezpłatne dla pasażerówWieś Pruszcz uruchamia darmową komunikację. Kursy po całej gminieBezpłatny transport na terenie gminy.

Transport drogowy Drogi przebiegające przez teren gminy: (Świecie – Zbrachlin – Bydgoszcz – Poznań – Wrocław – Lubawka granica państwa Plik:EU-Icon.svg z Czechami ) (Zbrachlin – Topolno – Borówno)

Transport kolejowy Przez teren gminy przebiegają dwie linie kolejowe o znaczeniu państwowymRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (): (Chorzów Batory – Bydgoszcz Główna – Pruszcz Pomorski – Laskowice Pomorskie – Tczew) (Nowa Wieś Wielka – Bydgoszcz Leśna – Maksymilianowo – Serock – Wierzchucin – Kościerzyna – Gdynia Port)

Sport

Infrastruktura W 2020 roku w Pruszczu została oddana do użytku pełnowymiarowa hala sportowa. Powierzchnia użytkowa budynku wynosi 3100 m kw. Na trybunach mogą zasiąść 204 osoby.

Kluby sportowe W gminie Pruszcz działają następujące kluby: Start Pruszcz – piłka nożna, IV liga Pomorzanin Serock – piłka nożna, IV liga

Ochrona przyrody Parki krajobrazowe Wschodnia część gminy położona jest na terenie Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego wchodzącego w skład Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego. Obszar ten wynosi 1975 ha i obejmuje zbocze doliny Wisły oraz jej dolinę stanowiącą korytarz ekologiczny o znaczeniu kontynentalnym. Występują tutaj liczne siedliska chronionych ptaków, chrząszczy i roślin. Rezerwaty przyrody Od 1991 roku projektowany jest rezerwat krajobrazowy Parów Cieleszyński obejmujący najatrakcyjniejszy fragment parowu. Na jego terenie znajdują się 3 wychodnie piaskowców i zlepieńców plejstoceńskich wraz z nie w pełni wykształconymi jaskiniami. Na zboczach zachodzą dynamiczne procesy denudacyjne, a w Strudze Niewieścińskiej korytowe. Pod względem roślinnym rosną tutaj: szczawik zajęczy, śledziennica skrętolistna, skrzyp zimowy oraz turzyca prosowa rosnąca na torfowiskach źródliskowychdokumentacja projektowanego rezerwatu. Użytki ekologiczne W granicach jednostki administracyjnej znajdują się takie użytki ekologiczne jak:

bagno na terenie wsi Serock, Nadleśnictwo Zamrzenica (zachodnie krańce gminy), na oddziałach leśnych nr 173Ah, Bb, Bd, Bg łąki na terenie wsi Topolno, Nadleśnictwo Żołędowo (wschodnia część gminy), na oddziałach leśnych nr 1Ab, Ad, Ah, Ai, Al Obszary chronionego krajobrazu Na obszarze gminy zlokalizowane są dwa fragmenty obszarów chronionego krajobrazuMapa kujawsko-pomorskie obszary chronione, Wyd. Wojewoda Kujawsko-Pomorski, red. M. Dąbrowski, : w północno-wschodniej części Nadwiślański Obszar Chronionego Krajobrazu na obszarze wsi Parlin w północno-zachodniej części Obszar Chronionego Krajobrazu Zalewu Koronowskiego na terenie wsi Serock.

Natura 2000 Wschodnią część gminy zajmują dwa obszary Natura 2000: Dolina Dolnej Wisły PLB040003 OSO Solecka Dolina Wisły PLH040003 SOO

Pomniki przyrody Na terenie gminy znajduje się 37 pomników przyrody ożywionej i 2 nieożywionej.

Rosnąca na terenie gminy aleja jarzębów szwedzkich z okazami powyżej 300 cm w obwodzie była jedyną aleją drzew tego gatunku w woj. kujawsko-pomorskimRejestr pomników przyrody Regionalnego Konserwatora Przyrody.

Turystyka Walory antropogeniczne Walory antropogeniczne gminy Pruszcz: wczesnośredniowieczne grodzisko Talerzyk kościół sakralny pw. Nawiedzenia NMP w Topolnie zbudowany w latach 1681 – 1683 z fundacji Adama Konarskiego dla sprowadzonych tu w 1649 roku Paulinów z Jasnej Góry. Nieopodal tej barokowej, murowanej i bogato dekorowanej świątyni znajduje się zespół pałacowo – parkowy z okresu Rzeczypospolitej Obojga Narodów – siedziba Zgromadzenia Sióstr Pasterek oraz pozostałości zabudowy dawnego folwarku kościół pw. św. Jakuba z 1865 roku znajdujący się w Niewieścinie w Łowinie znajduje się dom z kuźnią pochodzący z XIX wieku. Z wyposażenia kuźni zachował się skórzany miech i pień pod kowadło oraz nieliczne narzędzia kowalskie kościół poewangelicki pw. św. Andrzeja Bobolii w Wałdowie z XIX wieku będący kościołem filialnym parafii Pruszcz w Gołuszycach znajduje się Zespół Dworsko – Parkowy. Obejmuje dwór wzniesiony około 1880 roku, kaplicę z 1929 roku i park krajobrazowy ze zbiornikiem wodnym oraz zabytkowym drzewostanem z dwoma pomnikami przyrody

Rekreacja Na terenie gminy wytyczono w 2022 roku trzy trasy przeznaczone do uprawiania nordic walkingu: zieloną, czerwoną oraz czarną, które częściowo nachodzą na siebie, a ich długość wynosi odpowiednio: 5,2 km, 8,2 km oraz 17,4 km. Obejmują one walory gminy znajdujące się na obszarze Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego, takie jak: grodzisko Talerzyk w Topolnie, barokowy kościół pw. Nawiedzenia NMP w Topolnie czy Parów Cieleszyński. Miejscowości w Gminie Pruszcz Sołectwa

Bagniewko, Brzeźno, Cieleszyn, Gołuszyce, Grabówko, Luszkówko, Łaszewo, Łowin, Łowinek, Małociechowo, Mirowice, Niewieścin, Parlin, Pruszcz, Rudki, Serock, Topolno, Wałdowo, Zawada, Zbrachlin.

Pozostałe miejscowości Bagniewo, Grabowo, Konstantowo, Luszkowo, Nieciszewo, Trępel.

Sąsiednie gminy Powiat bydgoski Dobrcz, Koronowo

Powiat chełmiński Chełmno, Unisław

Powiat świecki Bukowiec, Świecie, Świekatowo

Przypisy