thumb| thumb|240px|Często występuje gromadnie thumb|240px
Gąsówka irysowa (Lepista irina (Fr.) H.E. Bigelow) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lepista, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus irinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1959 r. Howard Elson Bigelow, przenosząc go do rodzaju Lepista.
Synonimy łacińskie:
Nazwę polską podali A. Borowska, E. Garndweidner i Alina Skirgiełło w 1993 r.Władysław Wojewoda, Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003,
Morfologia Kapelusz Średnicy 5–13 cm, za młodu półkulisty lub dzwonkowato-łukowaty, później płaskołukowaty. Powierzchnia gładka, naga, początkowo biaława, później brązowoochrowa. Jest nieco higrofaniczny; podczas wilgotnej pogody staje się lepki, ciemniejszy (mięsnobrązowy), a jego brzeg nieco karbowanyPavol Škubla, Wielki atlas grzybów, Poznań: Elipsa, 2007, . Blaszki Średnio gęste, u młodych okazów białawe, później brudnokremowe, w końcu mięsnoochrowe. Trzon Wysokość 5–10 cm, grubość 1–2,5 cm, pełny, walcowaty, u podstawy zgrubiały. Powierzchnia siatkowato lub podłużnie pokryta włókienkami, górą biaława, niżej kremowoochrowa. Miąższ Dość twardy i zwarty, biały. Smak bardzo słaby, nieco słodkawy, zapach przypominający nieco korzenie fiołka.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Japonii i Australii. W Polsce jej rozmieszczenie nie jest dokładnie znane, ale nie jest zagrożona.
Rośnie na ziemi wśród traw i liści w lasach liściastych, zaroślach i parkach. Owocniki wytwarza od września do listopada. Najczęściej spotykana jest w lasach łęgowych pod jesionami oraz w lasach bukowych.
Znaczenie Saprotrof, grzyb jadalny.
Gatunki podobne gąsówka kołpaczkowata (Clitocybe panaeolus). Ma wodniste plamy na kapeluszu i zapach podobny do mąki, lejkówka liściowa (Clitocybe phyllophila). Ma cienki miąższ, anyżowy zapach.
Przypisy
Kategoria:Pieczarkowce Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski