Wikłacz maurytyjski (Foudia rubra) – gatunek małego ptaka z rodziny wikłaczowatych (Ploceidae). Występuje endemicznie na Mauritiusie. Zagrożony wyginięciem.
Morfologia Samiec ubarwiony jest podobnie jak samiec wikłacza komorskiego (F. eminentissima), jednakże posiada smuklejszy dziób oraz jasnooliwkową pierś i brzuch. Kantarek i okolice oczu czarne, przechodzą w czarny pas nad pokrywami usznymi. Wymiary dla samca z Muzeum Brytyjskiego: całkowita długość 13,9 cm, w tym dzioba 1,6 cm i ogona 4,3 cm, skrzydło 6,9 cm, skok 2,1 cm.
Samica jest podobna do samicy wikłacza czerwonego (F. madagascariensis), jednakże od spodu bardziej oliwkowozielona, białe obrzeżenia pokryw skrzydłowych szersze. Wymiary dla samicy z Muzeum Brytyjskiego: całkowita długość 12,7 cm, w tym dzioba 1,6 cm i ogona 4 cm, skrzydło 6,9 cm, skok 1,9 cm.
Zasięg występowania Foudia rubra zasiedla łączny teren 36 km² w południowej części Mauritiusa; w pozostałej został wytępiony. W latach 2005–2006 został z powodzeniem introdukowany na wysepkę u południowo-wschodnich wybrzeży Mauritiusa. Z kolei próby wprowadzenia tego gatunku na inną pobliską wyspę – Round Island – nie powiodły się. Środowisko życia stanowią nizinne lasy i plantacje do wysokości 800 m n.p.m.
Lęgi thumb|210px|left|Gniazdo wikłacza maurytyjskiego, ilustracja z 1850 r. Gniazdo umieszczone jest około 1,5–4,5 m nad ziemią. Stanowi je konstrukcja z liści, traw, mchu i innych materiałów zawieszona na zewnętrznej gałęzi drzewa lub krzewu, z wejściem od spodu. Ptaki wyściełają je piórami. W lęgu trzy jaja o jasnoniebieskiej barwie i wymiarach około 2×1,39 cm.
Status zagrożenia i ochrona Przez IUCN wikłacz maurytyjski klasyfikowany jest jako gatunek zagrożony wyginięciem (EN, Endangered). W roku 1975 populacja zaczęła gwałtownie spadać i zmniejszyła się z 247–260 par do około 108–122 par w roku 2001. Od 1994 roku gatunek klasyfikowany był jako krytycznie zagrożony (CR), w roku 2009 klasyfikację zmieniono na zagrożonego. W 2008 roku liczebność wynosiła ok. 140 osobników, zaś we wrześniu 2011 roku już 217 osobników. Na podstawie badań przeprowadzonych w latach 2011–2014 oszacowano liczebność populacji na Mauritiusie na 240–330 osobników, co przelicza się na 160–220 osobników dorosłych.
W latach 70. XX wieku na Mauritiusie prowadzono wylesianie pod plantacje, co znacznie zmniejszyło potencjalny zasięg tego gatunku. Ptak ten cierpi również z powodu ogólnej degradacji jego rodzimych siedlisk spowodowanej przez introdukowane zwierzęta i rośliny. Do obniżenia sukcesu lęgowego przyczyniły się wprowadzone szczury oraz makaki krabożerne (Macaca fascicularis). U populacji introdukowanej na Île aux Aigrettes zaobserwowano plądrowanie gniazd przez wrony orientalne (Corvus splendens) przylatujące z głównej wyspy. Ptaki wprowadzone w 2010 roku na Round Island w ciągu dwóch lat zostały całkowicie wytępione przez węże Casarea dussumieri.
Wikłacz maurytyjski zasiedla trzy obszary uznane za ostoje ptaków IBA, z czego jeden częściowo pokrywa się z Parkiem Narodowym Black River Gorges.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Znaczek pocztowy z przedstawieniem gatunku
Kategoria:Wikłaczowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Mauritiusa Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1789 roku