thumb|240px|Grób Ireny Lepalczyk na cmentarzu komunalnym Doły w Łodzi Irena Lepalczyk (ur. w Smoleńsku, zm. 26 maja 2003 w Łodzi) – polska pedagog. Profesor dr hab. nauk humanistycznych o specjalności pedagogika społeczna. Studentka i współpracownica Heleny Radlińskiej – kontynuatorka jej myśli naukowej. Doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego. Współtworzyła szkołę myślenia społeczno-pedagogicznego w środowisku akademickim w Polsce.
Życiorys Dzieciństwo oraz młodość spędziła w Warszawie. W roku 1935 zdała maturę, a w 1937 rozpoczęła studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Studia przerwała w 1938 roku angażując się, poza pracą dorywczą, w działalność harcerską – prowadziła 14. Warszawską Żeńską Drużynę Harcerek „Biała” działającą przy gimnazjum im. Królowej Jadwigi. Po wybuchu II wojny światowej jako harcerka opiekowała się osieroconymi dziećmi oraz uchodźcami. W 1942 roku została komendantką hufca „Grzybów”, przystąpiła do Wojskowej Służby Kobiet oraz rozpoczęła naukę na kursie pedagogicznym prowadzonym przez siostry urszulanki, nad którym opiekę sprawowała Helena Radlińska. W latach 1943–1944 prowadziła Ognisko Prewentoryjne Rady Głównej Opiekuńczej. Po zakończeniu kursu, za namową Heleny Radlińskiej, Irena Lepalczyk rozpoczęła naukę w tajnej Sekcji Społeczno-Oświatowej Wydziału Pedagogicznego Wolnej Wszechnicy Polskiej.
Po zakończeniu działań wojennych kontynuowała naukę na Uniwersytecie Łódzkim uzyskując magisterium z filozofii w zakresie pedagogiki społecznej (1946). Po zakończeniu studiów pozostała na uniwersytecie jako asystent w Zakładzie Pedagogiki Społecznej. W 1947 roku wyjechała na półroczne stypendium do Belgii. W grudniu 1949 roku została zwolniona z przyczyn politycznych z pracy na uniwersytecie, co jednak nie przeszkodziło jej napisać (na podstawie doświadczeń zebranych w Brukseli) pracę doktorską i obronić ją w 1950 roku, uzyskując stopień doktora. Po zwolnieniu z uniwersytetu pracowała w Ośrodku Szkolenia Pracowników Socjalnych w Łodzi, a po jego likwidacji w Bibliotece im. Ludwika Waryńskiego w Łodzi. Po ponownym otwarciu Katedry Pedagogiki Społecznej powróciła, w 1961 roku, do pracy na Uniwersytecie Łódzkim.
W 1970 uzyskała stopień doktora habilitowanego, w 1971 została docentem, a w 1972 roku przejęła od Aleksandra Kamińskiego kierownictwo Katedry Pedagogiki Społecznej UŁ. W latach 1973–1977 była kierownikiem Międzywydziałowego Studium Kulturalno-Oświatowego UŁ. Była również członkiem Rady Upowszechniania Nauki Polskiej Akademii Nauk. W roku 1980 uzyskała tytuł profesora nauk humanistycznych. W roku 1987 przeszła na emeryturę. Od 2005 roku Łódzkie Towarzystwo Naukowe przyznaje Nagrodę im. Profesor Ireny Lepalczyk za prace badawcze z zakresu pedagogiki społecznej.
Pochowana na cmentarzu komunalnym na Dołach w Łodzi (kw. Xb).
Zainteresowania naukowe Zainteresowania naukowe Ireny Lepalczyk koncentrowały się wokół problematyki szeroko pojętej pedagogiki społecznej, jej historii oraz teorii: pracy kulturalno-oświatowej, pracy opiekuńczo-wychowawczej oraz zagadnień środowiska społecznego. Ponadto zajmowała się zagadnieniami historii pracy socjalnej, czytelnictwa oraz instytucjonalnej pomocy rodzinie i dziecku. Jest autorką ponad 250 publikacji naukowych, była recenzentką i promotorem prac doktorskich oraz habilitacyjnych.
Główne prace Włókniarze i książki (1959), Problemy czytelnicze młodzieży szkół średnich (1965), O popularyzatorze (1971), Wykolejenia dzieci i dorosłych w małym mieście (1972) Pedagogika biblioteczna Heleny Radlińskiej (1974) Uniwersytet powszechny jako środowisko wychowawcze (1971, 1972), Stowarzyszenie społeczne jako środowisko wychowawcze (1974), Pedagogika społeczna Heleny Radlińskiej (1980), Problem kształcenia pracowników społecznych (1981), Elementy diagnostyki pedagogicznej (1987), Instytucjonalna pomoc dziecku i rodzinie (1988), Rodzina z problemem alkoholowym (1989), Przekształcanie środowiska społecznego (1990), Pedagogika społeczna. Człowiek w zmieniającym się świecie (1993, 1995), Helena Radlińska. Człowiek i wychowawca (1994, 1995), Aleksander Kamiński (1996), Bogactwo życia i twórczości A. Kamińskiego (1999).
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Ludzie związani z Wolną Wszechnicą Polską Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2003 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Doły w Łodzi Kategoria:Żołnierze Wojskowej Służby Kobiet Kategoria:Ludzie urodzeni w Smoleńsku