thumb|Nyks jako idealizowany akt kobiecy w wizji Williama Bougeuereau (La Nuit, 1883) Nyks ( Nýx – noc, – noc) – w mitologii greckiej bogini i uosobienie nocy (ciemności nocnej).
W mitologii Greków Należała do bogów pierwotnych (Protogenoi). Uchodziła za córkę Chaosu. Z Erebem, który był jej bratem, miała córki: Hemerę i Nemezis oraz synów: Eter i Charona, natomiast z Tartarem (niektóre źródła podają, iż para boskich braci nie miała ojca) – Tanatosa (Śmierć) i Hypnosa (Sen), a z Uranosem – Lyssę (Szał). Bez udziału pierwiastka męskiego zrodziła szereg bóstw, uosobień, abstrakcji, demonów: Apate (Zdrada, Oszustwo), Filotes (Czułość, Przyjaźń), Geras (Starość), Momos (Szyderstwo, Sarkazm), Morosa (Los, Zgon), kery, Eris (Niezgoda), Mojry. Niekiedy uważano ją za matkę Erynii i Hesperyd.
Wierzono, iż nocą rydwanem przemierzała niebo wśród gwiazd.
W gigantomachii uczestniczyła w walce po stronie bogów olimpijskich. Jej siedzibę umieszczano w Tartarze albo w HesperiiLucyna Stankiewicz: Ilustrowany słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Ossolineum, 2008, s. 264, ., na dalekim Zachodzie (poza krainą Atlasa).
Potomstwo Według różnych wersji większość potomków zrodziła sama z siebie bądź z Erebem: Eter Hemera Eros Uranos (według niektórych wersji)
Demony i bogowie spraw śmierci, niedoli, różnych uczuć Tanatos Eris Hypnos Kery Moros Oneiroi Momos Oizys Mojry Hesperydy Nemezis Apate Filotes Geras Sophrosyne Hybris Epifron Eleos Eufrozyna (niektóre wersje) Erynie (niektóre wersje) Hekate (niektóre wersje) Styks
Kult i ikonografia Jej kult należał do rzadkości, .Nie stwierdzono szerzej istnienia jej świątyń lub posągów; znana jest ze scen w malarstwie wazowym oraz z płaskorzeźb na obiektach nagrobnych (sarkofagi, stele grobowe).
W sztuce przedstawiano ją zwykle jako kobietę uskrzydloną, w ciemnej szacie, z zawojem wokół twarzy, na rydwanie, w otoczeniu gwiazd. Jej wyobrażenie pojawia się m.in. we fryzie ołtarza pergamońskiego ukazującego sceny z gigantomachii.
Współcześnie imieniem bogini nazwano jedną z planetoid – (3908) Nyx, a także drugi księżyc Plutona – Nix.
Zobacz też bóstwa lunarne bóstwa uraniczne drzewo genealogiczne bóstw greckich kult lunarny
Przypisy ).
Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí, dz. cyt., s. 307, 120, 195, 198. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, dz. cyt., s. 87, 254. Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, dz. cyt., s. 103, 254.
Literatura tematu
Linki zewnętrzne
Kategoria:Bóstwa uraniczne w mitologii greckiej Kategoria:Greckie boginie Kategoria:Personifikacje w mitologii greckiej Kategoria:Bóstwa ciemności Kategoria:Mityczne postacie upamiętnione nazwami księżyców