Joseph Xaver Liesganig (ur. 13 lutego w 1719 Grazu, zm. 4 marca 1799 we Lwowie) – austriacki astronom, geodeta i jezuita.
Życiorys Był synem ochmistrza Wolfganga Liesganiga i Rozalii. Do zakonu jezuitów dołączył w 1734 roku, rozpoczynając naukę w należącym do zakonu kolegium w Wiedniu. Od 1742 do 1751 roku pracował jako nauczyciel w szkołach prowadzonych przez jezuitów na terenie Austrii, Węgier i Słowacji. W 1749 otrzymał święcenia kapłańskie i od tamtej pory sprawował również funkcje kościelne. W 1752 roku powrócił do Wiednia, gdzie nauczał matematyki w miejscowym kolegium i na Uniwersytecie Wiedeńskim. Prowadził także obserwacje astronomiczne w obserwatorium jezuickim. W 1756 roku został mianowany dyrektorem tej placówki i sprawował tę funkcję do 1773 roku. W 1771 roku został dziekanem wydziału filozoficznego. Pracując w obserwatorium skonstruował kilka różnych urządzeń i instrumentów służących do pomiarów i obserwacji. W 1757 roku, zainspirowany przez Boskovicha, skonstruował teleskop zenitalny wskazujący styczne zamiast kątów. Zaprojektował również kwadrant o promieniu dwóch i pół stóp, wyposażony w mikrometr, mający zapewnić jak największą dokładność odczytu. Stworzył również kilka innych przyrządów. Z ich pomocą zajmował się pracami geodezyjnymi i geograficznymi zlecanymi mu przez dwór cesarski.
W 1758 roku, za pomocą swojego teleskopu zenitalnego, określił szerokość geograficzną Wiednia na 48°12'34,5". Dwa lata później Maria Teresa zleciła mu zadanie pomierzenia okolic Wiednia. Przez kilka następnych lat Liesganig prowadził prace w okolicach Wiener Neustadt i Morawskiego Pola. Obliczał współrzędne geograficzne określonych miejsc, badał ich wzniesienie nad poziomem morza, ukształtowanie terenu, zagłębienia, wypiętrzenia i tym podobne. Obliczył również współrzędne geograficzne Brna, Grazu i Varaždinu. Wyniki jego prac, dotyczące terenów leżących między Wiedniem, Grazem i Brün, zostały później potwierdzone przez następne badanie, przeprowadzone w 1803 roku. Badania te wykazały jednak pewne błędy Liesganiga w przypadku innych okolic. W 1765 przeprowadził badania mające określić długość sążnia wiedeńskiego. Cztery lata później prowadził pomiary na Węgrzech, między miastami Segedyn i Petrovaradin. Napisał wówczas pracę traktującą o sposobach tworzenia map. Od 1772 do 1774 roku prowadził prace pomiarowe na terenie Galicji i Lodomerii, które od niedawna stały się częścią monarchii habsburskiej. W 1775 roku został mianowany Cesarskim i Królewskim Inspektorem Budownictwa we Lwowie i profesorem mechaniki w miejscowym Collegium Nobilium. Zmarł w 1799 roku. Jego prace dotyczące geodezji i inżynierii były później wielokrotnie tłumaczone na polski, czeski, słowacki i włoski"Liesganig, Joseph Xaver." Complete Dictionary of Scientific Biography. 2008.
Ważniejsze prace Tabulae mernoriales praecipue aritluneticae tun nurnericae turn literalis cum tabulis tribus figurarurn, Wiedeń, 1746 Prolusio ad auditores matheseos, Wiedeń, 1753 Tabulae mernoriales praecipue arithrrreticae turn nurnericae turn literalis, geometriae, etiam curvarurn et trigonoinetriae, atque utriusque architecturae elementa complexae, Wiedeń, 1754 Dirnensio graduunr meridiani Viennensis et Hungarici, Augustorurn jussu et auspiciis suscepta, Wiedeń 1770
Przypisy
Bibliografia Deutsche Biographie "Liesganig, Joseph Xaver." Complete Dictionary of Scientific Biography. 2008
Kategoria:Austriaccy jezuici Kategoria:Austriaccy astronomowie Kategoria:Geodeci Kategoria:Ludzie urodzeni w Grazu Kategoria:Urodzeni w 1719 Kategoria:Zmarli w 1799 Kategoria:Astronomowie XVIII wieku