thumb|Samolot Handley Page Halifax II – takimi samolotami dokonywano zrzutów thumb|Samolot Consolidated B-24 Liberator – takimi samolotami dokonywano zrzutów thumb|Załoga „Liberatora” z 1586 Eskadry Specjalnego Przeznaczenia po powrocie z misji nad Warszawą. Lotnisko Brindisi thumb|Grób polskich lotników z Eskadry 1586 na cmentarzu wojskowym w Krakowie 1586 Eskadra Specjalnego Przeznaczenia (ang. No. 1586 Flight RAF) – eskadra lotnicza sformowana z polskiej Eskadry „C”, pochodzącej z rozformowanego Dywizjonu 301, a wchodzącej w skład 138 dywizjonu RAF. Po wykonaniu zadań transportu osób i wyposażenia na tereny okupowane, przekształcona w Dywizjon 301.

Historia Eskadra C Dywizjon 301, po intensywnych operacjach bombardowania, z uwagi na duże straty i trudności w uzupełnieniu stanów załóg, 31 marca 1943 został rozwiązany. Z 7 załóg oraz 76 osób personelu pomocniczego sformowano 1 kwietnia 1943 polską Eskadrę „C” w składzie brytyjskiego 138 Dywizjonu Specjalnego Przeznaczenia RAF. Pozostali lotnicy zostali przeniesieni do innych polskich dywizjonów bombowych, głównie Dywizjonu 300.

Dywizjony (138, 161 oraz 148) Specjalnego Przeznaczenia, stacjonujące w bazie RAF Tempsford działały na zlecenie Kierownictwa Operacji Specjalnych (ang. Special Operations Executive, SOE) dokonując zrzutów agentów i sprzętu do krajów okupowanych. W dywizjonach tych służyło też od listopada 1941 kilka załóg polskich .Używano czterosilnikowych samolotów Halifax oraz dysponującym nieco większym zasięgiem B-24 Liberator. Wykonywały loty ze zrzutami cichociemnych oraz wyposażenia dla Armii Krajowej w Polsce trasą nad morzem Północnym i Danią. Po zwiększeniu niemieckiej obrony przeciwlotniczej w Danii, trasę wydłużono nad Szwecję – czas każdej wyprawy nad Polskę wynosił nawet do 16 godzin – ledwo starczało paliwa na powrót.

Eskadra „C” 4 listopada 1943 została wyłączona z 138 Dywizjonu.

1586 Samodzielna Eskadra do Zadań Specjalnych Na bazie eskadry „C” została sformowana z dniem 4 listopada 1943 Samodzielna (polska) 1586 Eskadra do Zadań Specjalnych. Podporządkowana bezpośrednio dowódcy 334 Skrzydła Specjalnego Przeznaczenia (334 Wing). Uzyskała brytyjską nazwę i miano 1586 Polish Special Duties Flight. W pismach służbowych polskich władz eskadra ta nadal była określana jako 301 Dywizjon (Eskadra) Ziemi Pomorskiej. Otrzymała również samodzielne oznaczenia kodowe GR-..., które wcześniej posiadał 301 dywizjon bombowy. Uzupełniono personel naziemny na niemal całkowicie polski.

Równocześnie została ona przebazowana drogą lotniczą i morską na lotnisko Sidi Amor koło Tunisu. Lotnisko było słabo wyposażone logistycznie i kwaterunkowo. Ale już 15 grudnia 1943 jeden Liberator i dwa Halifaxy wykonały pierwszy lot nad teren okupowanej Polski. Z tego lotniska wykonano jeszcze tylko raz lot do Polski, załogi wracając lądowały na dawnym lotnisku Regia Aeronautica w Campo Casale nieopodal Brindisi. 19 grudnia 1943 dowódca eskadry otrzymał zgodę na jej przebazowanie na lotnisko Reggia Aeronautica w Campo Cassale, 22 grudnia 1943 wylądowało na niej pięć samolotów 1586 Eskadry. Z Brindisi odległość do Krakowa wynosiła 1000 km, a do Warszawy 1250–1500 km zależnie od trasy.

Etat eskadry wzrósł do 10 załóg, przy 6 samolotach (3 Halifaxy i 3 Liberatory), a do czerwca 1944 do 12 załóg i 12 samolotów (9 Halifaxów i 3 Liberatory) . W 1943 roku 1586 Eskadra wykonała 27 lotów do Polski z kurierami i cichociemnymi oraz zrzutami dla Armii Krajowej oraz 108 do innych krajów. W 1944 eskadra dokonywała zrzutów dla powstania warszawskiego, ponosząc dotkliwe straty w załogach i sprzęcie. Naczelny Wódz 14 września 1944 nadał eskadrze tytuł „Obrońców Warszawy”.

Rozformowanie eskadry W drugiej połowie września 1944 brytyjskie Air Ministry zatwierdziło przekształcenie 1586 Eskadry Specjalnego Przeznaczenia w Dywizjon 319. Stan dywizjonu to 20 załóg oraz 16 samolotów. Na prośbę polskiego dowództwa 7 listopada 1944 Air Ministry przystało na zmianę nazwy z 319 na 301 Dywizjon do Zadań Specjalnych. Dywizjon dalej stacjonował w Campo Cassale do kwietnia 1945.

Personel eskadry Dowódcy eskadrStopieńRAFStopieńPSP Imię i nazwisko Od dnia Informacje S/Ldr mjr naw. Stanisław Król 7 kwietnia 1943 Dowódca Eskadry „C” W/Cdr mjr naw. Stanisław Król 4 listopada 1943 Dowódca Eskadry 1586 W/Cdr mjr naw. Eugeniusz Arciuszkiewicz 5 maja 1944 Dowódca Eskadry 1586 do jej rozformowania 7 listopada 1944 Personel latający plut. pil. Józef Bielicki mjr obs. Stanisław Daniel plut. Tadeusz Dubowski mjr. naw. Józef Gryglewicz chor. pil. Stanisław Kłosowski plut. Stanisław Malczyk kpt. Zbigniew Jan Neugebauer por. pil. Leszek Owsiany sierż. pil. Stanisław Przelaskowski plut. Wincenty Rutkowski kpt. pil. Zbigniew Szostak chor. pil. Antoni Tomiczek plut. Józef Witek kpt. nawigator Witold Winkler

Odznaczenia lotników Trzech lotników z tej Eskadry zostało odznaczonych Krzyżem Złotym IV klasy Orderu Virtuti Militari. Byli nimi: major nawigator Stanisław Król – Dowódca Eskadry, chorąży pilot Stanisław Kłosowski, kapitan pilot Zbigniew Szostak (pośmiertnie).

Samoloty Samoloty na wyposażeniu Eskadry „C” oraz 1586 Typ samolotuOznaczenia samolotów:. Użytkowane od Handley Page Halifax IIJako Eskadra „C” 138 Dywizjonu, m.in. BB309 NF-T, BB330-C, BB340-D, HR666-E, HX161-M, JD154-V, JD156-W, JD171-P, JD319-A, JD362-L, JN911-Z, LW281-W. 1 kwietnia 1943 Consolidated B-24 Liberator IIIDodatkowo 3 szt.: BZ858 NF-F, BZ859-J, BZ860-U. 5 września 1943 Halifax IIJako 1586 Eskadra do Zadań Specjalnych: JD319 GR-A, JD362-L, JN911-Z, JP171-B, JP177-P, JP180-V, JP181-C, JP207-E, JP222-E, JP236-A, JP249-M, JP252-D, JP281-L, LW272-D, LW284-T., Liberator IIIBZ859 GR-J, BZ860-U, BZ949-T, BZ965-S. końca 1943 i początku 1944 Halifax VBB412-C, JD319-G, JP161-N, JP220-C, JP230-N, JP236-A, JP251-P, JP252-L, JP254-D, JP283-G, JP295-P., Liberator V, VIEV978-R, EW275-R, EW278-U, KG827-U, KG890-S, KH101-R, KH151-S. połowy 1944

Straty w personelu i sprzęcie Straty lotników i samolotów Eskadry „C” i 1586 Rok 1940 1941 1942 1943 1944 1945 Razem polegli w akcji – 7 19 17 1001586 Eskadra. – 143 w niewoli, internowani – – 7Internowani w Szwecji. 7 23 – 37 utracone maszyny – 1 3 9 19 – 32

Dane ustalone na podstawie.

Zobacz też Pomnik Lotników Polskich w Olszynach Pomnik Lotników Polskich w Banicy

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie eskadry lotnicze z okresu II wojny światowej Kategoria:Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii Kategoria:Jednostki lotnicze RAF Kategoria:Powstanie warszawskie Kategoria:Akcja „Burza” Kategoria:Special Operations Executive Kategoria:Polskie jednostki lotnicze utworzone w 1943 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1944