Front kurdyjski podczas wojny domowej w Syrii – działania zbrojne podjęte w 2012 przez kurdyjską mniejszość narodową zorganizowaną głównie w Powszechne Jednostki Ochrony, w celu obrony przed islamistami (Dżabhat an-Nusra, Państwo Islamskie) oraz dążenia do niepodległości bądź autonomii dla Kurdów.
Front kurdyjski jest północno-wschodnim obszarem działań wojny domowej w Syrii. Obejmuje muhafazy Aleppo, Ar-Rakka i Al-Hasaka.
Przebieg wydarzeń Przejmowanie kurdyjskich miast przez YPG 12 lipca 2012 Kurdyjska Rada Narodowa, reprezentująca Kurdów w Narodowej Radzie Syryjskiej powołała Najwyższy Kurdyjski Komitet, której zbrojne ramię – Powszechne Jednostki Ochrony (YPG) rozpoczęły 19 lipca 2012 operację w syryjskim Kurdystanie. Bojówki te, składające się wówczas z 650 osób, zaatakowały miasto Ajn al-Arab, a dzień później zdobyły Amudę w muhafazie Al-Hasaka i Afrin na zachodzie frontu. 21 lipca 2012 rebelianci kurdyjscy weszli do Al-Malikijja na wschodzie frontu i przygotowywali się do ataku na Al-Kamiszli. 22 lipca 2012 bojownicy zamykając pierścień od zachodu zajęli Ras al-Ajn i Dirbêsî. Jak okazało się 23 lipca 2012, szybkie postępy Kurdów były wynikiem porozumienia z armią rządową, która zdecydowała się na ten krok, by móc przenieść swoje siły z północy kraju do walki z rebeliantami w innych częściach państwa. 24 lipca 2012 siły rządowe opuściły Girkê Legê k. Al-Malikijji, do którego natychmiast wszedł oddział YPG.
2 sierpnia 2012 Narodowy Komitet Koordynacyjny ds. Zmian Demokratycznych ogłosił, iż siły kurdyjskie przejęły główne miasta na północy Syrii z wyjątkiem Al-Hasaki i Al-Kamiszli. Na kontrolowanych przez siebie terytoriach Kurdowie zakładali lokalne komitety i punkty kontrolne, na których kontrolowali wjeżdżające do miast samochody. Tymczasem w mieście Ajn al-Arab, od czasu sprawowania kontroli przez YPG, trwał kryzys żywnościowy, brakowało także paliwa. Sytuacja pogarszała się także ze względu na napływ uchodźców z Aleppo, gdzie trwała bitwa. Ze względu na ubóstwo, mieszkańcy trudzili się uprawą marihuany, za co w Syrii groziła nawet dożywotnia kara więzienia.
We wrześniu 2012 YPG przeprowadziło obławę na członków syryjskich służb w kontrolowanych przez siebie miastach. W wyniku tego w Afrinie zabito trzech żołnierzy i pojmano kilka osób będących w służbie sił rządowych. Podobne incydenty miały miejsce w Ajn al-Arab i Al-Malikijji. Wtedy armia rządowa postanowiła uzbroić okolicznych Arabów, którzy meli bronić Al-Kamiszli w razie ewentualnego ataku ze strony YPG. 30 września 2012 w Al-Gharibi, dzielnicy Al-Kamiszli, doszło do wybuchu samochodu-pułapki w wyniku czego zginęło ośmiu żołnierzy, a 15 zostało rannych. Celem ataku był oddział sił bezpieczeństwa.
Walki YPG z Wolną Armią Syrii W dniach 25 października – 5 listopada 2012 w dzielnicy Aleppo Asz-Szajch Maksud doszło do bitwy między Wolną Armią Syrii (FSA) a Powszechnymi Jednostkami Obrony. Sytuacja ta była nie na rękę obu stronom konfrontacji, więc zdecydowano się zawrzeć rozejm, a kurdyjscy bojownicy YPG stali się stroną neutralną konfliktu. Mimo rozejmu w Aleppo, 8 listopada 2012 FSA zaatakowała Ras al-Ajn, gdzie doszło do walk z siłami rządowymi, które pozostawały w mieście. Kontrolujące miasto jednostki YPG nie brały udział w walkach, w których zginęło 26 rebeliantów i 20 żołnierzy. 8000 mieszkańców uciekło z powodu walk do Turcji. 12 listopada 2012 Ras al-Ajn zostało zbombardowane przez Syryjskie Arabskie Siły Powietrzne, w wyniku czego zginęło 16 osób.
Dwa dni później FSA przejęła posterunek wojskowy na rogatkach miasta, zabijając 18 żołnierzy. Kolejnego dnia syryjscy rebelianci ogłosili, iż wyparli z miasta wszystkie bataliony armii rządowej. Wolna Armia Syrii wspierana przez 200 bojowników z Dżabhat an-Nusra i stu z Ghuraba asz-Szam atakowała 400 bojowników Powszechnych Jednostek Obrony, które kontrolowały miasto. Tym samym zerwano ustalenia rozejmowe podpisane w Aleppo 5 listopada 2012. W walkach zginęły 34 osoby, w tym 29 islamistów. Po kilku dniach starć, 24 listopada 2012 Kurdowie zdecydowali połączyć siły z umiarkowanym Ghuraba asz-Szam, ponadto podpisano rozejm z syryjskimi rebeliantami w celu bronienia Ras al-Ajn i dalekosiężnych planów ataku na Al-Hasakę, kontrolowaną przez siły rządowe.
10 listopada 2012 siły YPG szturmowały z powodzeniem ostatnie przyczółki administracji rządowej w Dirbêsî i Tall Tamr.
Ras al-Ajn było nadal miejscem nalotów w wykonaniu samolotów rządowych. 3 grudnia 2012 w bombardowaniu zginęło 12 osób. Tymczasem rozejm między YPG a FSA został zerwany 6 grudnia 2012. W dniach 12–14 grudnia 2012 trwały walki między stronami, kiedy to rebelianci FSA prowadzili ostrzał rakietowy. 15 grudnia 2012 wznowiono rozmowy. Dzień później podpisano nowe zawieszenie broni, które weszło w życie kolejnego dnia. Zgodnie z warunkami zawieszenia broni, obie strony zobowiązały się do opuszczenia miasta oraz likwidacji punktów kontrolnych. Choć walki się zakończyły, bojownicy obu stron nie opuścili miasta.
Porozumienie z Ras al-Ajn unormowało stosunki między Kurdami a rebeliantami FSA. W Al-Malikijja w dniach 1–5 stycznia 2013 zorganizowano posiedzenie Partii Unii Demokratycznej (PYD). Na posiedzeniu organizowano jednostki wojskowe, podkreślono „jedność walki narodu syryjskiego”, a także potrzebę dobrych stosunków z ludnością arabską. Co istotne, podniesiono flagę Wolnej Armii Syrii obok flagi PYD. Równocześnie PYD w dniach 2-4 stycznia 2013 zorganizowała w Al-Antarijji w sąsiedztwie Al-Kamiszli wiec, w którym udział wzięło 10 tysięcy osób. Było to drugie takie duże zgromadzenie w przeciągu kilku dni, gdyż 28 grudnia 2013 w Al-Hasace zorganizowano kilkutysięczną demonstrację pod egidą FSA. Manifestacja została rozpędzona przez lojalistów, w wyniku czego zginęło kilka osób.
O świcie 17 stycznia 2013 ponownie wybuchły walki w Ras al-Ajn. W pierwszej fazie II bitwy o miasto, Kurdowie zniszczyli jeden z trzech czołgów rebeliantów, dostarczonych im przez Turcję. O tureckim wsparciu mówił lider islamistów. Do 21 stycznia 2013 zginęło 56 bojowników syryjskich islamistów jak i Kurdów. W kolejnych dniach walki wytraciły na impecie, jednak w wymianie ognia zginęło dwóch kurdyjskich dowódców. 28 stycznia 2013 YPG zajęło kilka ważnych budynków, z których strzeżono ulice. W czasie walk 65% cywilów uciekło z miasta. Dwa dni później Kurdowie zepchnęli syryjskich rebeliantów do jednej z dzielnic miasta, przejmując kontrolę m.in. nad kościołem.
W międzyczasie walki między Kurdami a siłami rządowymi toczono na wschodzie muhafazy Hasaka. W dniach 14–21 stycznia 2013 bitwę toczono na terenach bogatych w ropę naftową między miejscowościami Tall Adas i Al-Mu’abbada, którą wygrali Kurdowie, gdyż armia syryjska nie otrzymała żadnego wsparcia militarnego z Damaszku. W dniach 8–11 lutego 2013 w dzielnicy Aszrafija w Aleppo doszło do walk między YPG a siłami rządowymi. W ciężkich walkach pięciu siedmiu bojowników i kilku żołnierzy.
23 stycznia 2013 syryjscy opozycjoniści utworzyli ośmioosobowy komitet służący jako pośrednik podczas rozmów między rebeliantami FSA i YPG. Na początku lutego 2013 strony próbowały wprowadzić drugie zawieszenie broni w mieście. Negocjacjom przewodził Michel Kilo. Porozumienie rozejmowe udało się zawrzeć 19 lutego 2013. Tym samym zakończyły się starcia rozpoczęte w listopadzie 2012 w Aleppo, przeniesione następnie w pobliże granicy tureckiej i do Ras al-Ajn. Strony uzgodniły, że od tej pory nie będą się wzajemnie atakować. Ugoda była zawieszeniem broni na froncie i przerwała II bitwę w Ras al-Ajn. Warunki umowy ustalały wycofanie wszystkich zagranicznych bojowników z Ras al-Ajn, stworzenie wspólnych wojskowych punktów kontrolnych FSA–YPG, powołanie demokratycznej rady lokalnej, której zadaniem miało być zarządzaniem miastem i przejściem granicznym, a także współpracę militarną w razie ataku lojalistów. Porozumienie nie obejmowało ugrupowań Dżabhat an-Nusra i Ghuraba asz-Szam, jednak to drugie ugrupowanie ogłosiło podporządkowanie się ustaleniom.
Według opozycjonistów, 14 kwietnia 2013 lotnictwo Syryjskich Arabskich Sił Powietrznych zbombardowało kurdyjską wieś Hadad w Al-Hasace, zabijając 16 osób.
Konflikt Kurdów z islamistami Po podpisaniu porozumienia o zawieszeniu broni między Wolną Armią Syrii a kurdyjskimi bojówkami, do muhafazy Al-Hasaka z muhafazy Dajr az-Zaur i zajętej w marcu 2013 Ar-Rakki, zaczęli napływać radykalni islamiści z ugrupowania Dżabhat an-Nusra. Miejscowe arabskie klany plemienne były mobilizowane do walki i zbrojone przez Wolną Armię Syrii. Do pierwszego starcia między YPG i Dżabhat an-Nusra doszło 4 maja 2013 pod Tall Tamr.
Pod koniec maja 2013 islamskie ugrupowania wypowiedziały wojnę siłom kurdyjskim. 26 maja 2013 islamiści zrzeszeni w Syryjski Front Wyzwolenia Islamu wydali oświadczenie pt. „Echo Al-Kusajr” (nawiązując do trwającej równolegle na froncie centralnym bitwy pod Al-Kusajr), w którym zapowiadali „oczyszczanie” północnych terenów Syrii. Deklaracje podpisało 21 ugrupowań militarnych, takich jak Liwa at-Tauhid, Liwa Sukur asz-Szam i Dżabhat an-Nusra. Już dzień przed „Echem Al-Kusajr”, islamistyczne ugrupowania napadły Kurdów w Afrinie, na zachodnich rubieżach frontu północnego. W walkach poległo 11 osób. Radykałowie nie zajęli samego miasta, liczącego 36 tysięcy mieszkańców, jednak okopali się w okolicznych wioskach, w których do niewoli dostało się setki Kurdów. YPG z odsieczą przyszła 5 czerwca 2013. Po trzydniowych walkach, udało się wyprzeć islamistów, którzy podczas wycofywania się palili i grabili kurdyjskie mienia.
Ponowne walki pod Afrinem miały miejsce w drugiej połowie czerwca 2013. Sprowokowali je Kurdowie, którzy chcieli przełamać blokady wiosek, nakładane przez ekstremistów. Do 20 czerwca 2013 w walkach życie straciło 30 osób. Potyczka trwała mimo umacniania szyickich miejscowości Az-Zahra i Nubbul, leżących na trasie z Afrin do Aleppo, na którą wysłano dodatkowe oddziały syryjskiej armii oraz libańskiego Hezbollahu, który czynnie wspierał siły Asada podczas wojny domowej. Także Wolna Armia Syrii czyniła wysiłki na rzecz zakończenia walk pod Afrinem, negocjując kruche dwudniowe zawieszenie broni między stronami. alt=|lewo|mały|Bitwa pod Ras al-Ajn. 17 lipca 2013 miała miejsce III bitwa o Ras al-Ajn. Tego dnia Kurdowie wyparli z miasta islamskich ekstremistów z Dżabhat an-Nusra oraz Państwa Islamskiego (ISIS). W potyczce zginęło dziewięciu islamistów i dwóch Kurdów. Dzień później walki między YPG a islamistami wybuchły na polach naftowych okręgu As-Sweidija, leżącego na wschodzie muhafazy Al-Hasaka. 19 lipca 2013 Kurdowie zdobyli kontrolę nad miejscowością Tall Alo. W następnych dniach walki przeniesiono na tereny Karhouk i Ali Agha. W potyczkach życie straciło 35 dżihadystów i 19 bojowników YPG. W nocy z 22 na 23 lipca 2013 Kurdowie przejęli bazy radykałów w Kazitat asz-Szajch i Mazra Kilmi. Jednocześnie ISIS przypuściło atak na punkt kontrolny w wiosce Muhammad Diab, 10 km od Al-Kahtanijji.
23 lipca 2013 walki między Kurdami i siłami islamskimi wybuchły w mieście Tall Abjad w muhafazie Ar-Rakka. 24 lipca 2013 walki toczyły się na południe od Ras al-Ajn, w pobliżu miejscowości Meszrafa, po ataku ISIS na kurdyjski punkt kontrolny. YPG przejęły kontrolę nad Charab Baszar i ruszyły na Tall Kojar. Kolejnego dnia starcia ponownie wybuchły w miejscowości Tall Alo. Z kolei w Tall Abjad terroryści ISIS wysadzili w powietrze kilka domów należących do bojowników YPG.