Kościół garnizonowy św. Jerzego (dawna cerkiew garnizonowa św. Aleksego Metropolity Moskiewskiego) – kościół rzymskokatolicki przy ulicy św. Jerzego 9 w Łodzi.
Historia Cerkiew garnizonowa św. Aleksego Pomysł budowy wojskowej cerkwi zrodził się dla uczczenia 37. Jekaterynburskiego Pułku Piechoty (który stacjonował w Łodzi od 1863 r.) i setnej rocznicy jego powstania obchodzonej w 1896 r. Komitet budowy świątyni założono w 1894 r., na jego czele stał gubernator piotrkowski. Stworzenie projektu zlecono Franciszkowi Chełmińskiemu, ukończył go wiosną 1895 r.
Głównymi fundatorami cerkwi byli łódzcy fabrykanci (ewangelicy, katolicy i żydzi), m.in. Juliusz Heinzel, Juliusz Kunitzer i Izrael Poznański. Budowę, pod kierownictwem Roberta Nestlera, rozpoczęto w tym samym roku, a ukończono rok później. Cerkiew została poświęcona 27 listopada 1896 r.
Architektura Świątynię postawiono wzorując się na innych cerkwiach garnizonowych obszaru petersburskiego. Wnętrze obiektu było jednak nietypowe, łączyło bowiem dwie funkcje: sakralną (miejsce modlitw) oraz użytkową (ujeżdżalnia koni dla wojska). Sakralna (obecnie prezbiterium) mieściła się na planie kwadratu, natomiast maneż (obecna nawa) ulokowano w szerokiej i wysokiej nawie o kształcie prostokąta z kratownicami podtrzymującymi dach.
Kościół garnizonowy św. Jerzego Po odzyskaniu niepodległości (1918) cerkiew przejął Kościół katolicki i utworzył przy nim parafię wojskową. Wtedy zlikwidowano oryginalne kopuły, nadające świątyni wschodni charakter. Najprawdopodobniej w 1920 r. do kościoła sprowadzono kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, którą koronowano po raz pierwszy w 1926 r., jako Hetmankę Żołnierza Polskiego.
W lipcu 1928 r. przy kościele utworzono także greckokatolicką parafię wojskową pw. Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, której administratorem, a następnie proboszczem został ks. Mikołaj Ilków. Funkcjonowała do września 1939 r.
Podczas II wojny światowej okupant niemiecki zlikwidował kościół zamieniając go całkowicie w garnizonową ujeżdżalnię koni.
W 1946 r., w wyniku działań ks. płk. Włodzimierza Ławrynowicza, świątynia stała się kościołem filialnym parafii św. Józefa przy ul. Ogrodowej w Łodzi i siedzibą duszpasterstwa wojskowego. W 1990 r. biskup polowy Sławoj Leszek Głódź erygował przy kościele parafię wojskową. 8 września 1996 r. bp Sławoj Głódź dokonał rekoronacji obrazu Matki Bożej Hetmanki Żołnierza Polskiego. 27 czerwca 1998 przed kościołem odsłonięto pierwszy (jeden z dwóch) łódzki pomnik papieża Jana Pawła II. Świątynia została wpisana do gminnej ewidencji zabytków miasta Łodzi.
Wnętrze Kościół jest halowy (jednonawowy), przykryty dwuspadowym dachem; we wschodniej części znajduje się kruchta z tablicami pamiątkowymi, nad nią empora z organami. W połowie długości budynku ustawiono ołtarze boczne z obrazem św. Józefa z Dzieciątkiem i Matki Bożej. Prezbiterium (dawna część sakralna cerkwi) znajduje się w zachodniej części świątyni (od strony ulicy) z ołtarzem głównym, za którym leży zakrystia. W kościele widoczne są modernistyczne witraże według projektu ks. Tadeusza Furdyny, salezjanina, wykonane przez Z. Kośnickiego. Przedstawiają sceny ze Starego i Nowego Testamentu. W kościele stoi również stara ambona.
Ołtarz główny Ołtarz główny, w stylu bizantyjskim, jest pozostałością prawosławnego ikonostasu. Główne miejsce zajmuje Obraz Matki Boskiej Hetmanki Żołnierza Polskiego. Obraz może być przysłaniany obrazem św. Jerzego – kopią dzieła Juliusza Kossaka. W ołtarzu znajdują się również ikony Ostatniej Wieczerzy, chusty św. Weroniki oraz gipsowe rzeźby czterech ewangelistów.
Obraz Matki Boskiej Hetmanki Żołnierza Polskiego
Obraz Matki Bożej Hetmanki Żołnierza Polskiego to kopia jasnogórskiego obrazu nieznanego autorstwa. Przypuszczalnie znajduje się w kościele od 1920 r. Pierwsza koronacja obrazu miała miejsce w 1926 r. Wtedy to obraz został ubrany w srebrną suknię. W XX-leciu międzywojennym stawiana obok Matki Boskiej Częstochowskiej jako główna opiekunka żołnierzy. W czasie wojny ukrywany był przez mjr. Eugeniusza Responda. Rekoronacji obrazu dokonał ks. bp Sławoj Leszek Głódź 8 września 1996 r. w 100. rocznicę wybudowania świątyni i 70. rocznicę pierwszej koronacji. Następnego dnia Matce Bożej złożono jako wota ok. 250 odznaczeń wojskowych i ok. 300 pamiątek rodzinnych. 8 grudnia tego roku ks. płk. Stanisław Rospondek oddał w darze wotywnym swoją buławę pułkownikowską.
Teren kościoła Na zewnątrz kościoła znajdują się: pomnik Jana Pawła II, rzeźba Jezusa Chrystusa, rzeźba Matki Bożej Fatimskiej, dzwonnica, a za kościołem plebania.
Pomnik papieża Jana Pawła II Pomnik papieża Jana Pawła II przed kościołem św. Jerzego jest pierwszym łódzkim pomnikiem papieża Polaka. Został zaprojektowany przez Annę Wierzbowską-Grabiwodę z inicjatywy ówczesnego proboszcza parafii ks. płk. Stanisława Rospondka. Pomnik odsłonięto i poświęcono 27 czerwca 1998 r.
Dzwonnica Na dzwonnicy wiszą dwa dzwony +Waga (kg)Ton uderzeniowyRok odlaniaOdlewniaDuży dzwon~300 kgg"lata 50. XX w.Metalut, ŁódźMały dzwon~250 kgc"2 poł. XX w.Śląska Odlewnia Dzwonów, Wrocław Zobacz też Sanktuaria maryjne
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
https://archive.is/20131221134642/http://archidiecezja.lodz.pl/niedziel/29(97)/str1.html (15.12.2013) https://archive.is/20131221134644/http://archidiecezja.lodz.pl/niedziel/29(97)/str2.html (15.12.2013)
Linki zewnętrzne historia na stronie parafii https://web.archive.org/web/20131224115450/http://www.ekumenizm.pl/content/article/20040426145702968.htm (21.09.2016) https://baedekerlodz.blogspot.com/2013/04/koscio-garnizonowy-pw-sw-jerzego.html (15.12.2013) https://web.archive.org/web/20131030195808/http://www.odyssei.com/pl/travel-tips/19405.html (15.12.2013) https://podroze.gazeta.pl/podroze/1,114158,1388203.html (15.12.2013) Historyczne zdjecia świątyni - Portal Fotopolska.eu. Ocalić od zapomnienia https://fotopolska.eu/Kosciol_garnizonowy_sw._Jerzego_Lodz
Aleksy Łódź Łódź Łódź Łódź Łódź Jerzego garnizonowy św. Jerzego Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1896 Kategoria:Obiekty w Łodzi wpisane do gminnej ewidencji zabytków Kategoria:Stare Polesie