Gubernia tobolska () – jednostka administracyjna Imperium Rosyjskiego na terytorium zachodniej Syberii, utworzona ukazem Katarzyny II jako namiestnictwo tobolskie Carstwa Syberyjskiego, od ukazem Pawła I przekształcone w gubernię. Stolicą guberni był Tobolsk. Zlikwidowana 2 marca 1920.
Graniczyła od północy z Oceanem Arktycznym, na północnym wschodzie z gubernią jenisejską, na wschodzie i południowym wschodzie z gubernią tomską, na południu z obwodem semipałatyńskim i obwodem akmolińskim, na zachodzie – z gubernią archangielską i wołogodzką (od których oddzielał ją grzbiet Uralu) i z zauralskimi częściami guberni permskiej i orenburskiej.
Powierzchnia guberni wynosiła w 1897 – 1 385 000 km². Gubernia w początkach XX wieku była podzielona na 10 ujezdów.
Demografia Ludność, według spisu powszechnego 1897 – 2 012 536 osób: Rosjan (88,6%), Tatarów (4,0%), Ukraińców (2,6%), Chantów (1,3%), Nieńców, Komiaków, Mansów i Kazachów.
Ludność w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 - Gubernia tobolska - ludność według deklarowanego języka ojczystego
Ujezd Rosjanie Tatarzy Ukraińcy Chantowie Komiacy Nieńcy Mansowie Kazachowie Gubernia ogółem 88,6% 4,0% 2,6% 1,3% … … … … Bieriozowski 17,5% … … 51,8% 9,4% 20,7% … … Iszymski 93,8% … 3,3% … … … … … Kurgański 98,8% … … … … … … … Surgucki 27,8% … … 71,7% … … … … Tarski 85,7% 9,0% 2,9% … … … … … Tobolski 77,0% 17,6% … 1,8% … … … … Turinski 93,2% … … … … … 5,1% … Tiukalinski 81,9% … 9,5% … … … … 2,5% Tiumeński 87,3% 10,1% … … … … … … Jałutorowski 94,8% 2,9% … … 1,3% … … … Bezpośrednio po wyparciu przez Armię Czerwoną z Syberii Zachodniej wojsk Białych admirała Aleksandra Kołczaka zwycięscy bolszewicy przenieśli władze administracyjne guberni do Tiumeni. 2 marca 1920 postanowieniem Rady Komisarzy Ludowych gubernia została zlikwidowana i zastąpiona gubernią tiumeńską (istniejącą do 1923). Od 1944 na terenie historycznej guberni znajduje się obwód tiumeński RFSRR, a obecnie Federacji Rosyjskiej.
Przypisy
Bibliografia Тобольская губерния Энциклопедия Брокгауза Ф.А. и Ефрона И.А.
Tobolska Kategoria:Geografia historyczna Rosji