Chodaczków Mały (ukr. Мали́й Хода́чків) – wieś na Ukrainie w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego. Liczy 1503 mieszkańców (2001 rok).
W pobliżu miejscowości jest przystanek kolejowy Chodaczków Mały.
Historia Pierwsza wzmianka o miejscowości (pod nazwą Kaczawa - obecnie część wsi) pochodzi z 1464 roku. Wieś zrujnowały najazdy tatarskie z lat 1508, 1515 і 1516Wiktor Unijat-Karpowycz: Малий Ходачків. W: Тернопільщина. Історія міст і сіл : у 3 т. — Тернопіль : ТзОВ «Терно-граф», 2014. — T. 3 : М — Ш. — С. 396–398. — .
Od połowy XVI do połowy XVII wieku wieś należała do Potockich. W XVII wieku nazywana Chodaczkowem lub Kaczową. W 1765 roku Chodaczków Mały należał do królewskiego majątku Borki a był oddany dożywotnio Wiktorowi Zaleskiemu. W XIX wieku wieś należała do Baworowskich. W 1849 roku otwarto tu szkołę, w 1896 roku funkcjonowały folwark, młyn i dwie karczmy.
W formacjach Strzelców Siczowych i UHA służyło blisko 50 mieszkańców wsi.
W dwudziestoleciu międzywojennym we wsi działały towarzystwa Proswita, Sokił, Silśkyj Hospodar, Ridna Szkoła, Sojuz Ukrajinok i spółdzielnia. 19 września 1930 roku w ramach tzw. drugiego wystąpienia UWO podpalono dworzec w Chodaczkowie MałymLucyna Kulińska, Działalność terrorystyczna i sabotażowa nacjonalistycznych organizacji ukraińskich w Polsce w latach 1922-1939, Kraków 2009, , s. 615. Podczas pacyfikacji Małopolski Wschodniej wojsko polskie zniszczyło mienie ukraińskich stowarzyszeń, na wieś nałożono kontrybucję w wysokości 700 złotych oraz kilku wozów zboża i furażu.
W 1932 roku we wsi była czteroklasowa szkoła, dwa zakłady tłuszczowe i młyn.
Przed 1939 koło wsi istniała osada Jagiellonów, gdzie w 1938 poświęcono kościół św. Stanisława Biskupa.
21 sierpnia 1941 roku 184 mieszkańców Chodaczkowa Małego poparło Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego przez OUN-B. Podczas II wojny światowej w szeregach Armii Czerwonej zginęło lub zaginęło 109 mieszkańców wsi.
W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca we wsi Polka Paulina Czajka oraz ukraińskie rodziny Bałyków (Josyp i Franciszka oraz ich córka Chełena) i Wertepnych (Wiktor i Lucyja z d. Bałyk) udzielali pomocy Żydom, za co po wojnie Instytut Jad Waszem uhonorował ich tytułami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Według Komańskiego i Siekierki w lutym 1944 roku bojówka ukraińska zabiła we wsi 20 Polaków. Po tym wydarzeniu pozostali Polacy ewakuowali się z Chodaczkowa Małego. 31 stycznia 1945 roku w Chodaczkowie Małym doszło do walki 14 członków UPA z blisko 80 żołnierzami Wojsk Wewnętrznych i członkami batalionu niszczycielskiego (IB). Według Wojcechiwskiego i Melnyczuka po stronie sowieckiej zginęło 14 ludzi, zarekwirowano mienie Ukraińców i spalono 3 gospodarstwa. Według Komitetu Ziem Wschodnich w tym czasie aresztowań Ukraińców w Chodaczkowie Małym dokonywał polski IB z Borków WielkichLucyna Kulińska, Dzieje Komitetu Ziem Wschodnich na tle losów ludności polskich Kresów w latach 1943-1947. Tom I. Kraków 2002, , s. 331. Ponad 130 mieszkańców wsi zginęło, bądź spotkały ich represje z tytułu przynależności, względnie wspierania OUN i UPA.
W 1948 roku chłopów z Chodaczkowa Małego przymusowo wcielono do trzech kołchozów. W 1950 roku kołchozy we wsi zjednoczyły się, w 1955 roku do tegoż kołchozu dołączono kołchoz w Konstantynówce.
W 2004 roku we wsi funkcjonowały: szkoła, klub, biblioteka, cegielnia, masarnia, młynР. Войцехівський, Б. Мельничук. Малий Ходачків // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2004. — Т. 1 : А — Й. — С. 1. — .. W 2014 roku młyn był nieczynny, działało przedszkole, grupa folklorystyczna Chodaky, 4 sklepy, przedsiębiorstwo agroturystyczne.
Religia Parafia greckokatolicka na miejscuМАЛОХОДАЧКІВСЬКА ПАРАФІЯ УКРАЇНСЬКОЇ ГРЕКО-КАТОЛИЦЬКОЇ ЦЕРКВИ ХРАМУ СВЯТОГО МИХАЇЛА. W XIX w. żyjący w Chodaczkowie Małym rzymscy katolicy należeli do parafii w Hałuszczyńcach. cerkiew św. Michała z końca XVIII wieku, rozbudowana po I wojnie światowej. kapliczka (1993) figura dla obrony przed błyskawicami z 1872 roku figura Najświętszej Marii Panny (1997) figura Chrystusa (2007)
Pomniki zniesienia pańszczyzny pomnik mieszkańców wsi poległych w wielkiej wojnie ojczyźnianej (1968) kopiec-symboliczna mogiła członków OUN-UPA (1991)
Demografia 1832 rok: 978 mieszkańców 1880 rok: 1351, w tym 1200 grekokatolików, 75 rzymskich katolików, 76 wyznawców judaizmu. 1921 rok: 1906, w tym 1813 Ukraińców, 77 Polaków i 16 Żydów; 1931 rok: 2238 2001 rok: 1503
Przypisy
Linki zewnętrzne
Chodaczków Mały na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
Kategoria:Borki Wielkie (hromada) Kategoria:Wsie w rejonie tarnopolskim