Krzyżewo-Marki – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Krzyżewo-Marki z siedzibą GRN w Krzyżewie-Markach utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie makowskim w woj. warszawskim, na mocy uchwały nr VI/10/6/54 WRN w Warszawie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromadGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Budzyno-Lipniki, Dłutkowo, Gołoniwy, Krzyżewo-Jurki, Krzyżewo Borowe, Krzyżewo Nadrzeczna, Krzyżewo-Marki, Zacisze Nowe, Zacisze Stare, Zawady Dworskie i Zawady-Huta ze zniesionej gminy Płoniawy oraz obszary dotychczasowych gromad Cieciorki Szlacheckie, Cieciorki Włościańskie, Kałęczyn, Rzechowo Wielkie(Obwieszczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 8 marca 1956 r. w sprawie sprostowania błędów w tekstach uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi, ogłoszonych w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej Nr 11 z dnia 1 grudnia 1954 r. pod poz. 67. (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 14 kwietnia 1956 r., Nr. 3, Poz. 14)) i Zalesie Wielkie ze zniesionej gminy Perzanowo tymże powiecieUchwała Nr VI/10/6/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu makowskiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-0/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 29 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 67). Dla gromady ustalono 15 członków gromadzkiej rady narodowejUchwała Nr XLII Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Makowie Mazow. z dnia 6 października 1954 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 7 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 45).
29 lutego 1956 z gromady Krzyżewo Marki wyłączono wieś Krzyżewo Nadrzeczne włączając ją do gromady Młodzianowo w tymże powiecieUchwała Nr VI/10/55 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 30 czerwca 1955 r. w sprawie zmian granic niektórych gromad oraz przeniesienia niektórych siedzib gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 14 kwietnia 1956 r., Nr. 3, Poz. 10).
31 grudnia 1959 do gromady Krzyżewo-Marki przyłączono wieś Popielarka ze znoszonej gromady Młodzianowo w tymże powiecieUchwała Nr IV-9/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zmian granic niektórych gromad i przeniesienia siedzib niektórych gromadzkich rad narodowych w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1959 r., Nr. 12, Poz. 438).
31 grudnia 1961 gromadę zniesiono, włączając jej obszar do gromad: Czerwonka (wsie Budzyno-Lipniki, Cieciórki Szlacheckie, Cieciórki Włościańskie, Kałęczyn, Krzyżewo-Marki i Nowe Zacisze), Płoniawy-Bramura (wsie Dłutkowo, Gołoniwy, Krzyżewo Borowe, Zawady Dworskie, Popielarka, Stare Zacisze i Zawady-Huta) i Gąsewo (wsie Zalesie i Rzechowo Wielkie) w tymże powiecieUchwała Nr IV-19/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 27 września 1961 r. w sprawie zmian granic i nazw, utworzenia i zniesienia niektórych gromad oraz przeniesienia siedzib niektórych gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1961 r., Nr. 13, Poz. 292).
Przypisy
Krzyżewo-Marki