Adam Tymoteusz Sawczyński (ur. 22 sierpnia 1892 we Lwowie, zm. 19 marca 1975 w Londynie) – polski historyk wojskowości, pułkownik artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Henryka i Elżbiety z domu Kratter, urodziny 22 sierpnia 1892 we Lwowie. Ukończył Szkołę Ludową oraz III Gimnazjum we Lwowie, gdzie w 1910 zadał egzamin dojrzałości. Następnie studiował przez osiem semestrów historię i historię prawa na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego, jednak ze względu na wybuch wojny egzaminów końcowych nie złożył.
W czasie I wojny światowej, 1 sierpnia 1914 został wcielony do armii austriackiej. Przydzielono go do 4 Pułku Artylerii Górskiej, wraz z którym brał udział w walkach na frontach: rosyjskim, włoskim, serbskim, czarnogórskim, albańskim i rumuńskim. 3 listopada 1918 dostał się do niewoli włoskiej. Po uwolnieniu 29 grudnia 1918 wstąpił do armii polskiej, formującej się we Włoszech oraz we Francji.
W maju 1919 powrócił do Polski wraz z Armią gen. Hallera. Od tego czasu m.in. brał udział walkach w Małopolsce Wschodniej i na Podolu podczas wojny polsko-ukraińskiej, a także uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 12 pułku artylerii polowej (wcześniej 6 pułk artylerii polowej). 1 marca 1924 roku, jako major rezerwy powołany do służby czynnej został przesunięty ze stanowiska dowódcy baterii na stanowisko dowódcy I dywizjonu 12 pułku artylerii polowej w Złoczowie. 23 stycznia 1928 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 15. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W 1928 roku został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu i wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 baterii szkolnej. W następnym roku został dowódcą dywizjonu szkolnego w Szkole Podchorążych Artylerii. Z dniem 1 września 1931 roku został przeniesiony do 2 dywizjonu artylerii konnej w Dubnie na stanowisko dowódcy dywizjonu. W 1934 roku został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie na stanowisko wykładowcy. 4 lipca 1935 roku został dowódcą 18 pułku artylerii lekkiej w Ostrowi Mazowieckiej. Pułkiem dowodził do 16 czerwca 1936 roku. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku i 2. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Przez kolejne trzy lata pełnił służbę na stanowisku komendanta Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku był dowódcą artylerii dywizyjnej 41 Dywizji Piechoty (rezerwowej). Następnie przebywał w niewoli niemieckiej w oflagu II C Woldenberg. Był tam czynny w konspiracji obozowej – wykładał historię wojen i wojskowości w tajnym kształceniu obozowym.
Po wojnie udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii. Doktorat obronił w 1967 (Polskie siły zbrojne - kampania wrześniowa) pod kierunkiem Mariana Kukiela na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie. na tej uczelni był wykładowcą historii nowożytnej. Zajmował się historią wojskowości polskiej XVI i XVII wieku a także polskim czynem zbrojnym w okresie II wojny światowej. Członek Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. W. Sikorskiego. Pełnił funkcję wiceprezesa Polskiego Towarzystwa Historycznego w Wielkiej Brytanii.
Zmarł 19 marca 1975 w Londynie. Pochowany na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie (sektor SC10, rząd 12, nr grobu 5).
Był kawalerem.
Wybrane publikacje Les institutions militaires polonaises au XVIIe siècle, Paris 1952. Polskie instytucje wojskowe w XVII wieku, Londyn 1954.
Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 132 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 900 – 19 lutego 1922 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937 „za zasługi w służbie wojskowej”. Krzyż Walecznych nr 21703 – 1921Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1987 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 39, poz. 1831) Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. n4 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Przypisy
Bibliografia
Marek Ney-Krwawicz, Sawczyński Adam [w:] Słownik historyków polskich, red. Maria Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 463–464.
Rafał Stobiecki, Klio na wygnaniu. Z dziejów polskiej historiografii na uchodźstwie w Wielkiej Brytanii po 1945 r., Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2005.
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie Kategoria:Dowódcy 2 Dywizjonu Artylerii Konnej Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 12 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 18 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie dowództwa 41 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy w I wojnie światowej Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy historycy wojskowości Kategoria:Pułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie Kategoria:Wykładowcy Wyższej Szkoły Wojennej Kategoria:Zmarli w 1975 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej