thumb thumb|Owocniki pojawiają się wczesną wiosną thumb Szyszkówka świerkowa (Strobilurus esculentus (Wulfen) Singer) – gatunek grzybów z rodziny obrzękowcowatych (Physalacriaceae)'.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Strobilurus, Physalacriaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1781 r. Franz Xaver von Wulfen, nadając mu nazwę Agaricus esculentus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1962 r. Rolf Singer, przenosząc go do rodzaju Strobilurus. Niektóre synonimy naukowe:
Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był wcześniej jako pieniążek szyszkowy.
Morfologia Kapelusz Średnica 1,5–2,5 (wyjątkowo do 3,5 cm), kształt półkulisty do rozpostartego, czasami z niskim garbem. Brzeg kapelusza nie jest podwinięty. Powierzchnia o barwie od szaroochrowej przez czerwonobrązową do ciemnobrązowej, gładka i matowa. Czasami może być miejscami pomarszczona. W stanie wilgotnym przez brzegi kapelusza nieco prześwitują blaszki. Jeśli owocniki rozwijają się pod śniegiem, są białe. Blaszki Gęste, zatokowato wycięte, o barwie białawej do jasnopopielatej. Trzon Wysokość 3–6 cm, grubość 1–2 mm, sztywny, twardy, rurkowaty, przy podstawie z resztkami grzybni. Powierzchnia błyszcząca, brązowoochrowa, górą jaśniejsza. Miąższ Cienki, białawy, bez zapachu. Smak łagodny. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników jasnokremowy. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, nieamyloidalne, o rozmiarach 5–6,5 × 3–4 μm. Pleurocystydy grubościenne, wypukłe, o szczytach mocno inkrustowanych i rozmiarach 35–60 × 10–17 µm. Cheilocystydy również grubościenne i wypukłe, ale wydłużone i o szczytach słabo tylko inkrustowanych. Mają rozmiar 40–50 × 9–12 µm. Gatunki podobne Na szyszkach rośnie kilka innych gatunków: szyszkówka tęporozwierkowa (Strobilurus stephanocystis). Morfologicznie jest niemożliwa do odróżnienia, praktycznie najłatwiej odróżnić ją po miejscu występowania (na szyszkach sosnowych). W hymenium ma szerokie cystydy z wieńcem kryształków na szczycie, szyszkówka gorzkawa (Strobilurus tenacellus). Kapelusz ma powierzchnię lekko paskowaną wskutek prześwitywania blaszek. Gatunek ten rozwija się na szyszkach sosnowych. Jest gorzka, grzybówka wiosenna (Mycena strobilicola). Występuje też wiosną i też na szyszkach świerkowych. Różni się wyraźnym zapachem chloru i białym, kruchym trzonem. pieniążniczka szyszkowa (Baeospora myosura). Ma jasny, cielistobeżowy kapelusz i biało oprószony trzon, owocniki pojawiają się na szyszkach sosnowych, rzadziej świerkowych.
Występowanie i siedlisko Gatunek ten znany jest głównie w Europie. Jest tutaj szeroko rozprzestrzeniony. Poza Europą opisano jego występowanie tylko w Meksyku w Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolity.
Grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach, na cmentarzach i w parkach, na leżących w ściółce, zagrzebanych częściowo w ziemi lub ukrytych pod powierzchnią ziemi szyszkach świerkowych, wyjątkowo również na jodłowych. Jest pospolity wszędzie tam, gdzie występują świerki, szczególnie więc w górskich lasach. Zazwyczaj wokół jednej szyszki świerkowej występuje po kilkanaście owocników. Pojawiają się one głównie wiosną (od marca do czerwca), rzadziej jesienią (październik – listopad).
Znaczenie Grzyb jadalny. Mimo że jest drobnych rozmiarów może mieć dla grzybiarzy znaczenie, w niektórych regionach występuje bowiem licznie i to wczesną wiosną, w okresie ubogim w grzyby. Doskonale smakuje na przykład duszona w grzankach. Należy tylko uważać na inne, blisko spokrewnione i bardzo podobne, ale niejadalne gatunki.
Przypisy
Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Physalacriaceae