thumb mały|Zarodniki Piestrzyca popielata (Helvella macropus (Pers.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rodziny piestrzycowatych (Helvellaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Helvella, Helvellaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy gatunek ten zdiagnozował w 1796 r. Christiaan Hendrik Persoon jako Peziza macropus, do rodzaju Helvella przeniósł go Petter Karsten w 1871 r. Ma kilkadziesiąt synonimów naukowych. Niektóre z nich:
Polska nazwa według M.A. Chmiel. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także jako długotrzonka popielata.
Morfologia Kapelusz Początkowo niemal kulisty, później coraz bardziej rozpostarty, w postaci okrągłej miseczki o średnicy 2–4 cm. Zarodniki wytwarzane są na górnej, wklęsłej powierzchni tej miseczki. Jest ona gładka, o barwie popielatej, szarobrązowej, szaroczarnej. Dolna powierzchnia jest szarobiała i filcowato owłosiona (tak samo jak trzon). Trzon Wysokość 1–7 cm, w stanie dojrzałości zwykle dłuższy niż szerokość kapelusza, grubość 1- 5 mm;, mniej więcej cylindryczny, czasami z pęknięciami w pobliżu podstawy. Powierzchnia brązowawa (podobnej barwy jak spód kapelusza), przy podstawie biaława, drobno owłosiona, ale u starszych okazów niemal naga. Miąższ Cienki, białawy o niewyraźnym zapachu i smaku. Cechy mikroskopowe Zarodniki 18-25 × 10-12,5 µm, wrzecionowate lub niemal wrzecionowate (ale sporadycznie zdarzają się elipsoidalne, zwłaszcza gdy są jeszcze w worku), gładkie lub szorstkie, zwykle z jedną dużą centralną gutulą i drugą, mniejszą na każdym końcu, ale po nawodnieniu podczas obserwacji mikroskopowej zwykle z jedną dużą gutulą i różnymi mniejszymi kropelkami. Parafizy szkliste do ochrowych z maczugowatymi lub półkulistymi wierzchołkami o szerokości 5-10 µm. Strzępki wystające nad powierzchnię owocnika szkliste do brązowawych, często ułożone w krótkie lub długie pasma, z licznymi septami i nabrzmiałymi, półkulistymi wierzchołkami. Gatunki podobne Jest kilka podobnych, trudnych do odróżnienia gatunków piestrzyc z miseczkowatymi kapeluszami, cienkimi, nieżebrowanymi trzonkami i owłosionymi owocnikami. Piestrzyca popielata odróżnia się od nich wrzecionowatymi zarodnikami; zarodniki podobnych gatunków, w tym Helvella cupuliformis, są elipsoidalne. Należy jednak ostrożnie oceniać tę cechę, ponieważ zarodniki Helvella macropus w stanie niedojrzałym są często elipsoidalne.
Występowanie i siedlisko Piestrzyca popielata występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniona, występuje na całym obszarze od Morza Śródziemnego po północne krańce Półwyspu skandynawskiego. W Polsce jest dość częsta.
Rośnie samotnie lub stadnie na ziemi lub w mchu pod twardymi drzewami liściastymi (zwłaszcza dębami) lub drzewami iglastymi, a także nana próchniejącym drewnie. Owocniki pojawiają się od lata do późnej jesieni.
Znaczenie Prawdopodobnie jest grzybem mykoryzowym. Jest grzybem jadalnym.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Piestrzycowate