mały|Zbigniew Burzyński (po lewej) i Antoni Janusz (po prawej). Antoni Janusz (ur. 30 stycznia 1902 w Lesznie Wielkopolskim, zm. 28 sierpnia 2000 w Londynie) – podpułkownik pilot Polskich Sił Powietrznych (301 dywizjon bombowy), oficer Królewskich Sił Powietrznych (), uczestnik wojny przeciw bolszewikom 1920, oficer balonowy, zdobywca Pucharu Gordona Bennetta 1938, uczestnik kampanii polskiej, francuskiej i angielskiej 1939–1945.

Życiorys Od 1907 r. mieszkał w Jarocinie, gdzie ukończył Szkołę Podstawową im. Królowej Jadwigi. W Poznaniu ukończył Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego, a następnie Oficerską Szkołę Aeronautyczną. 28 września 1919 awansował na stopień podporucznika i został skierowany do służby w Batalionie Aeronautycznym 1 Dywizji Strzelców Wielkopolskich. Wraz z tą jednostką wyruszył na wojnę polsko-bolszewicką, uczestniczył w działaniach na przyczółku mostowym pod Bobrujskiem, prowadził rozpoznania lotnicze nieprzyjacielskich stanowisk. Dowodził kompanią podczas Bitwy Warszawskiej. Był jednym z najmłodszych oficerów odrodzonego Wojska Polskiego.

W okresie międzywojennym pozostał w służbie wojskowej jako oficer pilot. Służył w 1 batalionie balonowym w Toruniu. 5 marca 1934 został awansowany na kapitana ze starszeństwem z 1 stycznia 1934 i 8. lokatą w korpusie oficerów aeronautyki. W marcu 1939, w tym samym stopniu i starszeństwie zajmował 2. lokatę w korpusie oficerów lotnictwa, grupa techniczna. Pełnił wówczas służbę w 1 pułku lotniczym w Warszawie na stanowisku kierownika biura administracyjno-rachunkowego Bazy Lotniczej.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej został przeniesiony do Ministerstwa Spraw Wojskowych. Szkolił pilotów balonowych i uczestniczył w pracach konstrukcyjnych nad nowymi modelami polskich balonów wojskowych w podwarszawskim Legionowie, odbył kurs pilotażu samolotowego.

W okresie międzywojennym angażował się czynnie w rozwój sportu balonowego. Był jego inspiratorem i propagatorem. Uczestniczył we wszystkich ważniejszych wydarzeniach polskiego baloniarstwa. W latach 30. był klasyfikowany jako zawodnik czołówki światowej. W dniu 25 października 1925 zwyciężył w I Krajowych Zawodach Balonów Wolnych o Puchar im. płk. Aleksandra Wańkowicza (wraz z por. Janem Zakrzewskim na balonie „Poznań” pokonał odległość 142 km w czasie 2:47 min.).

W 1927 r. rozpoczął starty w zawodach międzynarodowych. Pierwszym ważnym sukcesem było zajęcie 2. miejsca w Międzynarodowych Zawodach Balonów Wolnych w Poznaniu – balonem „Gdynia” przeleciał 354 km w czasie 22 godz. Od roku 1932 do 1938 regularnie reprezentował Polskę w zawodach o Puchar Gordona Bennetta, które w 1938 wygrał, pokonując odległość 1692 km w czasie 37:47 min.

17 września 1939, gdy ZSRR zbrojnie napadł na Polskę, Antoni Janusz przekroczył granicę rumuńską i przez Grecję, Tobruk, Casablankę dotarł wiosną 1940 do Francji. Po klęsce Francji przedostał się do Szkocji, gdzie został członkiem personelu naziemnego 301 dywizjonu bombowego Ziemi Pomorskiej „Obrońców Warszawy”.

W 1942 r. został ranny. W czasie jego leczenia i rekonwalescencji dywizjon został rozformowany, a jego załogi utworzyły Polską Eskadrę do Zadań Specjalnych przy brytyjskim 138 dywizjonie. Antoni Janusz został w służbie RAF również po wojnie, szkoląc młode pokolenia lotników.

W 1949 r. poślubił Jean Oilier, którą spotkał podczas ich wspólnej pracy w brytyjskim Air Ministry. Osiedlił się też na stałe w Londynie. Amatorsko zajmował się astronomią, matematyką oraz filozofią.

Po raz pierwszy odwiedził Polskę w roku 1960.

W 1983 r. reaktywowano zawody o Puchar Gordona Bennetta. Zwyciężył w nich Stefan Makné wraz z Ireneuszem Cieślakiem, a puchar wręczył im Antoni Janusz.

Zmarł 28 sierpnia 2000 w Londynie. Zgodnie z jego wolą prochy zostały przewiezione do rodzinnego Jarocina i pochowane 16 października 2000 w grobie rodzinnym na cmentarzu parafialnym kościoła Chrystusa Króla.

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Medal Lotniczy (czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1935, 22 września 1936 „za zasługi na polu sportu balonowego”.) Srebrny Krzyż Zasługi (11 listopada 1934) „za zasługi na polu propagandy i rozwoju sportu balonowego”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Obrony (Wielka Brytania) Medal Wojny 1939–1945 (Wielka Brytania) Medal Pamiątkowy Wojny 1939–1945 (Francja)

Uczestnictwo w zawodach o Puchar Gordona Bennetta Edycja zawodów Data Miejsce zawodów Lokata Załoga Balon Czas lotu [godz.] Odległość [km] 20 25.09.1932 Bazylea (Szwajcaria) 4 Władysław Pomaski, Antoni Janusz SP-AHX Polonia 24:00 1181,00 22 23.09.1934 Warszawa (Polska) 4 Antoni Janusz, Ignacy Wawszczak SP-AMY Polonia II 22:04 1138,00 23 16.09.1935 Warszawa (Polska) 2 Antoni Janusz, Ignacy Wawszczak SP-ANA Warszawa II 46:52 1567,13 24 30.08.1936 Warszawa (Polska) 2 Antoni Janusz, Stanisław Brenk SP-BCU LOPP 38:02 1534,28 25 20.06.1937 Bruksela (Belgia) 2 Antoni Janusz, Leszek Krzyszkowski SP-AMY Polonia II 46:30 1364,00 26 11.09.1938 Liège (Belgia) 1 Antoni Janusz, Franciszek Janik SP-BCU LOPP 37:47 1692,00

Przypisy Treścią książki jest relacja por. Stanisława Brenka oraz kpt. Antoniego Janusza z ich uczestnictwa w zawodach o Puchar Gordona Bennetta w roku 1936. Zawody te miały dla obu pilotów dramatyczny przebieg. Na terytorium ZSRR, podczas bardzo niekorzystnych warunków atmosferycznych, doszło do awaryjnego lądowania w tajdze u wybrzeży Morza Białego. Balon uległ zniszczeniu. Brenk i Janusz po trzech dniach wędrówki przez tajgę, praktycznie bez pożywienia, dotarli do pierwszych osad ludzkich. Dalsze 10 dni zajęły starania o nawiązanie kontaktu z organizatorami zawodów. Ostatecznie, korzystając z pomocy Ambasady RP w Moskwie, wrócili do Polski po 21 dniach. Wiozący ich pociąg był na wszystkich stacjach po przekroczeniu granicy polskiej tłumnie i owacyjnie witany. Książka zawiera 20 unikalnych fotografii.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Fotografia Antoniego Janusza ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego Fotografia załogi balonu SP-AMY na Międzynarodowych Zawodach Balonowych o Puchar Gordona Bennetta w Brukseli (czerwiec 1937) ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego Antoni Janusz (zdobywca Pucharu Gordona Bennetta 1938) i Stefan Makné (zdobywca Pucharu 1983) na spotkaniu w roku 1983 Informacje o nagrobku ppłk. Antoniego Janusza Kpt. Antoni Janusz i por. Stanisław Brenk podczas zawodów o Puchar Gordona Bennetta w roku 1936.

Kategoria:Kapitanowie lotnictwa II Rzeczypospolitej (grupa techniczna) Kategoria:Ludzie urodzeni w Lesznie Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kategoria:Majorowie Polskich Sił Powietrznych Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Lotniczym (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojsk Balonowych (Aeronautycznych) II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – uczestnicy bitwy o Anglię 1940 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Polscy baloniarze Kategoria:Polscy piloci bombowi Kategoria:Polscy lotnicy w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Zdobywcy balonowego Pucharu Gordona Bennetta Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Pamiątkowym Wojny 1939–1945 Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Lotniczego Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 2000