Arcybiskup Yorku () – obok arcybiskupa Canterbury, najważniejszy zwierzchnik Kościoła Anglii, stojący na czele metropolii i diecezji Yorku. Pierwszym biskupem Yorku był mianowany ok. 625 roku Paulin z Yorku. Do czasu reformacji, York był metropolią katolicką, lecz po schizmie Henryka VIII, arcybiskupi Yorku należą do Kościoła anglikańskiego. Metropolita Yorku nosi tytuł prymasa Anglii.

Historia Nie wiadomo dokładnie, kiedy religia chrześcijańska pojawiła się w Yorku, choć pierwsi biskupi stamtąd mieli uczestniczyć w synodzie w Arles w 314. Zostali oni jednak zdominowani przez pogańskich Anglosasów. W VIII wieku, z inicjatywy Grzegorza I Wielkiego, zaczęto ewangelizować ludy w Wielkiej Brytanii, a papież planował utworzyć tam dwa arcybiskupstwa: Canterbury i York, z 12 sufraganami każde. Po śmierci pierwszego biskupa, św. Paulina, stolica biskupia była przez ponad trzydzieści lat nieobsadzona. W 735 roku Grzegorz III podniósł York do rangi arcybiskupstwa i nadał paliusz Egbertowi.

Przez dłuższy czas jurysdykcja i starszeństwo archidiecezji York wobec archidiecezji Canterbury była kwestionowana. W 1071 roku kwestia ta była rozpatrywana przez papieża Aleksandra II, który potwierdził zwierzchnictwo arcybiskupa Canterbury. Ta sytuacja trwała do 1118 roku, kiedy to arcybiskup elekt Thurstan odmówił konsekracji z rąk arcybiskupa Ralpha d’Escures’a i odwołał się do Kaliksta II. Papież zdecydował, że arcybiskupstwo York będzie niezależne od Canterbury. Dodatkowo Innocenty VI potwierdził tytuł prymasa Anglii jako arcybiskupa Canterbury, pozostawiając jednak honorowy tytuł arcybiskupowi York.

W wyniku schizmy króla Henryka VIII i po krótkim panowaniu Marii Tudor (rekatolicyzacja), arcybiskupstwo York zostało przyłączone do Kościoła Anglii i od 1559 roku jest archidiecezją anglikańską.

Lista arcybiskupów Yorku Biskupi rzymskokatoliccy mały|195x195px|Św. Paulin, pierwszy biskup Yorku ok. 625–633 – Paulin z Yorku 664–669 – Chad 669–678 –Wilfryd 678–706 – Bosa z Yorku 706–714 – Jan z Beverley 714–732 – Wilfryd II

Arcybiskupi rzymskokatoliccy thumb|150px|Kardynał Thomas Wolsey, jeden z najbardziej znanych arcybiskupów Yorku thumb|150px|Nicholas Heath, ostatni rzymskokatolicki arcybiskup Yorku ok. 732–766 – Egbert, ok. 735 arcybiskup 767–780 – Ethelbert ok. 780–796 – Eanbald I ok. 796–808 – Eanbald II ok. 808–834 – Wulfsige 837–854 – Wigmund ok. 854–896 – Wulfhere ok. 900–916 – Æthelbald ok. 916–931 – Hrotheweard 931–956 – Wulfstan I ok. 958–971 – Oscytel 971 – Edwald 971–992 – Oswald z Worcesteru 995–1002 – Ealdwulf 1002–1023 – Wulfstan II 1023–1051 – Ælfric Puttoc 1051–1060 – Cynesige 1061–1069 – Ealdred 1070–1100 – Thomas z Bayeux 1100–1108 – Gerard 1109–1114 – Thomas 1119–1140 – Thurstan 1143–1147 – Wilhelm z Yorku 1147–1153 – Henry Murdac 1153–1154 – Wilhelm z Yorku 1154–1181 – Roger de Pont L'Évêque 1191–1212 – Geoffrey 1216–1255 – Walter de Gray 1256–1258 – Sewal de Bovil 1258–1265 – Godfrey Ludham 1266–1279 – Walter Giffard 1279–1285 – William de Wickwane 1286–1296 – John le Romeyn 1298–1299 – Henry z Newark 1300–1304 – Thomas z Corbridge 1306–1315 – William Greenfield 1317–1340 – William Melton 1342–1352 – William Zouche 1353–1373 – Jan z Thoresby 1374–1388 – Alexander Neville 1388–1396 – Thomas Arundel 1397–1398 – Robert Waldby 1398–1405 – Richard le Scrope 1407–1423 – Henry Bowet 1426–1452 – John Kempe 1452–1464 – William Booth 1465–1476 – George Neville 1476–1480 – Lawrence Booth 1480–1500 – Thomas Rotherham 1501–1507 – Thomas Savage 1508–1514 – Christopher Bainbridge 1514–1530 – Thomas Wolsey 1531–1544 – Edward Lee 1545–1554 – Robert Holgate 1555–1559 – Nicholas Heath

Arcybiskupi anglikańscy thumb|150px|Edward Venables-Vernon-Harcourt, najdłużej urzędujący arcybiskup Yorku thumb|150px|Stephen Cottrell, obecny arcybiskup Yorku 1561–1568 – Thomas Young 1570–1576 – Edmund Grindal 1577–1588 – Edwin Sandys 1589–1594 – John Piers 1595–1606 – Matthew Hutton 1606–1628 – Tobias Matthew 1628 – George Montaigne 1629–1631 – Samuel Harsnett 1632–1640 – Richard Neile 1641–1646 – John Williams 1660–1664 – Accepted Frewen 1664–1683 – Richard Sterne 1683–1686 – John Dolben 1688–1691 – Thomas Lamplugh 1691–1714 – John Sharp 1714–1724 – William Dawes 1724–1743 – Lancelot Blackburne 1743–1747 – Thomas Herring 1747–1757 – Matthew Hutton 1757–1761 – John Gilbert 1761–1776 – Robert Hay Drummond 1776–1807 – William Markham 1808–1847 – Edward Venables-Vernon-Harcourt 1847–1860 – Thomas Musgrave 1860–1862 – Charles Longley 1862–1890 – William Thomson 1891 – William Magee 1891–1908 – William Maclagan 1909–1928 – Cosmo Gordon Lang 1929–1942 – William Temple 1942–1955 – Cyril Garbett 1956–1961 – Michael Ramsey 1961–1974 – Donald Coggan 1975–1983 – Stuart Blanch 1983–1995 – John Habgood 1995–2005 – David Hope 2005–2020 – John Sentamu od 2020 – Stephen Cottrell

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Listy biskupów Kategoria:Anglikanizm Kategoria:Arcybiskupi Yorku