Synogarlica rdzawosterna, gołąb rdzawosterny (Nesoenas mayeri) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje endemicznie na Mauritiusie oraz położonej u jego wschodnich wybrzeży wysepce Île aux Aigrettes. Był bliski wymarcia około 1980 roku, obecnie ma status gatunku narażonego. Podgatunek z wyspy Reunion wymarł prawdopodobnie pod koniec XVII wieku.
Taksonomia Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC), autorzy AviList i Kompletnej listy ptaków świata za podgatunek synogarlicy rdzawosternej uznają wymarłą synogarlicę reuniońską (Nesoenas duboisi) z Reunionu, znaną tylko ze szczątków subfosylnych i starego opisu (1674), jednak niektórzy autorzy traktują ją jako odrębny gatunek. Status taksonu duboisi wymaga dalszych badań.
Morfologia Dalszy opis dotyczy podgatunku nominatywnego. Głowa, szyja, wierzch i spód ciała różowawe, bielejące na czole, policzkach i górnej części gardła. Z wierzchu ciała barwa różowa ciemnieje. Górna część grzbietu i skrzydła brązowe, momentami w odcieniu oliwkowym lub rudawym. Niższa część grzbietu i kuper szare, kuper posiada kasztanowy odcień. Pokrywy nadogonowe i sterówki cynamonowe. Zewnętrzna para sterówek na chorągiewkach zewnętrznych płowa. Pokrywy podogonowe różowe. Pokrywy podskrzydłowe szarobrązowe. Tęczówka żółta, dziób żółty, lecz czerwony u nasady. Nogi i stopy czerwone. Niektóre osobniki u nasady dzioba i na brodzie posiadają pojedyncze brązowawe pióra. Wymiary średnie (okazy pochodzące z Muzeum Brytyjskiego): całkowita długość około 39,3 cm, w tym 16,5 cm na ogon i 2,1 cm na dziób. Skrzydło mierzy około 21,6 cm, skok 3,3 cm.
Zasięg występowania Całkowity zasięg występowania obejmuje około 320 km² w południowo-zachodniej części Mauritiusu oraz na położonej u jego wschodnich wybrzeży wysepce Île aux Aigrettes; w pozostałych rejonach Mauritiusu gatunek wyginął. Środowisko życia stanowią wilgotne górskie lasy, w których występują rośliny z rodzajów Callophyllum i Syzygium oraz Labourdonnaisia glauca i Sideroxylon puberulem.
Behawior Występuje zarówno pojedynczo, jak i parami i w małych grupach. W poszukiwaniu pożywienia może przelecieć do 8 km. Żywi się owocami i jagodami, zbieranymi z drzew lub z ziemi; należą do roślin z gatunków np. Nuxia verticilata, Apholia theiformis, Erythrospermum monticolum, Lantana camara, Diospyros tesselaria i Pittosporum senacia, zjada również liście roślin z rodzajów Eugenia i Ligustrum. Zawołanie stanowi głos kuu-ah, kuu-ah, kuu, woo-woo-woo. Odzywa się również ra-ra-rark-rark.
Lęgi Lęgi rozpoczynają się wczesnym styczniem. Gniazdo, umieszczone na drzewie, stanowi luźna platforma z patyków. W lęgu dwa białe jaja. Inkubacja trwa 13–18 dni. Młode są w pełni opierzone po około 20 dniach od wyklucia.
Status zagrożenia i ochrona Gatunek ten w stanie dzikim prawie wymarł, jednak dzięki podjętym działaniom ochronnym i prowadzonemu w niewoli rozrodowi populacja na wolności wzrosła z zaledwie 10 dorosłych osobników w 1980 do 50 w 1993 i 300 w 2000. Obecnie (2020) populacja szacowana jest na 250–999 dorosłych osobników. Od 2018 IUCN uznaje synogarlicę rdzawosterną za gatunek narażony (VU, Vulnerable). Poprzednio, od 2000 posiadała status gatunku zagrożonego wyginięciem (EN, Endangered), a jeszcze wcześniej – od 1994 – status gatunku krytycznie zagrożonego (CR, Critically Endangered). Zagrożenie stanowi wycinka lasów oraz drapieżnictwo ze strony introdukowanych gatunków, jak makak krabożerny (Macaca fascicularis) oraz mangusta złocista (Herpestes auropunctatus). W przypadku czterech ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje synogarlicę rdzawosterną za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje. W grudniu 2016 rozpoczęto translokację ptaków z niewoli do Vallée de Ferney na wschodzie wyspy. Do czerwca 2017 wypuszczono 30 ptaków.
Synogarlica reuniońska wymarła prawdopodobnie pod koniec XVII wieku z powodu polowań i drapieżnictwa przywleczonych szczurów śniadych (Rattus rattus).
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gołębiowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Mauritiusa Kategoria:Fauna Reunionu Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1843 roku