Göttinger Septuaginta-Unternehmen – instytut naukowy założony 1 kwietnia 1908 roku przy Akademii Nauk w Getyndze. Jego zadaniem jest publikowanie historyczno-krytycznych wydań Septuaginty, pierwszego tłumaczenia Biblii. Instytut jest finansowany w ramach programu akademickiego Związku Niemieckich Akademii Nauk (Akademienprogramm der Union der Akademie der Wissenschaften).
Historia Septuaginta jest tłumaczeniem Starego Testamentu z języka hebrajskiego na grecki, pochodzącym z III i II wieku przed Chrystusem i w ogóle pierwszym tłumaczeniem Biblii. Jej znaczenie kulturowo-historyczne i historii prądów intelektualnych jest nie do przecenienia. Dlatego już w XIX wieku orientalista z Getyngi, Paul de Lagarde zaproponował opracowanie wydania jej tekstów. Przedsięwzięcie przeglądania i redakcji wszystkich osiągalnych greckich manuskryptów i innych dokumentów materialnych wymagało jednak tak wielkiego logistycznego i naukowego nakładu pracy, że Lagarde nie mógł tego przedsięwzięcia zrealizować.
Dopiero jego uczeń, Alfred Rahlfs osiągnął we współpracy z licznymi znanymi naukowcami z Getyngi (m.in. Rudolfem Smendem), że państwo pruskie zapewniło środki niezbędne do realizacji projektu na taką skalę. W 1908 roku założono Göttinger Septuaginta-Unternehmen jako instytut Königliche Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen (Akademia Nauk w Getyndze).
Alfred Rahlfs kierował instytutem do swojej śmierci w 1935 roku i zdążył przygotować podwaliny pod pracę nad krytyczną edycją Septuaginty. Zostały zebrane i ponumerowane fotografie dostępnych rękopisów (oznakowane sygnaturą Rahlfsa), porównano różne odczyty rękopisów i przedstawiono synoptycznie. Zatrudniono licznych pracowników, którzy mieli pomóc doprowadzić to nieukończone do dzisiaj przedsięwzięcie do końca.
Jeszcze pod kierownictwem Alfreda Rahlfsa udało się Göttinger Septuaginta-Unternehmen opublikować pierwsze tomy opracowanego naukowo wydania (Psalmi cum Odis, Ruth, Genesis). Kiedy stało się jasne, że prace nad opracowaniem całej Septuaginty potrwają jeszcze wiele lat, Rahlfs wydał także w 1935 roku Septuagintę bazującą na najważniejszych rękopisach pisanych majuskułą, które to wydanie jest do dzisiaj standardowym dziełem.
Do teraz ukazały się 23 tomy wydań naukowych, które obejmują około 2/3 ksiąg Septuaginty. W przeciwieństwie do początkowych prognoz Rahlfsa, że prace edycyjne potrwają 30 lat, będą one trwać jeszcze dziesiątki lat do ostatecznego ich ukończenia, co znacząco przekroczy okres 100 lat. Ten okres, a tym samym niespodziewanie długie istnienie Göttinger Septuaginta-Unternehmens wyjaśnia koncepcja edycji.
Koncepcja edycji Najważniejszym celem naukowej edycji Septuaginty jest przywrócenie i opublikowanie jej pierwotnych tekstów napisanych w języku greckim. Septuaginta nie jest zachowana w oryginale, lecz tylko w licznych odpisach (rękopisach), jak również pośrednich tłumaczeniach i cytatach w antycznej literaturze. Ustalenie pierwotnego tekstu wymaga więc zestawienia wszystkich dostępnych dokumentów i porównania tekstów odczytanych z różnych rękopisów.
Drugie jej zadanie polega na tym, aby w jednej historyczno-krytycznej pracy wszystkie istniejące od początku teksty i różniące się ich odczyty udokumentować i udostępnić je badaczom. Prace obejmują nie tylko greckie manuskrypty, lecz również tłumaczenia Septuaginty na inne języki, jak również wszystkie znane jej cytaty w starożytnej literaturze.
To obszerne zadanie dokumentacyjne oznacza olbrzymi naukowy wysiłek przy każdym wydanym tomie (każdy tom jest identyczny z biblijną księgą kanonów Septuaginty). Za każdy z tomów jest odpowiedzialny jego redaktor lub redaktorka, z reguły specjalista zajmujący się Starym Testamentem.
Obfitość materiału (ponad 2000 rękopisów i ciągle pojawiają się nowe), który należy uwzględnić i udokumentować wyjaśnia tak długi czas trwania projektu. W 2008 roku Göttinger Septuaginta-Unternehmen obchodziło 100-lecie swego powstania, lecz mimo to termin zakończenia prac nie jest znany.
Kierownictwo i wyposażenie Göttinger Septuaginta-Unternehmen jest zarządzane przez komisję, której członkami są obecnie profesorowie w dziedzinach: Stary Testament - Rudolf Smend, , i , Nowy Testament - i , patrystyk i filolog klasyczny .
Dotychczasowi przewodniczący komisji: (1908–1909) (1909–1915) (1915–1928) Walter Bauer (1928–1946) (1952–1956) Joachim Jeremias (1956–1970) (1970–1979) Rudolf Smend (1979–2001) (od 2001)
Od założenia Göttinger Septuaginta-Unternehmen zatrudnia licznych naukowców i współpracowników. Siedziba instytutu mieści się w byłym domu Paula de Lagarde przy Friedländer Weg w Getyndze i posiada obszerną fachową bibliotekę.
Bibliografia Göttinger Akademie der Wissenschaften (Hrsg.): Vetus Testamentum Graecum auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Göttingen 1924 i kolejne. (Die Göttinger kritische Ausgabe der Septuaginta; dotąd ukazały się 23 tomy) Alfred Rahlfs (Hrsg.): Septuaginta, id est Vetus Testamentum Graece iuxta LXX interpretes. Stuttgart 1935, liczne wznowienia, ostatnie to Editio altera quam recognovit et emendavit Robert Hanhart, Stuttgart 2006. (Rękopis Septuaginty) Mitteilungen des Septuaginta-Unternehmens. Czasopismo, 1909.
Linki zewnętrzne
Reimar Paul (taz, 20. Mai 2008): Hunderte Versionen vom selben heiligen Text
Kategoria:Niemieckie instytucje naukowe Kategoria:Getynga