thumb|Miejsce przechowywania – Archiwum Państwowe w Poznaniu Kartoteka procesów o czary (niem. Hexenkartothek) – zespół materiałów archiwalnych o pełnej nazwie: Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy SS Wydział Archiwalny – komórka do spraw badań procesów o czary, przechowywanych w Archiwum Państwowym w PoznaniuBłażej Dąbkowski, Himmler zostawił w Poznaniu swoje czarownice, „Głos Wielkopolski” (dodatek „Mroczny Poznań”), 2.07.2013, s. 6..
Charakter zbioru Zbiór, który według wielu historyków jest unikatem na skalę światową, liczy 3884 jednostki archiwalne i dotyczy procesów o czary z lat 385–1940, zebranych z Europy, Stanów Zjednoczonych, Turcji, Meksyku i Indii. 49 przypadków dotyczy terenów Polski, w tym najwięcej Wągrowca (34). W kilku z nich miejscem procesu był Poznań. Dokumenty opisują przebieg procesów, tortur i egzekucji osób w szeroko rozumiany sposób posądzanych o uprawianie czarów.
Dla każdej z sądzonych osób zakładano osobne karty, a dla miejscowości odrębne skoroszyty. Łącznie stworzono 34 tysiące kart z danymi.
Historia Zbiór został zebrany przez specjalną jednostkę SS – ośmioosobowe H-Sonderkommando, gdzie litera H pochodzi od niemieckiego wyrazu Hexe (Czarownica). Komórka powstała w 1935 i była pod szczególnym nadzorem Heinricha Himmlera, który pasjonował się jej dokonaniami. Zespołowi przewodniczył dr Rudolf Levin. Badania przeprowadzane przez H-Sonderkommando dotyczyły początkowo tylko terenów Niemiec, ale z czasem zainteresowania rozciągnięte zostały na cały świat. Ostatecznie działalność zakończono w 1944.
Prawdopodobnym źródłem powstania nietypowej komórki badawczej były okultystyczne zainteresowania samego Himmlera. Towarzyszącym powodem mogła być chęć znalezienia dowodów na wynaturzenia w Kościele katolickim, zwalczanym przez reżim hitlerowski. Niektórzy badacze zakładają, że była nim chęć zdobycia wiedzy na temat technik wymuszania zeznań.
Dokumenty zebrane przez H-Sonderkommando zostały odnalezione i zabezpieczone przez UB na terenie Sławy Śląskiej w 1946. W całości przekazano je do poznańskiego Archiwum Państwowego. O zbiorze tym (a zwłaszcza zgromadzonych w nim rycinach i ilustracjach z XV-XIX wieku), pisała w 2019 Bożena Ronowska w książce Czarownice Himmlera. Z niemieckiej kartoteki procesów o czary.
Nawiązania literackie Do Kartoteki… nawiązują wątki powieści Kryptonim Posen autorstwa Piotra Bojarskiego (2011) oraz powieści Wiedźmy Himmlera autorstwa Katarzyny Marciszewskiej (2017).
Przypisy
Linki zewnętrzne Gazeta Wyborcza „Tajne komando Himmlera na tropie czarownic” MM Poznań (zdjęcia) – dostęp 2013-09-11 Inwentarz zespołu archiwalnego – dostęp 2013-09-12
Kategoria:Dokumenty archiwalne Kategoria:Kultura w Poznaniu Kategoria:Kultura w III Rzeszy Kategoria:Magia Kategoria:Procesy o czary Kategoria:SS