thumb|240px|Bolesław III nadaje 21 października ziemię wyszogrodzką za udzielenie mu jej pieniędzy posażnych na posag dla siostry
Elżbieta Giedyminówna (ur. między 1301 a 1304, zm. 2 czerwca(?) 1364) – księżna płocka, po śmierci męża regentka Mazowsza płockiego, a od 1349 księżna wyszogrodzka, córka księcia litewskiego Giedymina i prawdopodobnie Jewny.
Życiorys Pogańskie imię księżnej płockiej nie jest znane. Dawna historiografia błędnie przypuszczała, że brzmiało ono DanmillaO. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 2005, s. 770 i 771.. Najprawdopodobniej około 1316, a z całą pewnością przed 6 grudnia 1320J. Tęgowski, Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów, Poznań – Wrocław 1999, s. 42 i 43. Elżbieta poślubiła księcia płockiego Wacława (Wańkę). Posag księżniczki litewskiej wynosił 720 grzywien srebra i 9 grzywien złotaJ. Tęgowski, Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów, Poznań – Wrocław 1999, s. 43.. Z małżeństwa Elżbiety i Wacława pochodziło dwoje dzieci: Anna, żona księcia żagańskiego Henryka V Żelaznego, oraz książę płocki Bolesław IIIJ. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 76 i 77..
Po śmierci męża w 1337, Elżbieta sprawowała najprawdopodobniej w imieniu swojego syna rządy regencyjne. Pełniła je do czasu osiągnięcia przez swego syna pełnoletniości między 1340 a lipcem 1343J. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 77 i 78.. 21 października 1349 na zjeździe w Wiskitkach syn Elżbiety nadał jej kasztelanię wyszogrodzką w dożywocieJ. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 78 i 79.. Nadanie to zostało potwierdzone przez króla polskiego Kazimierza III Wielkiego na zjeździe w Kaliszu 27 grudnia 1355J. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 86 i 87.. W 1359 Elżbieta wdała się w spór z księciem mazowieckim Siemowitem III, który bezprawnie narzucał świadczenia i powinności mieszkańcom ziemi gostynińskiej, wchodzącej w skład oprawy wdowiej Elżbiety. Konflikt Elżbiety z księciem rozstrzygnął król Kazimierz Wielki na zjeździe w Brześciu Kujawskim 12 lutego 1359A. Supruniuk, Mazowsze Siemowitów (1341–1442). Dzieje polityczne i struktury władzy, Warszawa 2010, s. 27 i 28..
Śmierć Elżbiety Giedyminówny odnotował Jan Długosz w Rocznikach czyli Kronikach sławnego Królestwa Polskiego pod rokiem 1364. Przekaz ten powszechnie jest uznawany za wiarygodnyK. Jasiński Rodowód Piastów mazowieckich, Poznań – Wrocław 1998, s. 48.. Najprawdopodobniej do wdowy po księciu płockim Wacławie odnosi się również zapiska nekrologu klasztoru norbertanek w Strzelnie o śmierci 2 czerwca anonimowej księżnej mazowieckiejJ. Grabowski, Dynastia Piastów mazowieckich, Kraków 2012, s. 441.. Zgodnie z relacją Jana Długosza Elżbieta Giedyminówna została pochowana w katedrze płockiej.
Przypisy
Bibliografia Balzer O., Genealogia Piastów, wyd. II, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2005, , s. 769-772. Grabowski J., Dynastia Piastów mazowieckich, Wydawnictwo Avalon, Kraków 2012, , s. 63–64, 76–78, 86–88, 222–223, 440–442, 614. Jasiński K., Rodowód Piastów mazowieckich, Wydawnictwo Historyczne, Poznań – Wrocław 1998, , s. 46–48. Supruniuk A., Mazowsze Siemowitów (1341–1442). Dzieje polityczne i struktury władzy, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2010, , s. 21–28. Tęgowski J., Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów, Wydawnictwo Historyczne, Poznań – Wrocław 1999, , s. 42–44.
Kategoria:Giedyminowicze Kategoria:Żony polskich książąt Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1364 Kategoria:Europejscy regenci