Siemomysł () (ur. 1000/1020, zm. po 29 czerwca 1046) – książę pomorski, znany jedynie ze wzmianki w Rocznikach z Niederalteich i dokumentu króla niemieckiego Henryka III z 1040.

Był prawdopodobnie potężnym władcą chrześcijańskim, którego zasięg władzy mógł obejmować nawet całe Pomorze. Przypuszcza się, że był bliżej spokrewniony z dynastią Piastów, po mieczu lub po kądzieli. Pojawiły się również teorie, jakoby pokrewieństwo z Piastami wynikało z małżeństwa Siemomysła z przedstawicielką dynastii Rurykowiczów. Książę żył w konflikcie z księciem polskim Kazimierzem Odnowicielem.

Życiorys Siemomysł w dokumencie Henryka III W 1040 cesarz Henryk III wystawił dla katedry w Naumburg (Saale) dokument, w którym pojawia się informacja o nadaniu jej beneficjum w ziemi Weita, które posiadał niejaki (łac.) Sememizl. Badacze identyfikują tego ostatniego z Siemomysłem księciem pomorskim wspomnianym w dokumencie z 1046Pogląd H. Łowmiańskiego; zob. G. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 169. Za H. Łowmiańskim identyfikację tę przyjął E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 77.. Przed 1040 Siemomysł mieszkał w Niemczech, skąd udał się na Pomorze. Data przybycia księcia na Pomorze nie jest znana. Przypuszcza się, że doszło do niego w czasie zbliżonym do terminu najazdu księcia czeskiego Brzetysława I na Śląsk i Wielkopolskę. Pojawił się również domysł, jakoby był identyczny z księciem pokonanym przez księcia węgierskiego Belę I około 1043.

Siemomysł w relacji Roczników altajskich 24 czerwca 1046 Siemomysł wziął udział w zjeździe w Merseburgu z królem niemieckim Henrykiem III, księciem czeskim Brzetysławem I i Kazimierzem I Odnowicielem. Był traktowany równorzędnie z innymi władcami słowiańskimiJ. Sochacki, Relacja roczników altajskich o księciu pomorskim Zemuzile, s. 83–84.. 29 czerwca tego roku w Miśni doszło do złagodzenia sporów pomiędzy książętami przez niemieckiego władcęE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 77.. Siemomysł nie poddał się jednak wyrokowi z Miśni.

Pokrewieństwo z Piastami Ze względu na fakt, że imię Siemomysł nosił jeden z książąt Polan z dynastii Piastów, sądzi się, że Siemomysł książę pomorski był jego potomkiem. Teorię tę uzupełnia pochodzący z przełomu XII i XIII wieku żywot św. Wojciecha zwany (łac.) Tempore illo, który przekazał informację, że praski biskup w Gdańsku miał udzielić ślubu niewymienionemu z imienia księciu pomorskiemu i córce Bolesława I Chrobrego. Wiarygodność tego źródła jest jednak kwestionowanaH. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 416; E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 67–72..

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli Istnieje kilka koncepcji dotyczących powiązań genealogicznych między Siemomysłem księciem pomorskim a Piastami. Nieznany książę pomorski miał w 996 lub 997 poślubić córkę Bolesława I Chrobrego – zwolennikiem tego poglądu był Oswald Balzer, opierający się na przekazie (łac.) Tempore illoO. Balzer, Genealogia Piastów, s. 60.. Pogląd ten został odrzucony przez nowszą literaturę historyczną. Nieznany książę pomorski poślubił córkę Mieszka I – do ślubu doszło albo w latach 80. X wieku, albo zgodnie z relacją (łac.) Tempore illo w 996 lub na początku 997G. Labuda, Wpływ powstania państwa polskiego na rozwój dziejowy Pomorza, [w:] Tymieniecki K. (red.), Początki państwa polskiego, T. 2, s. 273.. Nieznany książę pomorski poślubił córkę Siemomysła, księcia Polan – zwolennikiem tego poglądu był Henryk ŁowmiańskiH. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 418, przyp. 1348.. Jeden z najwybitniejszych znawców genealogii Piastów, Kazimierz Jasiński, uważał poglądy nr 2 i 3 za równie prawdopodobne.

Na poparcie poglądu o pokrewieństwie Siemomysła z Piastami przywołuje się przekaz Galla Anonima, który nazywa Świętobora, księcia pomorskiego z przełomu XI i XII wieku, i jego syna Świętopełka krewnymi Bolesława III KrzywoustegoGall Anonim, Kronika polska, lib. III, c. 26.. Pojawiły się jednak hipotezy, wyjaśniające pokrewieństwo między Świętoborem i Świętopełkiem a Piastami z pominięciem Siemomysła – przypuszczano, że nieznana źródłom córka Bolesława II Szczodrego została wydana za księcia pomorskiego, ojca ŚwiętoboraH. Łowmiański, Początki Polski, T. 5, s. 418, przyp. 1248.. Pojawiła się też teoria, że książęta pomorscy spokrewnili się z Piastami za ruskim pośrednictwem – księżną pomorską miała zostać nieznana źródłom córka Światopełka I, księcia kijowskiego, i jego żony, nieznanej z imienia córki Bolesława I ChrobregoJ. Tęgowski, Spokrewnienie Bolesława Krzywoustego ze Świętoborem i Świętopełkiem, książętami pomorskimi z początku XII wieku, [w:] Genealogia. Studia i materiały historyczne, T. 12, s. 7–21..

Historycy, uważający Siemomysła za potomka polskiej księżniczki wzmiankowanej w (łac.) Tempore illo, twierdzą, że panował na Pomorzu GdańskimZob. G. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 168..

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 1)

NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Bolesław I Chrobryur. 967zm. 17 VI 1025 NN, córka Rygdagaur. ?zm. 985                   NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 2)

NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? Mieszko Iur. w okr. 922–945zm. 25 V 992 Dobrawaur. ok. 930zm. 977                   NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Siemomysł jako potomek Piastów po kądzieli (koncepcja nr 3)

NNur. ?zm. ? NN, córka Siemomysłaur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?                   NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Siemomysł jako przedstawiciel dynastii Piastów W literaturze historycznej istnieje też mniejszościowa hipoteza (ostatnio coraz popularniejsza), uznająca książąt pomorskich za boczną linię Piastów, wywodzącą się od jednego z synów Mieszka I i Ody (ŚwiętopełkaE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 72,79., MieszkaB. Śliwiński, Pomorze w polityce i strukturze państwa wczesnopiastowskiego (X-XII w.), [w:] „Kwartalnik Historyczny”, nr 107/2. lub LambertaE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 73.). W jej myśl Siemomysł książę pomorski był synem DytrykaS. Zakrzewski, Bolesław Chrobry Wielki, s. 173. lub jego bratem.

Badacze, uznający Siemomysła za potomka Piastów po mieczu, lokują jego księstwo na terenie Pomorza Zachodniego lub całego PomorzaE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 79–80..

Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Świętopełka Mieszkowica

Świętopełk Mieszkowicur. w okr. 979–985zm. przed 25 V 992 (?) NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?                   Dytrykur. po 992zm. po 1032 NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Mieszka Mieszkowica

Mieszko Mieszkowicur. w okr. 978–984zm. po 25 V 992 NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?                   Dytrykur. po 992zm. po 1032 NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Hipotetyczny wywód Siemomysła księcia pomorskiego od Lamberta Mieszkowica

Lambert Mieszkowicur. w okr. 981–986zm. po 25 V 992 (1030?) NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ? NNur. ?zm. ?                   Dytrykur. po 992zm. po 1032 NNur. ?zm. ?          

Siemomysł(ur. 1000/1020, zm. po 29 VI 1046)

Hipoteza według poglądów: E. Rymara, B. Śliwińskiego i J. Dobosza

Siemomysłur. IX/X w.zm. ok. 950–960 NNur. ?zm. ? Dytrykur. ?zm. 985 NNur. ?zm. ?                   Mieszko Iur. w okr. 922–945zm. 25 V 992 Odaur. w okr. 955–960zm. 1023          

NNur. ?zm. ?OO   ? Świętopełk Mieszkowic(ur. w okr. 979–985,zm. przed 25 V 992 (?))lub Mieszko Mieszkowic(ur. w okr. 978–984zm. po 25 V 992)lub Lambert Mieszkowic(ur. w okr. 981–986zm. po 25 V 992 (1030?))                                                             Siemomysłur. 1000/1020zm. po 29 VI 1046 Dytrykur. po 992zm. po 1032

Imię Roczniki altajskie zapisały jego imię (łac.) Zemuzil. Odczytuje się je jako Siemysł albo Siemomysł; sądzi się, że pierwsza wersja mogła powstać w wyniku haplologii (zaniku zgłoski om)M. Rudnicki, Odra i jej ujścia, Slavia Occidentalis, R. 15, 1936, s. 99–100.. Istniały hipotezy, że (łac.) Zemuzil należy odczytywać jako Wszemysł (pogląd Aleksandra Brücknera) bądź Siemosił (pogląd Jerzego Dowiata); obecnie są one odrzucane w literaturze historycznejG. Labuda, Siemomysł, ks. pomorski, s. 169..

Przypisy

Bibliografia Balzer O., Genealogia Piastów, Kraków 1895. Labuda G., Siemomysł, ks. pomorski, [w:] Słownik starożytności słowiańskich, T. 5, 1975.

Sochacki J., Relacja roczników altajskich o księciu pomorskim Zemuzile, [w:] Panic I., Sperka J. (red.) Średniowiecze polskie i powszechne, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, T. 4, Katowice 2007, . Śliwiński B., Pomorze w polityce i strukturze państwa wczesnopiastowskiego (X-XII w.), [w:] „Kwartalnik Historyczny”, nr 107/2, 2000. Zakrzewski S., Bolesław Chrobry Wielki, wyd. 2, Kraków 2000.

Kategoria:Władcy Pomorza Gdańskiego Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego