Marek Chmaj (ur. 13 lipca 1969 w Przemyślu) – polski prawnik i politolog, profesor nauk prawnych, radca prawny, specjalista w zakresie prawa konstytucyjnego oraz prawa administracyjnego, w latach 2019–2023 zastępca przewodniczącego Trybunału Stanu.

Życiorys Ukończył Zespół Szkół Elektronicznych i Telekomunikacyjnych w Przemyślu. Był członkiem Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Studiował na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, na którym ukończył studia magisterskie w zakresie nauk politycznych (1993) i prawa (1994). W 1994 został doktorem nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce na podstawie rozprawy pt. Sejm X kadencji w transformacji systemu politycznego, którą obronił na Wydziale Politologii UMCS. Był stypendystą programu Research Support Scheme (1997–1998) oraz Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (1999). W 2001 na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk prawnych w oparciu o pracę zatytułowaną Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1991–1997 (I i II kadencja). Studium prawnoustrojowe. 11 lutego 2009, mając 39 lat, otrzymał tytuł naukowy profesora nauk prawnych, stając się jednym z najmłodszych profesorów tytularnych w Polsce.

Jest autorem lub współautorem ponad 40 książek, dwustu publikacji naukowych oraz ponad stu opinii prawnych opracowywanych na zlecenie Sejmu, Senatu, Kancelarii Prezydenta RP i ministerstw.

Jako nauczyciel akademicki był m.in. dziekanem Wydziału Administracji Wyższej Szkoły Gospodarowania Nieruchomościami w Warszawie, kierownikiem Katedry Prawa Konstytucyjnego na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie i kierownikiem Katedry Prawa Administracyjnego w Wyższej Szkole Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie. Został również kierownikiem Katedry Prawa Publicznego i Praw Człowieka na Wydziale Prawa Uniwersytetu SWPS w Warszawie i profesorem zwyczajnym tej uczelni.

Wykładał również na uniwersytetach w Castellón de la Plana, Bari, Rydze, Bańskiej Bystrzycy, Barcelos i Sewilli.

Pod jego kierunkiem stopień naukowy doktora uzyskali Marcin Dąbrowski, Arkadiusz Myrcha i Piotr Zientarski.

Uzyskał uprawnienia radcy prawnego, został członkiem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie, arbitrem działającego przy tej izbie sądu polubownego oraz wspólnikiem zarządzającym w kancelarii prawnej „Chmaj i Wspólnicy”.

21 listopada 2019 Sejm IX kadencji z rekomendacji Koalicji Obywatelskiej powołał go na zastępcę przewodniczącego Trybunału Stanu (funkcję tę pełnił do 2023). Został przewodniczącym Zespołu Doradców ds. kontroli konstytucyjności prawa przy marszałku Senatu X kadencji, a także członkiem Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk.

W październiku 2023, wkrótce przed wyborami parlamentarnymi, stacja telewizyjna TVP Info opublikowała nagranie, zawierające rozmowę Marka Chmaja z prezesem NIK Marianem Banasiem, dotyczącą zapobieżenia powyborczej koalicji Konfederacji (z ramienia której kandydował syn prezesa NIK) z PiS.

Odznaczenia i wyróżnienia W 2015 odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (za wybitne zasługi w pracy naukowo-dydaktycznej w dziedzinie nauk prawnych, za osiągnięcia w kształtowaniu zasad demokratycznego państwa prawa)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 kwietnia 2015 r. o nadaniu orderów ().. W 2016 otrzymał medal Labor Omnia Vincit przyznawany przez Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego, w 2017 został wyróżniony Medalem XXV-lecia Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów.

Publikacje książkowe Państwo, ustrój, samorząd terytorialny, Lublin 1997. Ustroje państwowe, Kraków 2000. Wprowadzenie do teorii polityki, Lublin 2001. Teoria partii politycznych, Lublin 2001. Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. T. 1, Zasady ogólne, Kraków 2002. Wolności i prawa polityczne, Kraków 2002. Prawo administracyjne materialne, Warszawa 2003. Prawo administracyjne: część ogólna, Warszawa 2004. Rządy koalicyjne w III RP, Olsztyn 2006. Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2006. Finansowanie polityki w Polsce na tle europejskim, Toruń 2008. Wolność zrzeszania się w Polsce, Warszawa 2008. Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2010. O demokracji w polskich partiach politycznych, Warszawa 2011. System wyborczy w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2011. Administracja rządowa w Polsce, Warszawa 2012. Status prawny rady gminy, Warszawa 2012. Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2016. Zasada tajności głosowania w kodeksie wyborczym, Toruń 2018. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 30, 31, 32, 33, Warszawa 2019. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 11, 13, Warszawa 2019. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 95, 96, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 97, 98, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 225, 226, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 102, 103, 104, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 105, 106, 107, 108, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 109, 110, 111, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 61, 62, Warszawa 2020. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 112, 113, 114, Warszawa 2021. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 115, 118, 119, Warszawa 2022 Komentarz do Konstytucji RP. Art. 2, Warszawa 2022. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 120, 121, 122, 123, 124, Warszawa 2022. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 12, 58, Warszawa 2022. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 59, 60, Warszawa 2022. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 99, 100, 101, Warszawa 2022. Prawo wyborcze w Polsce, Warszawa 2023. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 131, 132, 133, Warszawa 2023. Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce, Warszawa 2023. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 38, 39, Warszawa 2025. Komentarz do Konstytucji RP. Art. 144, Warszawa 2025.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Prawnych PAN Kategoria:Członkowie Trybunału Stanu Kategoria:Polscy konstytucjonaliści Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy radcy prawni Kategoria:Nauczyciele akademiccy SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uczelni Łazarskiego w Warszawie Kategoria:Członkowie Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Urodzeni w 1969