Tomasz Turowski

Tomasz Tadeusz Turowski (ur. 1 maja 1948 w Sosnowcu) – oficer wywiadu PRL i III RP, w latach 1975–1984 działający jako kleryk w zakonie jezuitów, dyplomata i pisarz.

Życiorys Jego ojciec, Stanisław, był prawnikiem, a matka lekarzem okulistą. Absolwent rusycystyki na Uniwersytecie Jagiellońskim i Wyższej Szkole Pedagogicznej w Krakowie. W młodości wydał dwa tomiki poezji, współpracował z krakowską Piwnicą pod Baranami.

Od 1972 związany z polskim wywiadem, od 1973 oficer Wydziału XIV Departamentu I MSW PRL, a następnie Zarządu Wywiadu Urzędu Ochrony Państwa i Agencji Wywiadu.

W 1975 otrzymał misję przeniknięcia do zakonu jezuitów w Watykanie (zakonnicy działają jako kapelani wojsk NATO). Wpierw miał zgłosić się do zakonu w Krakowie, gdzie nie został przyjęty, następnie przyjęto go w Warszawie (prowincja północna zakonu), krótkotrwale przebywał w nowicjacie w Kaliszu, po czym w 1974 został wysłany do Rzymu. Formalnie do zakonu miał wstąpić we włoskim mieście Fiumicino. Został klerykiem, przyjęty przez o. Antoniego Mruka, który powierzał mu tłumaczenia poufnych dokumentów, z uwagi na jego wykształcenie i znajomość języka rosyjskiego.

Był pracownikiem Sekcji Polskiej Radia WatykańskiegoWedług ustaleń Cezarego Gmyza, biogram Tomasza Turowskiego nie został dokładniej opisany w książce autorstwa ks. Władysława Zarębczana pt. Polacy w Watykanie, stanowiącej zbiorczą publikację o osobach pracujących i działających w Stolicy Apostolskiej; był jedynie wzmiankowany w indeksie jako „krótkotrwały pracownik Radia Watykańskiego. .. Działał jako „nielegał”, tj. szpieg niepełniący żadnych funkcji dyplomatycznych, ze specjalnie spreparowanym życiorysem, wysyłanym na specjalne misje wywiadowcze. Działał pod numerami „10682” i „9596” (w sporządzanych meldunkach), pod kryptonimami „Orsom” i „Ritter” (w wewnętrznej dokumentacji Departamentu I), używał także nazwiska legalizacyjnego Dzierżoń.

W Rzymie ukończył filozofię na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Dzięki wcześniejszej znajomości z okresu studiów z kardynałem Karolem WojtyłąInna wersja mówi o znajomości wynikającej z wcześniejszych kontaktów rodzin Turowskich i Wojtyłów. . przed wyjazdem do Włoch otrzymał od niego oraz od biskupów zajmujących się polską emigracją w Rzymie listy polecające. Studiując w Rzymie, mieszkał w domu zakonnym i pracował w sekcji wschodniej Radia Watykańskiego. Po wyborze Karola Wojtyły na papieża wielokrotnie kontaktował się z nim podczas nagrywania jego wystąpień dla radia.

W 1980 został przeniesiony w zakonie jezuitów z Rzymu do Paryża i rozpracowywał opozycję polską we Francji. W tym czasie wykładał w Meudon Centre Russe, jezuickim ośrodku zajmującym się nauczaniem języka i kultury rosyjskiej, był także współpracownikiem redakcji wydawnictwa Editions Spotkania, wówczas zaznajomił się z jego szefem, Piotrem Jeglińskim. W Paryżu tworzył i współpracował przy emigracyjnym piśmie „Libertas”. Absolwent jezuickiej uczelni Centre Sèvres w tym mieście. W tym czasie, mimo przeniesienia do Francji, nadal bywał w Watykanie. W 1984 nagle opuścił Francję, przed końcem 10-letniego okresu poprzedzającego nadanie święceń odmówił ich przyjęcia i wystąpił z zakonu.

Powrócił do Polski, rozpoczął współpracę ze Stronnictwem Demokratycznym, został redaktorem wydawanych przez SD pism „Epoka” i „Myśl Demokratyczna”. Jego biogram w tygodniku „Polityka” podaje, iż w latach 1970–1989 był publicystą w periodykach „Chrześcijanin w świecie”, „Życie Literackie” i „Tygodnik Demokratyczny”. Pracował przy publikacjach książkowych, był autorem haseł w Filozoficznej Encyklopedii Uniwersalnej Presses Universitaires de France, wydanej w Paryżu w latach 1989–1990.

Pozostał w służbie wywiadu PRL, a po jej upadku przeszedł pozytywnie weryfikację w 1990. Na początku lat 90. był doradcą przy prywatyzacji stoczni w Szczecinie. 3 maja 1993 został zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Pracował jako naczelnik wydziału rosyjskiego, od 30 grudnia 1994 do 30 listopada 1995 był wicedyrektorem w Departamencie Europa II. Następnie funkcjonował jako radca i minister pełnomocny Ambasady RP w Moskwie (1996–2001). W 1998 rosyjska „Niezawisimaja Gazieta” wymieniła go wśród 19 pracowników ambasady polskiej w Moskwie, którzy mieli pełnić „funkcje wychodzące poza ramy działalności dyplomatycznej” (na liście był urzędnikiem o najwyższej randze).

1 września 2001 prezydent Aleksander Kwaśniewski, na wniosek ministra spraw zagranicznych Władysława Bartoszewskiego, mianował Tomasza Turowskiego ambasadorem nadzwyczajnym i pełnomocnym Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Kuby.. Funkcję tę pełnił przez pełną kadencję od 12 września 2001 do 31 sierpnia 2005. W tym czasie nawiązywał kontakty z opozycją kubańską.

Jednocześnie pracował jako oficer służb III RP: najpierw dla Zarządu Wywiadu Urzędu Ochrony Państwa, a potem do 2007 dla Agencji Wywiadu (według ustaleń dziennikarzy „Gazety Wyborczej” praca dyplomaty na etacie ministerialnym miała być przykrywką dla jego drugiej działalności agenta wywiadu).

W 2005 wrócił do Polski. 1 lutego 2007 minister spraw zagranicznych Anna Fotyga mianowała Turowskiego na stopień ambasadora tytularnego. Od tego czasu do 11 maja 2007 w tej funkcji pracował w Departamencie Strategii i Planowania Polityki Zagranicznej. Po odejściu z dyplomacji w 2007 założył prywatną spółkę. Po ukończeniu 60. roku życia, w 2007, zgodnie z przepisami odszedł na emeryturę z Agencji Wywiadu (w służbie miał stopień pułkownika), po czym rozpoczął działalność w AW jako współpracownik. Następnie był zatrudniony m.in. w Wyższej Szkole Gastronomii i Hotelarstwa w Poznaniu.

Na przełomie 2009/2010 działał w Federacji Rosyjskiej jako minister pełnomocny w Ambasadzie RP w Moskwie. 15 lutego 2010 mianowany na stanowisko kierownika tamtejszego wydziału politycznego. W 2010 był wymieniany jako jeden z kandydatów do objęcia w przyszłości funkcji ambasadora RP przy Stolicy Apostolskiej. W kwietniu 2010 współorganizował wizytę prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego w Smoleńsku. W czasie katastrofy smoleńskiej 10 kwietnia 2010 przebywał na terenie lotniska Siewiernyj, jako reprezentant polskiej ambasady w Moskwie był na miejscu katastrofy. W pierwszych dniach po katastrofie pełnił obowiązki gospodarza w ambasadzie RP w Moskwie. 6 maja 2010 uczestniczył w Rosji w spotkaniu rosyjskich i polskich śledczych poświęconym badaniu tej katastrofy. 5 lutego 2011 z uwagi na proces lustracyjny zrezygnował z pracy dyplomaty w Rosji.

W lipcu 2009 Tomasz Turowski złożył oświadczenie lustracyjne, w którym podał, że nie pracował w służbach specjalnych PRL. 17 grudnia 2010 Oddziałowe Biuro Lustracyjne IPN w Warszawie wystąpiło o jego lustrację w związku z zatajeniem przez Turowskiego, że był tzw. nielegałem wywiadu PRL. 10 października 2011 Sąd Okręgowy w Warszawie uznał oświadczenie za niezgodne z prawdą i uznał Tomasza Turowskiego kłamcą lustracyjnym. W lutym 2012 prawomocnie oczyszczony z zarzutu kłamstwa lustracyjnego. W marcu 2013 Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną na niekorzyść Tomasza Turowskiego przez prokuratora generalnego.

W październiku 2013 nakładem wydawnictwa spółki Agora ukazała się książka wywiad-rzeka z Tomaszem Turowskim pt. Kret w Watykanie autorstwa Wojciecha Czuchnowskiego i Agnieszki Kublik. Od 2020 na łamach „Dziennika Trybuna” publikuje artykuły poświęcone historii polskiego wywiadu.

Jest autorem kilku książek sensacyjnych wydanych przez wydawnictwa Melanż i Fundację Oratio Recta (wydawcę tygodnika „Przegląd”). Każda z książek posiada posłowie, w którym wyjaśnia geopolityczny kontekst sensacyjnej fabuły. Opisuje ciemne strony światowej polityki i wskazuje na niebezpieczeństwa, które zagrażają światowemu porządkowi, edukując i zachęcając czytelników do refleksji nad mechanizmami rzeczywistości.

W 2021 roku nakładem wydawnictwa Fundacja Oratio Recta ukazała się jego książka Oko smoka, pierwszy tom trylogii „Zabij pożyczonym mieczem”. W 2023 roku ukazały się dwa kolejne tomy, na które złożyły się Chichot hieny i Wzrok cerbera

Książki Dżungla we krwi. Roślina świętej śmierci (Wydawnictwo Melanż, 2015; ) Moskwa nie boi się krwi. Szalone lata dziewięćdziesiąte (Wydawnictwo Melanż, 2016; ) Krwawiące serce Azji. Korzenie kalifatu (Wydawnictwo Melanż, 2016; ) Egzekucja. Odrąbać łeb wielkiego szatana (Wydawnictwo Melanż, 2018; ) Oko smoka. Zabij pożyczonym mieczem (Fundacja Oratio Recta, 2021; )

Życie prywatne Po powrocie z Francji w połowie lat 80. zawarł związek małżeński z obywatelką Hiszpanii Marią de Dios. Ma dwie córki.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kategoria:Agenci wywiadu PRL Kategoria:Ambasadorowie III Rzeczypospolitej na Kubie Kategoria:Funkcjonariusze Departamentu I MSW PRL Kategoria:Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Kategoria:Funkcjonariusze Urzędu Ochrony Państwa Kategoria:Ludzie urodzeni w Sosnowcu Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni III Rzeczypospolitej w Federacji Rosyjskiej Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Spraw Zagranicznych (III Rzeczpospolita)