thumb|300px|Wystawia w czasie XXIX Światowego Kongresu Esperantystów w Warszawie, 1937 r. Przy mapie połączeń radia z audycjami w esperancie Marek Wajsblum Marek Wajsblum (ur. 21 października 1903 w Warszawie, zm. 18 lutego 1962 w Londynie) – polski historyk pochodzenia żydowskiego, badacz dziejów reformacji w Polsce.
Życiorys Absolwent historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1928 roku obronił pracę doktorską pod kierownictwem specjalisty od polskiej reformacji Stanisława Kota. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 i 32. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W 1934 posiadał przydział w rezerwie do 42 Pułku Piechoty w Białymstoku.
Lata II wojny światowej spędził w ZSRR. W końcu 1941 dotarł do Ambasady RP w ZSRR w Kujbyszewie, w której otrzymał funkcję doradcy prof. Kota do spraw związanych z ustawodawstwem i sprawami socjalno-religijnymi Związku Radzieckiego. Jego działalność wzbudzała zainteresowanie NKWD. Dzięki pomocy prof. Kota został wcielony do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR pod przybranym nazwiskiem „Józef Nowak”. W latach 1943–1945 pracował jako sekretarz Biura Polskiego Naukowego na Bliski Wschód. W latach 1945–1947 był sekcji językowej Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.
W 1947 roku osiadł w Londynie. Działał w Polskim Towarzystwie Historycznym w Wielkiej Brytanii i Polskim Towarzystwie Naukowym na Obczyźnie. Był esperantystąWstęp [w:] Zawsze byłem Żydem dla Polaków i Polakiem dla Żydów. Listy Marka Wajsbluma do Stanisława Kota, opracowali i wstępem opatrzyli Zdzisław Pietrzyki Zbigniew Koziński, Kraków 1996, s. 10.
Wybrane publikacjeLista ułożona na podstawie katalogu Biblioteki Narodowej Dyteiści małopolscy: (Stanisław Farnowski i Farnowianie), Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1927. Ex regestro arianismi: szkice z dziejów upadku protestantyzmu w Małopolsce, Kraków: Towarzystwo Badań Dziejów Reformacji w Polsce 1948. Mikołaj Lubowicz (1856–1932), Warszawa - Kraków: W. L. Anczyc 1935. O genezę antytrynitaryzmu polskiego, Warszawa - Kraków: W. L. Anczyc 1935, Quakers and Poland 1661–1919, New York: The Polish Institute of Arts and Sciences in America 1966. Reformacja w „Złotej wolności” Zofji Kossak-Szczuckiej, Warszawa - Kraków: W. L. Anczyc 1935, (Opracowanie) Aleksander Brückner, Tysiąc lat kultury polskiej, Paryż: Księgarnia Polska 1954–1956. Icelandic echoes in Poland through a thousand years, New York 1971. Wypisy Marka Wajsbluma do historii reformacji w Polsce 1548-1567, oprac. Zdzisław Pietrzyk, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 29 (1984), s. 201-220 (Wypisy z ksiąg Królewskiego Sądu Asesorskiego). Wypisy Marka Wajsbluma do historii reformacji w Polsce 1548-1567 (uzupełnienie), oprac. Zdzisław Pietrzyk, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 38 (1994), s. 121. Zawsze byłem Żydem dla Polaków i Polakiem dla Żydów. Listy Marka Wajsbluma do Stanisława Kota, opracowali i wstępem opatrzyli Zdzisław Pietrzycki i Zbigniew Koziński, Kraków: nakładem Biblioteki Jagiellońskiej - „Księgarnia Akademicka” 1996. Nędze złotego wieku, „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 47 (2003), s. 191-194 (przedruk artykułu z czasopisma „1930” z 1930 roku).
Przypisy
Bibliografia
Peter Brock, Marek Wajsblum, „Wiadomości” 21 (1966), nr 1032.
Zdzisław Pietrzyk, Marek Wajsblum - ulubiony uczeń Stanisława Kota [w:] Stanisław Kot - uczony i polityk. Pokłosie sesji naukowej, red. Alina Fitowa, Kraków: Wydawnictwo UJ 2001, s. 213-224. Rafał Stobiecki, Klio na wygnaniu. Z dziejów polskiej historiografii na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii po 1945 r., Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2005. Krystyna Śreniowska, Wajsblum Marek [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 541-542. Wiktor Weintraub, Marek Wajsblum, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie” 12 (1961-1962), s. 18-20. Wstęp [w:] Zawsze byłem Żydem dla Polaków i Polakiem dla Żydów. Listy Marka Wajsbluma do Stanisława Kota, opracowali i wstępem opatrzyli Zdzisław Pietrzycki i Zbigniew Koziński, Kraków 1996, s. 5-13.
Źródła zewnętrzne Marek Wajsblum (1903-1962): Historian of Polish Culture, The Polish Review vol. 11, No. 2 (Spring, 1966), s. 3-10. Nekrologo de Marek Wajsblum, Esperanto: revuo internacia: oficiala organo de Universala Esperanto Asocio. Jaro 55, n. 677 (1962), p. 72
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy historycy protestantyzmu Kategoria:Polscy esperantyści Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1962