mały|240x240px|Urząd miejski w Sędziszowie Sędziszów – gmina miejsko-wiejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie kieleckim.

Siedziba gminy to Sędziszów.

Na terenie miasta i gminy Sędziszów znajduje się podstrefa Specjalnej Strefy Ekonomicznej Starachowice, obejmująca obszar 17,1 ha i zagospodarowana w 100% (Fabryka Kotłów Sefako).

Na koniec r. 2020 gminę zamieszkiwało 12 518 osób.

Miejscowości Miejscowości podstawowe i ich integralne części w administracji gminy Sędziszów – obszar wiejski gminy. Nazwa Rodzaj miejscowości Miejscowość podstawowa SIMC Położenie geograficzneAleksandrów wieś 0266778 Białowieża wieś 0266790 Boleścice wieś 0266815 Borszowice wieś 0266844 Bugaj wieś 0266873 Czekaj wieś 0266880 Czepiec wieś 0266910 Czostków część wsi Zielonki 0267401 Dębina przysiółek wsi Przełaj Czepiecki 0267269 Dębowa Góra część wsi Klimontówek 0267045 Dziadówki Krzcięcickie kolonia wsi Mierzyn 0267134 Gniewięcin wieś 0266940 Górki kolonia wsi Gniewięcin 0266956 Górki przysiółek wsi Tarnawa 0993366 Grązów wieś 0266979 Janinów osada wsi Mstyczów 0993277 Jeżów wieś 0266985 Józefów kolonia wsi Mstyczów 0993283 Kapkaz część wsi Przełaj Czepiecki 0267275 Kapkazik część wsi Przełaj Czepiecki 0993343 Klimontów wieś 0267000 Klimontówek wieś 0267039 Kolonia Dolna część wsi Gniewięcin 0266962 Krzcięcice wieś 0267074 Krzelów wieś 0267080 Kucaków kolonia wsi Łowinia 0267105 Las Klimontowski przysiółek wsi Jeżów 0266991 Laskowa część wsi Klimontówek 0267051 Laskowa osada wsi Klimontów 0267016 Lipie część wsi Klimontów 0267022 Łowinia wieś 0267097 Marianów wieś 0267111 Mierzyn wieś 0267128 Mstyczów wieś 0267140 Od Tarnawy część wsi Czekaj 0266896 Okupniki część wsi Przełaj 0267223 Opoczka część wsi Białowieża 0266809 Pawłowice wieś 0267157 Piasek część wsi Czepiec 0266927 Piekło część wsi Zielonki 0267418 Piła wieś 0267170 Piołunka wieś 0267186 Pipidówka przysiółek wsi Wojciechowice 0267364 Pod Karczmą część wsi Czepiec 0266933 Pod Lasem część wsi Podsadek 0267200 Pod Stokiem część wsi Czekaj 0266904 Podlesie kolonia wsi Przełaj 0267230 Podsadek wieś 0267192 Podsadek Dolny część wsi Podsadek 0993320 Podsadek Średni część wsi Podsadek 0993337 Przedmoszczany przysiółek wsi Mstyczów 0993290 Przełaj wieś 0267217 Przełaj Czepiecki wieś 0267252 Psikus część wsi Borszowice 0266850 Raj kolonia wsi Krzcięcice 0993260 Sadki kolonia wsi Aleksandrów 0266784 Skorupków część wsi Klimontówek 0267068 Słaboszowice wieś 0267298 Sosnowiec wieś 0267312 Stara Wieś część wsi Wojciechowice 0267370 Stara Wieś część wsi Przełaj 0267246 Stary Sosnowiec część wsi Sosnowiec 0993350 Swaryszów wieś 0267329 Szałas wieś 0267335 Tarnawa wieś 0267341 Tarnawa-Wydanka wieś 0267387 Torfie przysiółek wsi Klimontów 0993248 Wojciechowice wieś 0267358 Wojciechów osada wsi Mstyczów 0993308 Występ część wsi Piołunka 0993314 Zagaje osada wsi Pawłowice 0267163 Zagaje przysiółek wsi Borszowice 0266867 Zapusty kolonia wsi Boleścice 0266821 Zarzecze kolonia wsi Słaboszowice 0267306 Zarzecze przysiółek wsi Boleścice 0266838 Zielonki wieś 0267393 Żabieniec przysiółek wsi Przełaj Czepiecki 0267281 Źródła: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls, 2015), oraz , Zbiory danych państwowego rejestru nazw geograficznych (07-03-2018)

Struktura powierzchni Według stanu na 1 stycznia 2011 r. powierzchnia gminy wynosi 145,65 km², z czego miasto Sędziszów zajmuje 7,92 km², zaś obszary wiejskie – 137,73 km².

W 2007 r. 76% obszaru gminy stanowiły użytki rolne, a 15% – użytki leśne.

Demografia

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Sędziszów w 2014 roku

Położenie Południowo-zachodnia część województwa świętokrzyskiego Południowo-zachodnia część powiatu jędrzejowskiego W obrębie Niecki Miechowskiej Mezoregiony: Płaskowyż Jędrzejowski i Garb Wodzisławski oraz Wyżyna Miechowska

Zabytki Relikty średniowiecznego grodziska Badania archeologiczne prowadzano w 1904 r. i w latach 60. XX w. Prace wykopaliskowe z 1980 r. doprowadziły do odkrycia grotów bełtów, gwoździ, fragmentów ceramiki, oraz zwierzęcych kości.

Grodzisko leży na skraju podmokłej doliny potoku Lipka, współcześnie jest to północna część wsi Piła. Pozostałości grodziska, pochodzącego z 2 połowy XIII w., to kopiec ziemny o średnicy 30 m i wysokości 8 m oraz nasyp otaczający resztki fosy. Na szczycie odkryto pozostałości drewnianej budowli.

Sędziszów Barokowy kościół parafialny pw. Świętego Piotra i Pawła, wzniesiony w latach 1771–1786. Był Dworek z XIX w. – oficyna z czasów rodu Dembińskich, część ogrodzenia dworskiego, park, oraz spichlerz i czworak. W miejsce dworku powstał Zakład Opiekuńczo-Leczniczy (ZOL) „Caritas Kielce”. Pozostałości ogrodzenia rozebrano. Przydrożna kapliczka – figura Chrystusa z 1650 r. Osiedle Drewniane – budynki dla pracowników kolei wybudowane przez Niemców. Ulica Kolejowa – zabudowa poniemiecka, stylizowana na styl tyrolski.

Krzcięcice Murowany dwór (wraz z pozostałościami ogrodzenia) z połowy XIX w. Będący we własnością Wandy Zadeckiej. Kościół św. Prokopa wzniesiony w latach 1531–1542. Restaurowany w 1880 r. Dzwonnica drewniana z XVIII w. Drewniany młyn wodny z 1892 r. (obecnie nieczynny).

Krzelów Dwór z XIX w., zbudowany z wykorzystaniem części dworu z XVIII w., przebudowany w 1889 r. i remontowany w 1974 r. Aktualnie poddany gruntownemu odrestaurowaniu przez właściciela. Zespół budynków folwarcznych w Krzelowie murowana rządcówka z końca XIX w. murowana kancelaria z 1935 r. murowany dom zootechnika z 1935 r. murowana stajnia i wozownia z końca XIX w. murowana obora z ok. 1935 r. murowana owczarnia z początku XIX w. stodoła murowano-drewniana z połowy XIX w. spichlerz z 1850 r. Oficyna dworu w Krzelowie z galeriami Oficyna wschodnia (dawniej kuchnia) wzniesiona przed 1831 r. i przebudowana gruntownie w 1934 r., remontowana w 1974 r. Oficyna zachodnia z 1934 r. z dwiema galeriami Ogrodzenie z bramkami z XIX w.

Łowinia Murowany dwór z XIX w.

Mstyczów Zespół kościoła parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (ok. 1908) kościół murowany ogrodzenie murowano-żelbetowe Pozostałości zespołu dworskiego z XIX w. Murowany zespół dworskiej cegielni Janinów (ok. 1908) cegielnia dom rządcy (obecnie dom nr 107) młyn zbożowy skład na glinę stajnia

Pawłowice Zespół dworski Murowany pałac z końca XIX w. (obecnie Szkoła Podstawowa) Murowana kuchnia z XVIII w. (obecnie Klub Sportowy Olimpia) Pozostałości murowanego ogrodzenia z XIX w. Park z XIX w. (ok. 1900) Drewniany dom (ok. 1880)

Tarnawa Murowany Kościół św. Marcina z XIX w. (ok. 1856) Murowana kaplica z 1856 r. Pozostałości ogrodzenia, murowano-żelbetowego z II poł. XIX w. Murowana plebania z II poł. XIX w.

Oświata Przedszkola Przedszkole Samorządowe Nr 1 w Sędziszowie

Szkoły podstawowe Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Sędziszowie Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Św. Floriana w Sędziszowie Szkoła Podstawowa w Pawłowicach Szkoła Podstawowa w Krzcięcicach Szkoła Podstawowa w Tarnawie Szkoła Podstawowa w Boleścicach Szkoła Podstawowa w Sosnowcu Szkoła Podstawowa w Mstyczowie Szkoła Podstawowa w Klimontowie Szkoła Podstawowa w Zielonkach

Gimnazja Gimnazjum w Sędziszowie Gimnazjum w Boleścicach

Szkoły średnie Liceum Ogólnokształcące w Sędziszowie Zespół Szkół Zawodowych w Sędziszowie Zespół Szkół Rolniczych w Krzelowie Technikum Ochrony Środowiska w Krzelowie Technikum Żywieniowe w Krzelowie

Religia Kościół rzymskokatolicki Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sędziszowie Parafia św. Brata Alberta Chmielowskiego w Sędziszowie Parafia pw. św. Prokopa w Krzcięcicach Parafia pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Mstyczowie Parafia pw. św. Marcina w Tarnawie Świadkowie Jehowy zbór Sędziszów

Jednostki pomocnicze gminy Uchwałami Rady Miejskiej w Sędziszowie zostały powołane 34 jednostki pomocnicze gminy w tym 31 sołectwRaport o stanie gminy Sędziszów w 2024. Sołectwa s. 14.

Sołectwa Aleksandrów, Białowieża, Boleścice, Borszowice, Bugaj, Krzelów-Czekaj, Czepiec, Gniewięcin, Grązów, Jeżów, Klimontów, Klimontówek, Krzcięcice, Łowinia, Marianów, Mierzyn, Mstyczów, Pawłowice, Piła, Piołunka, Podsadek, Przełaj, Przełaj Czepiecki, Słaboszowice, Sosnowiec, Swaryszów, Szałas, Tarnawa, Wojciechowice, Zielonki

Oraz 3 osiedla w Sędziszowie: Osiedle Sady, Osiedle Na Skarpie, Osiedle Rynek

Sąsiednie gminy Jędrzejów, Kozłów, Nagłowice, Słupia, Wodzisław, Żarnowiec

Przypisy