R. Douglas Fields, Doug Fields – amerykański neurolog, profesor neurobiologii i nauk kognitywnych na Uniwersytecie Marylandu w College Park, kierownik Nervous System Development and Plasticity Section NICHDNICHD – National Institute of Child Health and Human Development (Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development), sekcja Rozwoju Układu Nerwowego i Plastyczności w Narodowym Instytucie Zdrowia Dziecka i Rozwoju Człowieka. w Narodowych Instytutach Zdrowia, badacz molekularnych mechanizmów rozwoju człowieka i funkcji systemu nerwowego, m.in. mechanizmów uczenia się i pamięci, w tym oddziaływań między neuronami i glejem, założyciel i naczelny redaktor czasopisma Neuron Glia Biology, autor popularnej książki The Other Brain: From Dementia to Schizophrenia, How New Discoveries about the Brain Are Revolutionizing Medicine and Science (2009), wydanej w Polsce jako Drugi mózg. Rewolucja w nauce i medycynie (2011).
Życiorys Stopień B.A. uzyskał w 1975 na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, a M.A. na Uniwersytecie Stanowym w San Jose w 1979. Pracę doktorską wykonywał na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego, pracując równocześnie w Medical School (Neuroscience Department) i Instytucie Oceanografii Scrippsów (Neuroscience Group). Po doktoracie (1985) kontynuował badania na Uniwersytecie Stanforda, Uniwersytecie Yale i w Narodowych Instytutach Zdrowia. W 1994 otrzymał stanowisko kierownika Neurocytology and Physiology Unit NIH, a w 2001 kierownika Nervous System Development and Plasticity Section w National Institute of Child Health and Human Development (NICHD). Na Uniwersytecie Marylandu w College Park uczestniczył w Neuroscience and Cognitive Science Program jako Adjunct Professor. Jest zatrudniony jako Senior Investigator NIH i jako kierownik Fields Lab i Principal Investigator w Nervous System Development and Plasticity Section.
R. Douglas Fields jest założycielem i naczelnym redaktorem czasopisma Neuron Glia Biology oraz konsultantem w redakcjach innych czasopism naukowych, m.in. Scientific American, Mind, Odyssey. Swoją tematykę badawczą upowszechnia publikując artykuły i książki popularnonaukowe (w tym głośna The Other Brain) oraz uczestnicząc w programach radiowych i telewizyjnych (np. programach TEDx Hendrix College). Pisze teksty do Outside Magazine, The Washington Post oraz dostępnych on-line The Huffington Post, Psychology Today i Scientific American.
Interesuje się muzyką, wspinaczką i nurkowaniem.
Tematyka badań R. Douglas Fields specjalizuje się w dyscyplinie naukowej, która powstała w latach 90. XX wieku, gdy stwierdzono, że w analizie informacji o bodźcach, docierających do centralnego układu nerwowego, biorą udział nie tylko komórki substancji szarej, lecz również (w znacznym stopniu) otaczająca je substancja biała – komórki glejowe.
Substancja szara (15% masy mózgu) jest złożoną siecią dendrytów i neurytów (aksonów) – wypustek neuronów. Uważano, że przekazywanie sygnałów w tej sieci polega na przemieszczaniu się potencjału czynnościowego (iglicowego) – lokalnej elektrycznej depolaryzacji błony komórkowej – między synapsami, łączącymi poszczególne fragmenty drogi iglicy potencjału. Znaczenie komórek substancji białej (85% masy mózgu) uważano wcześniej za pomocnicze w stosunku do neuronów (np. ich „odżywianie”, synteza enzymów czynnych w procesach wytwarzania neuroprzekaźników synaptycznych, elektryczne izolowanie neurytów przez osłonki mielinowe, „sprzątanie” otoczenia neurytów i synaps). Rozwój technik badawczych, który nastąpił w drugiej połowie XX wieku, umożliwił wykazanie, że różnorodne komórki glejowe (zob. m.in. astrocyty, oligodendrocyty, wyściółka, komórki satelitarne, komórki Schwanna) odgrywają znacznie bardziej istotną rolę w przekazywaniu i gromadzeniu informacji. Powstały hipotezy, że rola istoty białej w kształtowaniu inteligencji jest większa od roli istoty szarej (zob. np. mózg Alberta Einsteina – badania Marian C. Diamond i in.). Przedmiotem intensywnych badań w wielu ośrodkach naukowych stały się mechanizmy przekazywania informacji z pominięciem neuronów (mechanizm „nieelektryczny”), odczytywania i zapamiętywania elektrycznej aktywności neuronów lub regulowania aktywności synaps przez glej. Oczekuje się, że postęp w tej dziedzinie ułatwi leczenie części chorób psychicznych i neurologicznych, pozwoli znaleźć skuteczne metody kuracji po urazach mózgu, np. powodujących paraliż.
R. Douglas Fields jest uznawany za autorytet w tej dyscyplinie naukowej.
Publikacje naukowe Jest autorem ponad 150 publikacji naukowych. Na stronie internetowej Fields Lab (NIH) wymieniono prace (autorstwo i współautorstwo):
Artykuł New Insights into Neuron-Glia Communication (Science 2002), opracowany wspólnie z Beth Stevens-Graham, był do roku 2013 cytowany przez innych autorów 675 razy.
Drugi mózg. Rewolucja w nauce i medycynie W pierwszym rozdziale popularnonaukowej książki The Other Brain: From Dementia to Schizophrenia, How New Discoveries about the Brain Are Revolutionizing Medicine and Science (Simon and Schuster 2009), wydanej w Polsce jako Drugi mózg. Rewolucja w nauce i medycynie (Prószyński Media, 2011) R. Douglas Field wspomina m.in. chwilę, gdy – wraz z Beth StevensWspółautorka artykułu New Insights into Neuron-Glia Communication (Science 2002), Beth Stevens, była wówczas laborantką R.D. Fields’a. W następnych latach skończyła studia na jego wydziale, a przed ukazaniem się The Other Brain została mianowana profesorem Harvard University. – po raz pierwszy doświadczalnie potwierdził w laboratorium, że komórki Schwanna komunikują się z neuronami:
Autor Drugiego mózgu opisuje nie tylko własne przeżycia, związane z badaniami wykonywanymi wraz ze współpracownikami. Książka jest historią wszystkich kolejnych etapów rozwoju dyscypliny, od odkrycia komórek glejowych po najnowsze osiągnięcia współczesnych neurobiologów. Zawiera obszerny wykaz bogatych specjalistycznych źródeł (dla każdego z rozdziałów) oraz słowniczek podstawowych pojęć. Spis treści Część I – Odkrywamy drugi mózg Rozdział 1. Bąbelkowa folia czy błyszczący klej? Rozdział 2. Spojrzenie w głąb mózgu: budowa komórkowa mózgu Rozdział 3. Transmisja z drugiego mózgu: komórki glejowe znają i kontrolują twój umysł Część II – Komórki glejowe w zdrowiu i chorobie Rozdział 4. Guz mózgu: prawie nic wspólnego z neuronami Rozdział 5. Urazy mózgu i rdzenia kręgowego Rozdział 6. Neuroinfekcje Rozdział 7. Zdrowie psychiczne: komórki glejowe, cisi współwinni chorób psychicznych Rozdział 8. Choroby neurodegeneracyjne Rozdział 9. Komórki glejowe i ból: błogosławieństwo i przekleństwo Rozdział 10. Komórki glejowe i uzależnienie Rozdział 11. Matka i dziecko Rozdział 12. Starzenie się: komórki glejowe wściekle walczą z gasnącym światłem Część III – Komórki glejowe w myślach i pamięci Rozdział 13. Umysł drugiego mózgu: komórki glejowe kontrolują umysł świadomy i nieświadomy Rozdział 14. Pamięć i moc mózgu ponad neuronami Rozdział 15. Myślenie ponad synapsami Rozdział 16. Ku przyszłości: nowy mózg
Życie osobiste R. Douglas Fields jest synem Marjorie i Richarda. Ojciec, inżynier elektryk, przekazał mu zainteresowanie nauką, a matka – literaturą. Ma brata Kyle’a i siostrę Peggy. Z żoną, Melanie, ma dwie córki, Morgan i Kelly, oraz syna Dylana.
Uwagi
Przypisy (Drugi mózg. Rewolucja w nauce i medycynie, , wyd. 15.03.2011).
Linki zewnętrzne Neuroscience: Map the other brain, R. Douglas Fields, 04 September 2013 na: www.nature.com 23andGUVMT – Health and Safety or What? An Antiestablishment Perspective, by R. Douglas Fields, December 17, 2013 na: Brain Waves, Neuroscience News
Kategoria:Amerykańscy neurobiolodzy Kategoria:Amerykańscy neurolodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Stanach Zjednoczonych