Dialekty zachodniolechickie albo grupa połabska języków lechickich – grupa wymarłych dialektów lechickich używana przez słowiańską ludność Pomorza, Brandenburgii, Meklemburgii oraz ziem nad dolną i środkową Łabą. Przy tym dialekty Pomorza Środkowego i Gdańskiego uznawane są zwykle za przejściowe pomiędzy zachodniolechickimi a wschodniolechickimi (tj. wszystkimi tradycyjnymi dialektami języka polskiego poza kaszubskim) i nazywane grupą dialektów środkowolechickichKarol Dajna, Dialekty polskie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 1993, str.69Variationstypologie / Variation Typology: Ein sprachtypologisches Handbuch der europäischen Sprachen in Geschichte und Gegenwart / A Typological Handbook of European Languages, red. Th. Roelcke, Berlin 2003, s. 657..
Cechy fonetyczne Do charakterystycznych cech fonetycznych obszaru zachodniolechickiego należały: Niemal zupełny brak metatezy *TorT na TroT (jak na obszarze polskim) zamiast tego dała ona na ogół TarT, por. Garditz (< psł. *Gordьcь) lub płb. korvo, stornă, morz < psł. *korva, *storna, *morzъ. Zmieszanie *TolT i *TelT w jedno TolT, które po przestawce dało TlåT lub TloT, por. płb. slåmă, mlåkă < psł. *solma, *melka. Trafiały się także nazwy miejscowe bez przestawki, np. Moltow, Priwalk. Zachowanie miękkości spółgłosek przed prasłowiańskim sylabotwórczym *ŕ zdyspalatalizowanym w wyniku przegłosu lechickiego, np. płb. ai̯ḿortă, tjordă, źornü wobec pol. twardy, gwar. umarty, stpol. zarno. Zlanie się twardych i miękkich sylabotwórczych *l i *ĺ w jedno oł, które w drzewiańskim reprezentowane jest przez åu̯, np. påu̯nă, våu̯k, dåu̯ďĕ lub u, np. vuk, por. pol. pełny, wilk, długi. Dyftongizacja psł. y, pierwotnie najpewniej tylko w pozycji po spółgłoskach wargowych, co poświadczają nazwy miejscowe, takie jak Boiceneburg, Boisterfelde, Primoysle, por. pol. Byczyna, Bystre, Przemyśl. Zmieszanie się nagłosowych *o- i *vo-, co łączy obszar zachodniolechicki z Wielkopolską, Łużycami i większością obszaru Czech właściwych i zachodnich Moraw, por. płb. vådă, vićă, głuż. woda, wówca, wlkpol. u̯oda, u̯ofca, cz. dial. voda, vofce i pol. lit. woda, owca.
Podział Do dialektów zachodniolechickich należą m.in.: dialekt zachodniopomorski dialekty meklemburskie: Co do podziału dialektów meklemburskich na grupy, jest on niepewny. Maria Jeżowa dowodzi, że nie różniły się one niczym istotnym, zaś izofony, wykreślone przez Tadeusza Milewskiego, nie mają oparcia w materiale toponomastycznymM. Jeżowa, Dawne słowiańskie dialekty Meklemburgii, cz. I, s. 105.. Tadeusz-Lehr Spławiński, posługując się tymiż izofonami, zaproponował następujący podział: dialekt rugijski gwary północno-zachodnio-rugijskie gwary południowo-wschodnio-rugijskie dialekt wielecki dialekt obodrycki dialekt drzewiański – język połabski dialekt marchijsko-magdeburski.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Języki zachodniosłowiańskie Kategoria:Języki wymarłe w Europie