Marian Ludwik Frydrych, ps. Ludwik Wielgat (ur. 14 sierpnia 1897 w Piotrkowie, zm. 18 września 1939 w Dąbrowie Starej) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, komendant główny Związku Strzeleckiego w latach 1934–1938, dowódca 60 pułku piechoty wielkopolskiej podczas wojny obronnej 1939, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari, działacz niepodległościowy. Poległ podczas bitwy nad Bzurą.

Życiorys Syn Jana i Marii z domu Wielgat. Był uczniem szkoły handlowej w Sosnowcu. Od 1912 roku w Zagłębiu Dąbrowskim współorganizował tajny skauting, ponadto został też członkiem Polskich Drużyn Strzeleckich przybierając pseudonim „Ludwik Wielgat”.

Latem 1914 roku w kursie instruktorskim PDS w Nowym Sączu. W momencie ogłoszenia mobilizacji wraz z innymi uczestnikami tego kursu przybył na Oleandry, gdzie 3 sierpnia 1914 roku wraz z grupą „drużyniaków” wszedł w skład 1 Kompanii Kadrowej. Następnie Marian Frydrych walczył w Legionach Polskich. W maju 1915 roku został ranny pod Kozinkiem. W październiku tego samego roku został ponownie ranny pod Sobieszczanami. Po wycofaniu Legionów z frontu został skierowany do szkoły oficerskiej w Zambrowie, a po jej ukończeniu oddelegowany do legionowego obozu ćwiczeń w Zegrzu na stanowisko instruktora. Po kryzysie przysięgowym został internowany w obozie w Szczypiornie, a następnie w obozie w Łomży. W styczniu 1918 roku zbiegł z obozu, a następnie włączył się w działalność Polskiej Organizacji Wojskowej.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości współorganizował I oraz II batalion Okręgowego pułku piechoty w Łomży, przemianowanego następnie na 33 pułk piechoty. Od sierpnia 1919 roku jako dowódca 11 kompanii 33 pp został skierowany na front litewsko-białoruski. Podczas wojny polsko-bolszewickiej kilkakrotnie wyróżnił się w boju. W czerwcu 1920 został pełniącym obowiązki dowódcy I batalionu 33 pp. 1 sierpnia 1920 roku pod Zochami podczas walk odwrotowych został ranny. Po leczeniu szpitalnym uczestniczył w polskiej ofensywie w Galicji Wschodniej.

16 września 1920 roku 33 pułk piechoty forsował rzekę Gniłą Lipę w okolicach miasta Bursztyn. 10 i 11 kompania zdobyły i obsadziły dwa mosty na rzece. 11 kompania pod dowództwem ppor. Mariana Frydrycha odparła dwa kontrataki, jednak 10 kompania cofnęła się pod naporem nieprzyjaciela, oddając jeden z mostów i odsłaniając tyły 11 kompanii. Dowództwo wydało ppor. Frydrychowi rozkaz wycofania się, ten jednak poprowadził śmiały atak na przeciwnika i zepchnął go z utraconego wcześniej mostu. Za ten czyn został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasySygn. I.482.70-6285, VM, Centralne Archiwum Wojskowe..

Po wojnie dalej służył w 33 pp, co najmniej do 1925. Najpierw pełnił funkcję dowódcy kompanii, a potem p.o. dowódcy I batalionu. 26 kwietnia 1928 roku został przesunięty w 30 pułku piechoty w Warszawie ze stanowiska dowódcy I batalionu na stanowisko kwatermistrza. 23 sierpnia 1929 roku został przeniesiony na dowódcę batalionu w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. 21 stycznia 1930 roku został mianowany zastępcą dowódcy 18 pułku piechoty w SkierniewicachDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 21 stycznia 1930 roku, s. 8..

23 marca 1932 został wyznaczony na stanowisko kierownika Okręgowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr III w GrodnieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.. 26 stycznia 1934 roku został mianowany kierownikiem wydziału w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 7.. 25 kwietnia tego samego roku został wyznaczony na stanowisko komendanta głównego Związku StrzeleckiegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 149.. Funkcję tę pełnił do 7 lipca 1938 roku.

1 września 1938 roku został mianowany dowódcą 60 pułku piechoty w Ostrowie Wielkopolskim. Na czele tego pułku walczył kampanii wrześniowej. Po bitwie pod Bzurą wraz z resztkami pułku przedzierał się do Warszawy. Poległ 18 września 1939 roku w Dąbrowie Starej, w Puszczy Kampinoskiej.

Po wojnie został ekshumowany i jego szczątki zostały złożone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B10-2-33).

Awanse kapral – 1915 plutonowy – 6 października 1916 podporucznik – 3 kwietnia 1919 porucznik – 19 stycznia 1921 kapitan – 1922 (ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1919 roku) major – ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925 podpułkownik – 1 stycznia 1930

Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 115 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2191 – 26 marca 1921 Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1936 „za zasługi w służbie wojskowej” Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz 1, 2 i 3 w 1921)„Za męstwo i osobistą odwagę okazane w walce z nieprzyjacielem w obronie Ojczyzny”; Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1836 z 12 lipca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1209)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2142 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 1, s. 60) Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka za Rany i Kontuzje z trzema gwiazdkami Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kadrowej” Krzyż Komandorski Orderu Białej Róży Finlandii (Finlandia, 1937) Order Krzyża Orła II klasy (Estonia, 1936) Order Krzyża Orła III klasy (Estonia, przed 1935) Krzyż Zasługi Obrońców (Łotwa, przed 1935)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Dowódcy 60 Pułku Piechoty Wielkopolskiej Kategoria:Internowani w Łomży Kategoria:Kierownicy okręgowych urzędów wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego Kategoria:Komendanci Główni Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Kwatermistrzowie 30 Pułku Strzelców Kaniowskich Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Ludzie urodzeni w Piotrkowie Trybunalskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi Obrońców Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za wierną służbę” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 33 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Polegli w kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Bzurą (1939) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zastępcy dowódcy 18 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Zmarli w 1939 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich