Aquilaria microcarpa Baill. – gatunek należący do rodziny wawrzynkowatych. Występuje naturalnie w Azji Południowo-Wschodniej.
Rozmieszczenie geograficzne Rośnie naturalnie w Indonezji (na Sumatrze i w Kalimantanie) oraz Malezji (w stanach Sabah i Sarawak). Według niektórych źródeł także w Singapurze i na Półwyspie Malajskim.
Morfologia Pokrój Drzewo dorastające do 40 m wysokości. Kora ma barwę szarą i popękaną powierzchnię. Młode gałązki są jasnobrązowe. Liście Z wierzchu są błyszczące i nagie (rzadziej matowe), natomiast od spodu owłosione. Mają kształt podłużnie eliptyczny lub odwrotnie jajowaty. Wierzchołek liścia jest ostro zakończony. Mają 4,5–10 cm długości i 1,5–4,5 cm szerokości. Posiadają 12–19 par nerwów, które są widoczne zarówno z wierzchu, jak i od spodu liścia. Ogonek liściowy ma 3–5 mm długości i jest owłosiony. Kwiaty Zebrane po 6–11 w kwiatostany. Mają białą, jasnożółtą lub żółtą barwę. Osadzone na szypułce o długości 5 mm. Działki kielicha mają jajowaty lub podłużny kształt i są gęsto owłosione po obu stronach. Pręciki mają długość 1–1,5 mm. Główka pręcika ma średnicę 0,5 mm. Słupek ma jajowaty kształt i długość 1,5–2 mm. Zalążnia jest gęsto owłosiona. Owoce Mają kształt prawie sercowaty. Są nieco spłaszczone o długości 8–12 mm i szerokości 10–12 mm. Nasiona są jajowate, brązowe i owłosione, o długości 6 mm i szerokości 4 mm.
Biologia i ekologia Naturalnym siedliskiem są lasy nizinne na wysokości do 200 m n.p.m.
Zastosowanie Wartość handlową ma przeobrażone, w wyniku infekcji grzybami lub bakteriami, drewno. Nosi ono handlową nazwę agar ( agarwood, oud). Roślina zainfekowana grzybami pleśniowymi wydziela aromatyczny olej ochronny, który wysyca obszary objęte infekcją (korzenie, gałęzie lub pień), które stopniowo stają się twardsze. Twardziel, który naturalnie jest stosunkowo jasny i lekki zmienia barwę na ciemnobrązową lub czarną. Pozyskiwane są wyłącznie przeobrażone części drzewa, z nadzieją, że nie leczona choroba spowoduje zmiany w kolejnych partiach drzewa.
Agar jest wykorzystywany w produkcji perfum oraz w medycynie tradycyjnej. Ze względu na kosztowny i pracochłonny proces ekstrakcji jest ono bardzo drogie. Minimum 20 kg niskiej jakości drewna żywicznego potrzebne jest do wytworzenia 12 ml oleju agarowego. Najwyższej jakości olej otrzymywany jest z drzew starszych niż 100 lat. Sprzedaż perfum opartych na tym ekstrakcie rośnie z roku na rok.
Ważnym zastosowaniem drewna tego gatunku jest produkcja kadzidła. Agar jest także używany jako afrodyzjak, zarówno w postaci olejku, jak i kadzidła. Olej jest sprzedawany w aptekach wietnamskich do użytku wewnętrznego. Medycyna chińska wykorzystuje proszek z drewna w leczeniu marskości wątroby oraz innych dolegliwości. Ma zastosowanie również w leczeniu nowotworów płuc i żołądka.
Zagrożenia W celu pozyskania kilku kilogramów zainfekowanego drewna konieczne jest wycięcie wielu drzew. Wzrost handlu tym drewnem w ciągu ostatniej dekady doprowadził do nadmiernej eksploatacji w całym zasięgu występowania gatunku. Według Czerwonej księgi gatunków zagrożonych jest on narażony na wyginięcie (VU – vulnerable).
Przypisy
Kategoria:Medycyna niekonwencjonalna Kategoria:Wawrzynkowate