Orkiestra wojskowa w Stargardzie – nieistniejąca orkiestra dęta złożona z żołnierzy muzyków garnizonu stargardzkiego funkcjonująca w latach 1945-2007.
Historia Formowanie, podporządkowanie, funkcjonowanie Historia orkiestry wojskowej w Stargardzie, która w swojej historii była kilka razy przeformowywana, ma historyczne powiązanie z 12 Dywizją Piechoty. Rozkazem nr 058/Org. 15 marca 1945 Naczelny Dowódca Wojska Polskiego nakazał do dnia 30 kwietnia 1945 roku ponownie sformować 12 Dywizję Piechoty. W jej strukturach zorganizowano także orkiestrę. 22 maja 1945 roku dywizja wymaszerowała z Poznania do Szczecina. 1 czerwca 1945 roku sztab 12 DP, szpital oraz orkiestra osiągnęły okolice Stargardu i zakwaterowały się w kompleksie białych koszar. Kapelmistrzem orkiestry był wówczas ppor. Czesław Łowiński. Jesienią 1945 roku sztab 12 DP wraz ze szpitalem i orkiestrą przedyslokowano do Szczecina. 26 listopada 1945 rozformowano orkiestry dywizyjne, a w ich miejsce powołano orkiestry pułkowe. W 43 Pułku Piechoty stacjonującym wówczas w Szczecinie, sformowano 15 osobową orkiestrę pod dowództwem ppor. Leona Zawodnego.
Orkiestra 43 pułku piechoty mały|240px| 43 pp podczas defiladyW tym pułku funkcjonowała orkiestra wojskowa.Zdjęcie skan z dnia 26 czerwca 1947 r. z uroczystości w Szczecinie na Wałach Chrobrego z okazji wręczenia sztandaru dla 43 pp – zbiory CAW W 1946 roku 43 pp przegrupował się do Garnizonu Stargard Szczeciński, w tym orkiestra wojskowa podległa pod 43 pp.
2 września 1952 43 pp został podporządkowany dowódcy 14 Dywizji Piechoty. W okresie od 1945 do 1957 roku zrzeszała od 15 do 43 etatowych zawodowych oraz nieetatowych muzyków (orkiestrantów), żołnierzy służby zasadniczej, dyrygenta (kapelmistrza) oraz tamburmajora – szefa orkiestry, do którego obowiązków należało prowadzenie orkiestry podczas parad, defilad, a także musztry orkiestrowejK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.21.
Od 1945 do 1957 roku w skład orkiestry wchodzili następujący zawodowi instrumentaliści: werbliści, saksofoniści, trębacze, puzoniści, flecista, klarnecista, tuby, waltornie, perkusista. Orkiestra wykonywała nie tylko zadania muzyczne w przyporządkowanym pułku, ale także na rzecz jednostek stacjonujących w Garnizonie Stargard Szczeciński. Zabezpieczała muzycznie uroczystości świąt państwowych, wojskowych oraz w występach dla mieszkańców Stargardu Szczecińskiego i regionu.
Orkiestra w 9 pułku zmechanizowanym Wiosną 1957 nastąpiła reorganizacja 12 DP. 15 maja 1957 roku zlikwidowano orkiestry pułkowe. W tym samym dniu muzycy z rozformowanego 43 pp zorganizowali nieetatową orkiestrę w Stargardzie Szczecińskim przy 9 Zaodrzańskim Pułku Piechoty 3 maja 1957 roku pułk został przemianowany w 9 Zaodrzański Pułk Piechoty. Orkiestra nadal funkcjonowała w strukturach zreorganizowanego pułku. Była to nieetatowa orkiestra licząca 18 zawodowych muzyków i 14 muzyków żołnierzy służby zasadniczej. Kapelmistrzem został por. Stanisław Pic. W 1958 roku orkiestra uświetniła uroczystość wręczenia sztandaru 9 pz, a wręczył go dowódca POW gen. dyw. Zygmunt Huszcza. W uroczystości orkiestra uczestniczyła pod dowództwem kapelmistrza por. Stanisława Pica w składzie 16 zawodowych muzyków i 14 muzyków żołnierzy służby zasadniczejK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.22. W 1959 roku kapelmistrzem został kpt. Jan KrasińskiK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.23. W skład orkiestry wchodziło 16 zawodowych muzyków i 14 muzyków żołnierzy służby zasadniczej. W 1963 roku decyzją dowódcy 12 DZ orkiestra wojskowa w Stargardzie została rozformowana.
Od 1963 do 1973 w garnizonie Stargard Szczeciński nie funkcjonowała orkiestra wojskowa. Uroczystości wojskowe muzycznie zabezpieczała orkiestra 12 DZ ze Szczecina, orkiestry z innych garnizonów oraz w wyjątkowych sytuacjach orkiestra kolejowa ze Stargardu Szczecińskiego. Kapelmistrzem tej orkiestry był Benedykt Grzeszak.
W 1973 z inicjatywy st. sierż. Gerarda Jędrzejewskiego i decyzją dowódcy pułku ppłk. Jana Jani powstała nieetatowa orkiestra wojskowa przy 9 Pułku Zmechanizowanym. Była to nieetatowa orkiestra licząca 14 zawodowych muzyków oraz 12 muzyków żołnierzy służby zasadniczej. Kapelmistrzem został st. sierż. Gerard JędrzejewskiK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.28. W skład orkiestry wchodzili następujący instrumentaliści: werbliści, saksofoniści, trębacze, puzonista, flecista, klarnecista, tuby, waltornie, perkusista. Skład ten w kolejnych latach ulegał zmianie i był uzależniony od etatu w jednostceK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.29. Orkiestra, oprócz obowiązków wykonywała również zadania na rzecz jednostek stacjonujących w garnizonie Stargard Szczeciński. Brała udział w uroczystościach wynikających z ceremoniału wojskowego, świętach państwowych, religijnych oraz występach dla mieszkańców Stargardu Szczecińskiego i regionuKanclerz H., Tradycje 12 Dywizji Zmechanizowanej im. Armii Ludowej odznaczonej Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Szczecin 1975, s. 45.
W 1975 stargardzka orkiestra w uznaniu na polu kultury w 12 DZ została wyróżniona przez dowódcę POW gen. dyw. W. Barańskiego medalem „Za zasługi dla Pomorskiego Okręgu Wojskowego”Rozkaz Dowódcy POW Nr 115/75 Polit. z dnia 17 kwietnia 1975 roku w sprawie: wyróżnienia orkiestr 12 DZ im. Armii Ludowej. Natomiast źródło podaje, że w 1975 roku orkiestra dywizyjna w uznaniu na polu kultury w 12 DZ została wyróżniona przez dowódcę POW gen. dyw. W. Barańskiego medalem „Za zasługi dla Pomorskiego Okręgu Wojskowego”Rozkaz Dowódcy POW Nr 115/75 Polit. z dnia 17 kwietnia 1975 roku w sprawie: wyróżnienia orkiestrY 12 DZ im. Armii Ludowej. W sierpniu 1975 roku orkiestra w uznaniu zasług dla Stargardu Szczecińskiego została wyróżniona z okazji Święta Pułku medalem 850-lecia i 30-lecia m. Stargardu, który został nadany przez Komitet PZPR i Prezydenta za zasługi w rozwoju miasta w 1975 r.. W 1976 roku przy orkiestrze powstał chór oraz pododdział śpiewu marszowego złożony z żołnierzy służby zasadniczej. Powstał także na bazie orkiestry przy Garnizonowym Klubie w Stargardzie zespół muzyczny.
W 1979 roku na XIII Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu orkiestra brała udział wraz z kompanią śpiewu z 9 Pułku Zmechanizowanego oraz z jednostek garnizonu Stargard Szczeciński pod kierownictwem kapelmistrza st. sierż. sztab. Gerarda Jędrzejewskiego zajmując w finale II miejsce wraz ze zdobyciem srebrnego pierścienia na szczeblu Wojska PolskiegoWojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (76), Wydawnictwa „Czasopisma Wojskowe”, Warszawa 1979, s. 285.. W 1991 roku orkiestra została wyróżniona odznaką pamiątkowąRozkaz Dowódcy 12 Dywizji Zmechanizowanej Nr 52 z dnia 6.08.90r. w sprawie: trybu przyznawania odznaki 12 Dywizji Zmechanizowanej12 Dywizji Zmechanizowanej. Odznakę dla kapelmistrza chor. Gerarda Jędrzejewskiego wręczył w Szczecinie dowódca 12 DZ gen. bryg. Bolesław BalcerowiczRozkaz Dowódcy 12DZ Nr 31 z dnia 23 kwietnia 1991 roku w sprawie: wyróżnienia odznaką pamiątkową 12DZ orkiestr 12DZ im. Armii Ludowej. 25 września 1991 roku odbyła się w 12 DZ oraz 9 pz pierwsza wizyta niemieckich oficerów z dowództwa 41 Brygady Obrony Terytorialnej z Eggezin w Szczecinie i Stargardzie. Rewizyta polska miała miejsce 5 grudnia 1991 r. Orkiestra podczas tych wizyt dała okolicznościowy koncertPrzegląd wydarzeń od 1.04 do 30.09.1991 r., „Wojskowy Przegląd Historyczny” 1991, nr 1-2, s.266K. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.35. W 1992 roku orkiestra koncertowała w Niemczech, gdzie zajęła II miejsce w konkursie 8 wojskowych orkiestr: niemieckiej, holenderskiej, belgijskiej, francuskiej i 3 wojskowych orkiestr polskichK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.37.
W latach od 1979 do 1995 roku orkiestra zrzeszała od 20 do 30 muzyków, w tym zawodowych muzyków w korpusie podoficerskim oraz żołnierzy służby zasadniczej (orkiestrantów), dyrygenta (kapelmistrza) – szefa orkiestry, do którego obowiązków należało prowadzenie orkiestry podczas parad, defilad, a także musztry orkiestrowej. Orkiestra wykonywała zadania w 9 pz oraz zadania na rzecz jednostek stacjonujących w Garnizonie Stargard. Zabezpieczała muzycznie uroczystości świąt państwowych, wojskowych, religijnych, a także występowała na rzecz miasta i regionu. W okresie tym orkiestra otrzymała wiele wyróżnień, w tym dyplomów, pism okolicznościowych, pucharów, medali pamiątkowych.
Orkiestra w 6 Brygadzie Kawalerii Pancernej W 1995 orkiestra funkcjonowała przy powstałej na bazie 9 pułku zmechanizowanego 6 Brygadzie Kawalerii Pancernej. Była to nieetatowa orkiestra licząca 14 zawodowych muzyków oraz 8 muzyków żołnierzy służby zasadniczej. W skład orkiestry wchodzili następujący instrumentaliści: werbliści, trębacze, saksofonista, puzonista, flecista, klarnecista, waltornie, perkusista. W 1995 roku nawiązane zostały dwustronne kontakty pomiędzy 12 DZ, w tym 9 pz, a ówczesną Jutlandzką DZ sił zbrojnych Królestwa Danii i podczas wizyty delegacji duńskiej orkiestra zaprezentowała okolicznościowy koncert, który przygotował kapelmistrz chor. Edward Charowski. W latach od 1995 do 2005 roku orkiestra zrzeszała od 20 do 25 etatów zawodowych oraz nieetatowych muzyków (orkiestrantów), żołnierzy służby zasadniczej, dyrygenta (kapelmistrza) – szefa orkiestry, do którego obowiązków należało prowadzenie orkiestry podczas parad, defilad, a także musztry orkiestrowej. Dysponowała następującymi muzykami: werbliści, saksofoniści, trębacze, puzonista, flecista, klarnecista, tuby, waltornie, perkusista. Skład ten w latach ulegał zmianie i był uzależniony od etatu jednostkiK. Marek, Funkcjonowanie kultury muzycznej w Wojsku Polskim na przykładzie działalności orkiestry garnizonowej w Szczecinie w latach 1989-2002, maszynopis pracy magisterskiej, UZ, Zielona Góra 2002, s.34.
Orkiestra wykonywała zadania w 6 Brygadzie Kawalerii Pancernej oraz zadania na rzecz jednostek stacjonujących w garnizonie Stargard zlecane przez komendanta garnizonu. Zabezpieczała muzycznie uroczystości świąt państwowych, wojskowych i religijnych. Poza tym występowała na rzecz Stargardu Szczecińskiego i regionu. W okresie tym orkiestra otrzymała wiele zaszczytów w postaci dyplomów, pism okolicznościowych, pucharów.
W 2005 skład wojskowej orkiestry zaczął się uszczuplać. Wówczas coraz częściej pojawiały się pogłoski o tym, że 6 Brygada Kawalerii Pancernej ma zostać zlikwidowana.
Rozformowanie Z dniem 30 czerwca 2007 roku rozformowano 6 Brygadę Kawalerii Pancernej, a wraz z nią orkiestrę wojskową w Stargardzie. Niektórzy instrumentaliści z orkiestry znaleźli pracę w zawodzie w innych orkiestrach wojskowych. Część osób z muzykowaniem skończyła. A instrumenty oraz mundury Księstwa Warszawskiego, kupione swego czasu przez władze miasta, przeszły na własność 12 DZ. Ostatnim kapelmistrzem orkiestry był st. sierż. Piotr Olszański. Kierował nią przez 11 lat.
Charakterystyka, repertuar, wyróżnienia Charakterystyka