thumb|180px|Gemma oprawiona w pierścień (Rzym, III w.) Gliptografia (z gr. glyptós - wyryty i gráphō - piszę) – dziedzina nauki zajmująca się badaniem, klasyfikowaniem i opisywaniem wytworów gliptyki, czyli szlachetnych i półszlachetnych kamieni rżniętych, rzeźbionych i rytowanych (grawerowanych).
Pojęcia tego prawdopodobnie jako pierwszy użył XVII-wieczny francuski erudyta i badacz starożytności Jacques Spon w swym dziele Miscellanea eruditae antiquitatis (Lyon 1679-83), wprowadzając metodyczną systematykę badań nad starożytnościami z 8-częściowym podziałem (m.in. na numizmatykę, epigrafikę, ikonografię, toreumatografię itd.)Spon, Jacques [w] L'Enciclopedia Italiana (Treccani), Roma 1936..
W zakres zainteresowania gliptografów wchodzą gemmy wypukłorzeźbione (kamee) i wklęsłorzeźbione (intaglia) osadzone w pierścieniach, broszach, medalionach, wisiorach, tłokach pieczętnych itp., bądź nieoprawione (np. starożytne pieczęcie cylindryczne). Poszerzona i pogłębiona wiedza o nich nosi nazwę gliptologii. Prace badawcze w gliptografii obejmują głównie zbiory podobnych wyrobów dekoracyjno-użytkowych zgromadzone w gliptotekach, lecz także egzemplarze luźne (odosobnione) spotykane w handlu i kolekcjonerstwie.
W niektórych językach określenie to występuje jako synonim gliptyki (włoski) lub gliptologii (francuski).
Zobacz też Gliptyka Gemmologia Daktylioteka
Przypisy
Bibliografia Mały słownik terminów plastycznych, Warszawa 1993 Słownik wyrazów obcych PWN, Warszawa 1991 G. Bendinelli, Dottrina dell'archeologia e dello studio dell'arte, Milano-Roma 1937, s. 98
Kategoria:Nauki pomocnicze historii Kategoria:Rzemiosło artystyczne Kategoria:Kolekcjonerstwo