Servais Théodore Pinckaers OP (ur. 30 października 1925 w Liège, zm. 7 kwietnia 2008 we Fryburgu) – teolog moralista, ksiądz katolicki i członek zakonu kaznodziejskiego (Dominikanie). Miał szczególnie duży wpływ na odnowę katolickiej teologii moralnej i chrystologiczne podejście do chrześcijańskiej etyki cnót . Życiorys Servais (imię zakonne) Théodore Pinckaers OP urodził się 30 października 1925 w Liège w Belgii. Wychował się w wiosce Wonck (obecnie część gminy Bassenge) w belgijskim regionie Walloon. W latach 1937–1943 uczył się w gimnazjum klasycznym Collège Royal Marie-Thèrese w Herve. W 1943 roku został przyjęty do Seminarium Duchownego w Saintè-Trond, gdzie odbył dwuletnie studia filozoficzne. W 1945 wstąpił do zakonu dominikanów gdzie kontynuował studia filozoficzno-teologiczne w klasztorze La Sarte w Huy. W 1951 przyjął święcenia prezbiteratu.
W 1952 uzyskał licencjat z teologii pod kierownictwem Jèrôme Hammera, za pracę Le Surnaturel chez Henri de Lubac (Nadprzyrodzoność u Henri de Lubaca). Następnie studiował na Papieskim Uniwersytecie Angelicum uzyskując doktorat z teologii. Jego praca, którą napisał pod kierunkiem Louis-Bertrand Gillona była studium nad średniowieczną teologią nadziei, zatytułowaną: La nature vertueuse de l’espérance: de Pierre Lombard à St. Thomas d’Aquin (Nadzieja jako cnota: od Piotra Lombarda do św. Tomasza z Akwinu, 1954). Tam też opiekował się rocznikiem Reginalda Garrigou-Lagrange, Paula Philippe i Mario Luigi Ciappi. Po ukończonych studiach wrócił do dominikańskiego studium w La Sarte jako wykładowca teologii moralnej w latach 1954–1965.
W czasie pobytu w La Sarte Pinckaers podjął się po raz pierwszy dzieła odnowy współczesnego rozumienia teologii moralnej zapowiadanego przez Sobór watykański II. Owocem tych badań były artykuły publikowane w różnych miejscach, a następnie wydane razem w jego przełomowych studiach: Le renouveau de la morale (1964; Wstęp: Marie-Dominique Chenu). Również w La Sarte napisał analizę tekstu i komentarz do 6 z 21 zagadnień Prima Secundae (traktatu O uczynkach) do dwujęzycznej (francusko-łacińskiej) edycji Sumy teologicznej Revue des Jeunes (1961 i 1965). Po zamknięciu studium w La Sarte w 1965 przeniósł się do klasztoru dominikanów w Liège i pełnił posługę duszpasterską przez następne osiem lat. Przez te lata kształtowały się jego pastoralne zainteresowania.
Następnie w 1975 został wezwany w sprawie objęcia francuskojęzycznej katedry fundamentalnej teologii moralnej na Uniwersytecie we Fryburgu w Szwajcarii, gdzie uczył przez następne 25 lat. W 1980 został profesorem zwyczajnym. Pełnił też funkcję przeora fryburskiego klasztoru „Albertinum” oraz Dziekana Wydziału Teologicznego. Jako emerytowany profesor pozostał we Fryburgu, mieszkając w międzynarodowym klasztorze dominikanów św. Alberta Wielkiego do swojej śmierci 7 kwietnia 2008. Zmarł w wieku 82 lat.
Zasługi i wyróżnienia Pinckaers pracował w kilku rzymskich komisjach, w tym w komisji redagującej sekcję moralną Katechizmu Kościoła Katolickiego i komisji przygotowującej encyklikę Veritatis splendor. Od 1989 do 2005 był konsultantem Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, a od 1992 do 1997 członkiem Międzynarodowej Komisji Teologicznej. W 1990 otrzymał tytuł Magistra Świętej Teologii, najwyższe akademickie wyróżnienie nadawane w zakonie dominikańskim. W 2000 otrzymał honorowy doktorat Papieskiego Instytutu Studiów nad Małżeństwem i Rodziną Papieskiego Uniwersytetu Laterańskiego.
Teologia Dzieło Pinckaersa prezentuje kompletną wizję katolickiej teologii moralnej. Jego centralnymi spostrzeżeniami dla odnowy teologii moralnej są:
zainteresowanie Eucharystią, prymat Bożego SłowaOjciec Pinckaers wskazuje brak kontaktu z Pismem Świętym jako źródło tendencji do partykularyzmu w dziedzinie duchowej, przejawiający się w mnożeniu duchowości „porównywalnych do kaplic w «katedrze Kościoła», przez urozmaicanie różnych form pobożności”, które stały się konieczne, „aby karmić żarliwość ludu chrześcijańskiego, pozbawionego (…)bezpośredniego udziału w liturgii”. Por. S. Th. Pinckaers, Życie duchowe chrześcijanina według św. Pawła i św. Tomasza z Akwinu,dz. cyt., s. 24. jako słowa żyjącego, które mówi do wszystkich pokoleń i które jest większe od każdego ludzkiego – zaledwie – słowa, fundamentalne znaczenie ojców Kościoła, szczególnie Augustyna, trwały wkład spojrzenia i metody Tomasza z Akwinu„(…) dzieło św. Tomasza, obficie karmiące się Pismem Świętym i spuścizną Ojców Kościoła, oferuje nam cenną i trwałą podstawę szczególnie dzięki koncepcji moralności podporządkowanej szczęściu wiecznemu i skupionej wokół cnót”. Por. S. Th. Pinckaers, Życie duchowe chrześcijanina według św. Pawła i św. Tomasza z Akwinu,dz. cyt., s. 8., badanie i dialog z antyczną i współczesną filozofią i nauką.
Uważał, że akademickie rozczłonkowanie dyscyplin teologicznych niesie ze sobą niebezpieczeństwo zafałszowania natury teologiiZa szczególnie ważne ojciec Pinckaers uważał „przywrócenie związków między moralnością i duchowością [które] jest więc koniecznym warunkiem, aby zwrócić pierwszej dynamizm, a drugiej – rzetelność”. S. Th. Pinckaers, Życie duchowe chrześcijanina według św. Pawła i św. Tomasza z Akwinu, dz. cyt., s. 7.. Powracając do akwinatskiego modelu jej rozumienia odsłanianego przez biblijne, patrystyczne, magisterialne i współczesne źródła, zauważył, że połączenie filozoficznej, moralnej, duchowej i teologicznej perspektywy jest potrzebne w porządku sprawiedliwości działania chrześcijańskiego i wzajemnej zależności natury i łaski, prawa i roztropności, ludzkiej i boskiej interakcji w pogoni za rozkwitem chrześcijaństwa. Właśnie przez zwracanie uwagi na w pełni chrześcijańskie działanie moralne jego 25 książek i ponad 300 artykułów ma charakter zarówno akademicki, jak i duszpasterski.
Teologia moralna Pinckaersa konsekwencją myślenia w tych samych kategoriach co autorzy Nowego Testamentu, Ojcowie Kościoła i św. Tomasz z Akwinu. W ich refleksji widać oddźwięk do głębi ludzkiego pragnienia szczęścia. Jest to jednocześnie doskonały przykład wcielania w życie postulatów soborowych. Taki sposób myślenia i podejmowania problemów teologicznych i etycznych jest próbą zaprezentowania doskonalszej, bardziej wymagającej koncepcji życia. Dążenie do doskonałości, świętości, po Soborze watykańskim II nie jest już domeną grupy wybranych. Świętość jest powszechnym powołaniem, a powszechne pragnienie szczęścia jest tego wyrazem. Taka wizja nie pozwala na utrzymanie moralności minimalistycznej, której zagraża legalizm. W sposób naturalny wyłania się potrzeba integralnej teologii moralnej opartej nie tylko na prawie, ale także na pragnieniu szczęścia, które jest pragnieniem „czegoś więcej”.
Wybrane publikacje Źródła moralności chrześcijańskiej. Jej metoda, treść, historia, przeł. Agnieszka Kuryś, Wydawnictwo W drodze, Poznań 1994. Le Renouveau de la Morale. Études pour une morale fidèle àses sources et à sa mission présente, Préface de M. D. Chenu, Casterman, Tournai 1964. Morality: the Catholic view, preface by Alasdair McIntyre, translated by Michael Sherwin, St. Augustine’s Press, South Bend, Indiana 2001. Życie duchowe chrześcijanina według św. Pawła i św. Tomasza z Akwinu, tłum. Aldona Fabiś, Wydawnictwo Pallottinum, Poznań 1998. Szczęście odnalezione, tłum. Piotr Siejkowski, Wydawnictwo W drodze, Poznań 1998. My Sources, Communio: International Catholic Review, 1999, nr 26, s. 913–915. Sumienie a błąd, Communio, 1994, nr 5 (83), s. 60–72. Wolność człowieka dojrzałego (1), W drodze, 1990, nr 11 (207), s. 3–11. Wolność człowieka dojrzałego (2), W drodze, 1990, nr 12 (208), s. 39–45. Przypisy
Bibliografia Duma Tomasz, Pinckaers Servais Theòdore, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 8, PolskieTowarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2007, s. 206–208. Giertych Wojciech, Rewolucja w moralności, List, 2003, nr 3, s. 16–19. Inlender Bogusław, [Recenzja:] Pinckaers S. T.: Źródła moralności chrześcijańskiej. Jej metoda, treść, historia, Poznań: W drodze 1994,Warszawskie Studia Teologiczne, 1994, nr 7, s. 270–279. Klimczak Paweł OP, [Praca magisterska:] Reinterpretacja pojęcia wolności w teologii moralnej według Servaisa Théodore’a Pinckaersa, Kraków 2001. Krysztofiak Piotr, [Recenzja:] Pinckaers Servais Theodore: Źródła moralności chrześcijańskiej. (Jej metoda, treść, historia). Poznań1994, Studia Theologica Varsaviensia, 1995, nr 1, s. 207–212. Lewandowski Maciej [Praca magisterska:] Koncepcja szczęścia jako celu ostatecznego człowieka według Servaisa Théodore Pinckaersa OP, Katowice 2012. Lichacz Piotr, Je suis libre! Życie i twórczość o. Servais-Théodore’a Pinckaersa OP (1925-2008), Przegląd Tomistyczny, 2008, t. 14, s. 407–421. Nowosad Sławomir,[Recenzja:] Servais Pinckaers. Morality: The Catholic View. South Bend: St. Augustine’s Press 2001 ss. VIII+141, Roczniki Teologiczne, 2008, nr 55, z. 3. s. 175–177. Tokarzewski Michał, [Praca magisterska:] Wolność podstawą wyborów moralnych w ujęciu Servais’a Théodore’a Pinckaers’a, Olsztyn 2009. Weron Eugeniusz, [Recenzja:] Pinckaers Servais Théodore: Życie duchowe chrześcijanina według św. Pawła i św. Tomasza z Akwinu,1998, Collectanea Theologica, 1999, nr 1, s. 208–211. Zabielski Józef, [Recenzja:] Pinckaers S. Th.:Źródła moralności chrześcijańskiej. Tłum. pol. A Kurtyś. Poznań 1994, Collectanea Theologica, 1995, nr 3, s. 185–188.
Kategoria:Szwajcarscy teolodzy katoliccy Kategoria:Etycy Kategoria:Szwajcarscy dominikanie Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Zmarli w 2008 Kategoria:Ludzie urodzeni w Liège