Kazimierz Józef Nieżychowski (ur. 24 lipca 1892 w GranówkuAkt urodzenia Kazimierza Józefa Nieżychowskiego [dostęp: 2016-02-13]., zm. 6 czerwca 1987 w Gliwicach) – polski żołnierz i działacz społeczny, kapitan artylerii Wojska Polskiego, uczestnik I wojny światowej, powstania wielkopolskiego, wojny z Ukraińcami i bolszewikami oraz kampanii wrześniowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 24 lipca 1892 w Granówku w rodzinie właściciela ziemskiego Stanisława Nieżychowskiego (1851–1897)Akt zgonu Stanisława von Nieżychowskiego [dostęp: 2016-02-13].Stanisław Nieżychowski h. Pomian w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22]. i Łucji z Taczanowskich (1862–1917)Łucja Taczanowska h. Jastrzębiec w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22].. Jego starszym bratem był Alfred Nieżychowski (1888–1964), który brał udział w I wojnie światowej po stronie Niemiec, a w 1926 został obywatelem amerykańskimAlfred Nieżychowski h. Pomian w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22].. Kuzynem Kazimierza Nieżychowskiego był podpułkownik artylerii Jerzy Cegielski, a kuzynką Izabela Kościelska (córka Zofii Marii Nieżychowskiej), żona Bogdana Amrogowicza. Przyrodnim rodzeństwem Nieżychowskiego była Olga Dunin, żona Henryka Strasburgera, a także jej brat, porucznik kawalerii, Antoni Dunin (dzieci Łucji z Taczanowskich i Rodryga Dunina).

Absolwent gimnazjum w Lesznie. Studiował rolnictwo w Berlinie. W czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej. Walczył na froncie zachodnim. Zdemobilizowany w listopadzie 1918 w stopniu wicewachmistrza.

Wezwany pod koniec grudnia 1918 przez Mieczysława Palucha przybył do Poznania i objął komendę Dworca Głównego. 29 grudnia przedłożył projekt utworzenia artylerii podczas narady dowódców oddziałów powstańczych Poznania. Jego propozycja została przyjęta i 30 grudnia objął tymczasowe dowództwo artylerii w „białych koszarach” przy ul. Solnej. Z grupą artylerzystów i kawalerzystów zaatakował w nocy z 2/3 stycznia 1919 Biedrusko, w którym zdobył część wyposażenia. Został 3 stycznia mianowany dowódcą artylerii, która liczyła 5 półbaterii dwudziałowych (450 ludzi). Wysłał na front północny jedną baterię, a drugą na front zachodni. Wspierał 6 stycznia atak powstańców na bazę lotniczą na Ławicy, zmuszając Niemców do kapitulacji. Zdał dowództwo artylerii 8 stycznia i na czele 3 półbaterii udał się w rejon Kcyni. Kierował atakiem artyleryjskim na Szubin, Kcynię i RynarzewoŁadysław Panufnik, Zarys historii wojennej 15-go Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej, Warszawa 1929, s. 5.. Awansowany 11 lutego do stopnia podporucznika, wyjechał na front pod Leszno. Dowodził 1 baterią 1 pułku artylerii lekkiej wielkopolskiej, który później został przemianowany na 15 pułk artylerii polowej wielkopolskiejŁ. Panufnik, Zarys historii..., op. cit., s. 6..

W marcu 1919 na czele baterii wyjechał do Małopolski Wschodniej, gdzie walczył z UkraińcamiŁ. Panufnik, Zarys historii..., op. cit., s. 7.. 20 lipca 1919 został dowódcą Grupy Wielkopolskiej, generał Daniel Konarzewski złożył mu „wyrazy najwyższego uznania i podziękowania”Ł. Panufnik, Zarys historii..., op. cit., s. 11.."Wraz z żołnierzami swej baterii, z pomocą młodzieży Łomży brał udział w zdobyciu miasta. Za ten czyn 21 VIII od gen. Hallera otrzymał VM nr 96. W opinii przełożonych był jednym z najodważniejszych oficerów wyróżniających się szaloną odwagą na polu walki".

W styczniu 1920 wziął udział w objęciu Pomorza, a od wiosny tego roku walczył na wojnie z bolszewikamiŁ. Panufnik, Zarys historii..., op. cit., s. 23..

W grudniu 1920 ze względu na stan zdrowia został przeniesiony do rezerwy. Zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 666. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych artylerii. W latach 1923–1924 posiadał przydział mobilizacyjny do 18 pułku artylerii polowej w Ostrowi Łomżyńskiej, jak ówcześnie nazywano Ostrów MazowieckąRocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 749, 844.Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 670, 769..

W 1921 wydzierżawił w powiecie ostrzeszowskim majątek Chlewo. Działał w organizacjach powstańczych. W 1934 jako kapitan rezerwy artylerii (ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919) pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Ostrów. Posiadał wówczas przydział mobilizacyjny do 25 pułku artylerii lekkiej w KaliszuRocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 135, 637..

W czasie kampanii wrześniowej ochotniczo pełnił funkcję zastępcy dowódcy batalionu wartowniczego „Kalisz”. Po zakończeniu kampanii wrześniowej w niewoli niemieckiej z której uciekł. 3 października 1939 aresztowany w Chlewie i osadzony jako zakładnik w więzieniu w Ostrzeszowie. Następnie wysiedlony do Generalnego Gubernatorstwa. W czasie okupacji przebywał w Bugaju k. Sandomierza, a następnie w Mszanie Dolnej. Współpracował tam z oddziałami Armii Krajowej.

Po wojnie organizował spółdzielczość rolniczą i spożywczą w powiecie sycowskim. W 1958 przeszedł na emeryturę. Mieszkał w Gliwicach.

Zmarł 6 czerwca 1987 w wieku 94 lat w Gliwicach. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera O-wsch-narożnik)Wyszukiwarka grobów cmentarza Rakowickiego w Krakowie [dostęp: 2016-02-13].. mały|Grobowiec Kazimierza Nieżychowskiego na cmentarzu Rakowickim Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 96 (13 maja 1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2976 z 13 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 825. Krzyż Niepodległości (16 marca 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Złoty Krzyż Zasługi (22 grudnia 1928)M.P. z 1928 r. nr 296, poz. 727 „za wybitne zasługi, położone w powstaniu wielkopolskim”. Wielkopolski Krzyż Powstańczy (3 marca 1970)

Życie prywatne 5 czerwca 1920 we Lwowie ożenił się z Aleksandrą Sieradzką (1900–1978), córką prof. Włodzimierza Sieradzkiego (1870–1941)prof. Włodziemierz Sieradzki w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22].. Mieli troje dzieci: bliźniaczki: śpiewaczkę Barbarę Łucję (1921–1970)Barbara Nieżychowska w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22]. i Annę (1921–2004)Anna Nieżychowska w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22]. oraz aktora i śpiewaka Jacka Jerzego (1924–2009)Jacek Jerzy Nieżychowski w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp: 2025-08-22].. Doczekali się sześciorga wnucząt.

Przypisy

Bibliografia

Kazimierz Nieżychowski h. Pomian w Wielkiej Genealogii Minakowskiej [dostęp z dnia: 2025-08-22].

Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kazimierz Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 15 Wielkopolskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 18 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 25 Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1987