Kapitan Ameryka: Zimowy żołnierz (oryg. ) – amerykański fantastycznonaukowy film akcji z 2014 roku na podstawie serii komiksów o superbohaterze o pseudonimie Kapitan Ameryka wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadali Anthony i Joe Russo na podstawie scenariusza Christophera Markusa i Stephena McFeelya. Tytułową rolę zagrał Chris Evans, a obok niego w rolach głównych wystąpili: Scarlett Johansson, Sebastian Stan, Anthony Mackie, Cobie Smulders, Frank Grillo, Emily VanCamp, Hayley Atwell, Robert Redford i Samuel L. Jackson.

Gdy na jaw wychodzi spisek w T.A.R.C.Z.Y., Steve Rogers / Kapitan Ameryka łączy siły z Czarną Wdową i Falconem, musząc się zmierzyć z tajemniczym zabójcą, Zimowym Żołnierzem.

Zimowy żołnierz wchodzi w skład II Fazy Filmowego Uniwersum Marvela. Jest to dziewiąty film należący do tej franczyzy i stanowi część jej pierwszego rozdziału zatytułowanego Saga Nieskończoności. Jest on kontynuacją filmu Kapitan Ameryka: Pierwsze starcie z 2011 roku. Trzeci film, Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów miał premierę w 2016 roku. W 2021 roku zadebiutował w serwisie Disney+ serialowy spin-off, Falcon i Zimowy Żołnierz, z Mackiem i Stanem w tytułowych rolach. Na 2025 rok zapowiedziano czwarty film serii, Kapitan Ameryka: Nowy wspaniały świat.

Światowa premiera filmu miała miejsce 13 marca 2014 roku w Los Angeles. W Polsce produkcja ta zadebiutowała 26 marca tego samego roku. Zimowy żołnierz zarobił prawie 715 milionów dolarów, przy budżecie wynoszącym 170 milionów. Otrzymał również pozytywne oceny od krytyków.

Streszczenie fabuły Dwa lata po bitwie o Nowy Jork Steve Rogers pracuje dla T.A.R.C.Z.Y. pod kierownictwem Nicka Fury’ego oraz próbuje przystosować się do współczesności. Rogers i Natasha Romanoff razem z grupą S.T.R.I.K.E. dowodzoną przez agenta Rumlowa zostają wysłani na misję odbicia zakładników ze statku Georgesa Batroca i jego najemników. W trakcie zadania Rogers odkrywa, że Romanoff ma inne zadanie zlecone przez Fury’ego: zdobycie danych z komputerów ze statku. Rogers wraca do Triskelionu, bazy T.A.R.C.Z.Y., aby skonfrontować się z Furym. Steve zostaje poinformowany o projekcie Wizja, który polega na obsłudze trzech lotniskopterów mających za zadanie zapobiegawcze eliminowanie zagrożeń. Kiedy Fury nie może odszyfrować danych zdobytych przez Romanoff, staje się podejrzliwy wobec projektu Wizja i prosi przełożonego, Alexandra Pierce’a, o opóźnienie projektu.

W drodze na spotkanie z Marią Hill Fury zostaje zaatakowany przez napastników, dowodzonych przez zabójcę zwanego Zimowym Żołnierzem. Fury ucieka i ukrywa się w mieszkaniu Rogersa. Ostrzega go, że T.A.R.C.Z.A. jest zagrożona. Fury przekazuje dysk z danymi ze statku Rogersowi, a zaraz po tym zostaje postrzelony przez Zimowego Żołnierza. Fury umiera w szpitalu, a Hill zabiera jego ciało. Następnego dnia Pierce spotyka się z Rogersem w Triskelionie. Rogers zataja przed nim informacje od Fury’ego, co skutkuje zmuszeniem go do ucieczki. Ścigany przez grupę S.T.R.I.K.E., spotyka się z Romanoff. Razem odkrywają, że dysk zawiera informacje o tajnej bazie w New Jersey. Na miejscu odkrywają superkomputer z zachowaną świadomością Arnima Zoli. Zola ujawnia im, że odkąd po II wojnie światowej powstała T.A.R.C.Z.A., w jej szeregach potajemnie działa Hydra, której celem jest sianie chaosu i podporządkowanie sobie społeczeństwa w zamian za bezpieczeństwo. Steve i Natasha ledwo uchodzą z życiem, kiedy baza zostaje wysadzona i uświadamiają sobie, że Pierce jest liderem Hydry.

Rogers i Romanoff proszą o pomoc zaprzyjaźnionego ze Steve’em byłego oficera Sama Wilsona i pomagają mu zdobyć wingsuit „Falcon”. Porywają współpracującego z Hydrą agenta Jaspera Sitwella i zmuszają go do ujawnienia informacji. Okazuje się, że Zola pracował nad algorytmem, który pozwoli na identyfikację osób stanowiących zagrożenie dla planów Hydry. Projekt Wizja miałby być wykorzystany do eliminacji tych osób. Rogers, Romanoff i Wilson zostają zaatakowani przez Zimowego Żołnierza, który zabija Sitwella. Podczas walki z Zimowym Żołnierzem Rogers orientuje się, że jest to jego dawny przyjaciel Bucky Barnes, którego schwytano w czasie II wojny światowej i na którym eksperymentowano. Hill zabiera Rogersa, Romanoff i Wilsona do kryjówki, gdzie przebywa Nick Fury, który upozorował swoją śmierć. Fury przedstawia im plan sabotażu projektu Wizja.

Członkowie Światowej Rady Bezpieczeństwa przybywają na prezentację projektu Wizja, a Rogers informuje wszystkich w Triskelionie o planach Hydry. Romanoff, przebrana za jednego z członków rady, obezwładnia Pierce’a. W tym czasie Wilson i Rogers dostają się na lotniskoptery, aby wymienić płytki je kontrolujące. Zimowy Żołnierz niszczy zbroję Wilsona, a następnie walczy z Rogersem. Po zastąpieniu wszystkich płytek Hill zyskuje kontrolę nad lotniskopterami, których nowym celem jest zniszczenie siebie nawzajem. Rogers nie chce walczyć z Zimowym Żołnierzem i próbuje dotrzeć do swojego przyjaciela. Gdy statek zderza się z budynkiem Triskelionu, Rogers spada do rzeki, ale Zimowy Żołnierz wyciąga nieprzytomnego Rogersa z wody i ucieka. Romanoff zeznaje przed komisją w Kongresie, a Fury pod przykrywką swojej śmierci wyrusza do Europy Wschodniej w poszukiwaniu pozostałych baz Hydry. Rogers i Wilson postanawiają odnaleźć Zimowego Żołnierza. Rumlow, który okazał się podwójnym agentem Hydry, jest hospitalizowany po zniszczeniu Triskelionu.

W scenie w trakcie napisów Wolfgang von Strucker rozmawia z doktorem Listem odnośnie do berła, które posiadają, i eksperymentach na ludziach, które przetrwało rodzeństwo: jedno z nich posiadające nadludzką szybkość, a drugie umiejętność telekinezy. W scenie po napisach Zimowy Żołnierz odwiedza pomnik Bucky’ego Barnesa w Instytucie Smithsona.

Obsada

Polski dubbing• Paweł Ciołkosz jako Steve Rogers / Kapitan Ameryka• Wiktoria Gorodeckaja jako Natasha Romanoff / Czarna Wdowa• Marcin Hycnar jako James „Bucky” Barnes / Zimowy Żołnierz• Mateusz Damięcki jako Sam Wilson / Falcon• Anna Dereszowska jako Maria Hill• Przemysław Sadowski jako Brock Rumlow• Agnieszka Więdłocha jako Sharon Carter / Agentka 13• Magdalena Różczka jako Peggy Carter• Olgierd Łukaszewicz jako Alexander Pierce• Krzysztof Stelmaszyk jako Nick Fury Chris Evans jako Steve Rogers / Kapitan Ameryka, weteran II wojny światowej poddany działaniu serum superżołnierza. Spędził kilkadziesiąt lat w letargu zamrożony w lodowcu i został z niego przebudzony w latach współczesnych. Scarlett Johansson jako Natasha Romanoff / Czarna Wdowa, agentka T.A.R.C.Z.Y. i wysoce wyszkolony szpieg. Sebastian Stan jako James „Bucky” Barnes / Zimowy Żołnierz, w czasach II wojny światowej był najlepszym przyjacielem Rogersa, który rzekomo poniósł śmierć. Został jednak poddany ulepszeniom i praniu mózgu przez Hydrę i przeszkolony na zabójcę. Anthony Mackie jako Sam Wilson / Falcon, weteran sił powietrznych przeszkolony do walki w powietrzu przy użyciu specjalnych skrzydeł. Cobie Smulders jako Maria Hill, wysoka rangą agentka T.A.R.C.Z.Y. współpracująca z Nickiem Furym. Frank Grillo jako Brock Rumlow, dowódca T.A.R.C.Z.Y. kierujący jednostką antyterrorystyczną S.T.R.I.K.E. Emily VanCamp jako Sharon Carter / Agentka 13, agentka T.A.R.C.Z.Y. przydzielona do pilnowania Rogersa bez jego wiedzy. Hayley Atwell jako Peggy Carter, emerytowana agentka Naukowych Rezerw Strategicznych, współzałożycielka i była dyrektor T.A.R.C.Z.Y.. Robert Redford jako Alexander Pierce, starszy lider T.A.R.C.Z.Y., członek Światowej Rady Bezpieczeństwa. Samuel L. Jackson jako Nick Fury, dyrektor T.A.R.C.Z.Y.

W filmie ponadto wystąpili: Callan Mulvey jako Jack Rollins, członek jednostki antyterrorystycznej S.T.R.I.K.E.; Georges St-Pierre jako najemnik Georges Batroc oraz Aaron Himelstein jako Cameron Klein, agent T.A.R.C.Z.Y.

Role z poprzednich produkcji franczyzy powtórzyli: Maximiliano Hernández jako Jasper Sitwell, agent T.A.R.C.Z.Y.; Toby Jones jako Arnim Zola, biochemik Hydry, który przeniósł swój mózg do komputera oraz Garry Shandling jako senator Stern. Jenny Agutter jako Hawley (która wcześniej zagrała w Avengers) oraz Chin Han, Alan Dale i Bernard White pojawili się w filmie jako członkowie Światowej Rady Bezpieczeństwa. Dominic Cooper jako Howard Stark i Tommy Lee Jones jako Chester Phillips pojawiają się na fotografiach.

W rolach cameo pojawili się: twórca komiksów Marvela, Stan Lee jako strażnik w muzeum oraz w scenie po napisach Thomas Kretschmann jako Wolfgang von Strucker; Henry Goodman jako List; Aaron Taylor-Johnson i Elizabeth Olsen jako bliźniaki Pietro i Wanda Maximoff.

Produkcja Rozwój projektu upright=1.5|mały|Anthony i Joe Russo, reżyserzy filmu W kwietniu 2011 roku, jeszcze przed premierą pierwszego filmu, poinformowano, że Christopher Markus i Stephen McFeely powrócą jako scenarzyści sequela. Jeszcze w tym samym roku rozpoczęli pisanie scenariusza. Zdecydowali się na adaptację historii związanej z Zimowym Żołnierzem z komiksów autorstwa Eda Brubakera. Po kilku miesiącach pracy nad scenariuszem i konsultacjach z Marvel Studios, powstała główna cześć fabuły. Początkowo planowano, by akcja filmu rozgrywała się we współczesności z retrospekcjami z II wojny światowej, jednak ostatecznie zdecydowano się, aby umiejscowić całość fabuły filmu we współczesności. Markus i McFeely chcieli włączyć do filmu postać Clinta Bartona / Hawkeye’a, jednakże ostatecznie zrezygnowano z tego pomysłu. Sam Jeremy Renner, odtwórca tej postaci w filmach franczyzy, nie mógł wystąpić w filmie w związku z innymi zobowiązaniami. Chris McKenna, który pracował z braćmi Russo przy serialu Community, dopisał elementy humorystyczne do scenariusza.

W marcu 2012 roku ujawniono, że wśród kandydatów na stanowisko reżysera filmu znaleźli się: George Nolfi, F. Gary Gray i bracia Anthony i Joe Russo. Studio wyznaczyło również datę amerykańskiej premiery filmu na 4 kwietnia 2014 roku. W czerwcu poinformowano, że bracia Russo zajmą się reżyserią. W lipcu poinformowano, że film będzie nosił tytuł .

Casting We wrześniu 2011 roku Chris Evans potwierdził, że ponownie zagra Kapitana Amerykę w sequelu. W czerwcu 2012 roku poinformowano, że Samuel L. Jackson powróci jako Nick Fury. W lipcu Anthony Mackie rozpoczął negocjacje ze studiem w sprawie roli Sama Wilsona / Falcona; podano także do wiadomości, że Sebastian Stan ponownie zagra Bucky’ego Barnesa. W październiku ujawniono, że Emilia Clarke, Jessica Brown Findlay, Teresa Palmer, Imogen Poots i Alison Brie brane są pod uwagę do roli nowej ukochanej Rogersa. Pojawiły się wówczas także informacje, że Scarlett Johansson powtórzy swoją rolę z innych produkcji franczyzy jako Natasha Romanoff / Czarna Wdowa. W tym samym miesiącu do obsady dołączyli Frank Grillo jako Brock Rumlow i Cobie Smulders jako Maria Hill.

W styczniu 2013 roku Toby Jones poinformował, że powróci jako Arnim Zola. W lutym Emily VanCamp rozpoczęła negocjacje ze studiem dotyczące udziału w filmie. W marcu poinformowano, że Maximiliano Hernández zagra ponownie Jaspera Sitwella, a Georges St-Pierre dołączył do obsady jako Georges Batroc. W tym samym miesiącu Robert Redford rozpoczął rozmowy dotyczące roli. W kwietniu oficjalnie potwierdzono udział Johansson, Redforda jako Alexandera Pierce’a i VanCamp jako Sharon Carter oraz powrót Hayley Atwell jako Peggy Carter. W maju poinformowano, że swoje role powtórzą Garry Shandling jako senator Stern i Dominic Cooper jako Howard Stark. Ostatecznie Cooper pojawił się tylko na fotografii.

Zdjęcia i postprodukcja upright=1.5|mały|Plan zdjęciowy filmu w Waszyngtonie