Hmannan Maha Yazawindawgyi ( //; potocznie Hmannan Yazawin; w piśmiennictwie angielskojęzycznym znana jako ) – pierwsza oficjalna kronika birmańskiej dynastii Konbaung.

Kronika została spisana przez Królewską Komisję Historyczną Birmy w latach 1829–1832. Pracę tę oparto na kilku wcześniejszych istniejących kronikach i historiach lokalnych oraz na inskrypcjach zebranych na polecenie króla Bodawpayi, a także na kilku rodzajach utworów poetyckich opisujących bohaterskie czyny królów. Chociaż autorzy kroniki zakwestionowali niektóre z wcześniejszych zapisów, w zasadzie zachowali oni relacje zawarte w Maha Yazawin, oficjalnej kronice dynastii Taungngu.

Kronika obejmująca wydarzenia mające miejsce do roku 1821, tuż przed pierwszą wojną angielsko-birmańską (1824–1826), nie została napisana z czysto świeckiej perspektywy historycznej, ale raczej z intencją „legitymizacji [monarchii] zgodnie z kryteriami religijnymi”. W istocie, „najważniejszy postęp” jaki dokonał się w Hmannan polegał na zastąpieniu dominującego do tego czasu przedbuddyjskiego mitu założycielskiego birmańskiej monarchii takim, który łączy powstanie monarchii z klanem Buddy Siakjamuniego oraz pierwszym królem z buddyjskiej mitologii, Maha Sammaty.

Hmannan była główną kroniką, do jakiej odwoływali się wcześni uczeni europejscy piszący najstarsze wersje historii Mjanmy i nadal pozostaje główną kroniką standardową w studiach nad historią tego kraju.

Etymologia Tytuł kroniki składa się ze słów Hmannan, czyli Pałac Zwierciadeł, nazwy jednego z budynków kompleksu pałacu Inwa, w którym prowadzono prace nad kroniką, oraz yazawin (birm. ) pochodzącego od palijskiego raja-vamsa oznaczającego „kronikę królów”. Nazwa ta tłumaczona jest zwyczajowo w piśmiennictwie angielskojęzycznym jako „” () choć dokładniejszym tłumaczeniem byłoby „” ().

Okoliczności powstania thumb|Stary Szklany Pałac w Mandalaj, podobny do budynku wchodzącego w skład kompleksu pałacu Inwa

Na początku 1829 r. król Bagyidaw polecił Królewskiej Komisji Historycznej aktualizację królewskich kronik. Królestwo wyszło właśnie z katastrofalnej pierwszej wojny angielsko-birmańskiej (1824–1826), po której Birma dynastii Konbaung została zmuszona do przekazania Imperium Brytyjskiemu całości swych ziem zachodnich (Arakanu, Manipuru i Assamu) oraz całego wybrzeża Taninthayi na południe od rzeki Saluin. Co więcej, królewski skarbiec doznał poważnego uszczerbku na skutek konieczności wypłaty Brytyjczykom w czterech ratach miliona funtów szterlingów (ok. 2 mld dolarów amerykańskich wg ich wartości z roku 2006) jako reparacji wojennych(Htin Aung 1967: 220): w listopadzie 1832 Bagyidaw spłacił z wielkim poświęceniem ostatnią ratę odszkodowania.. Aktualizacja kronik była prawdopodobnie właściwym działaniem w sytuacji, kiedy „przyszłość wydawała się niepewna, teraźniejszość stała się tak bardzo bolesna, a lekcje przeszłości wymagały właściwszych wyjaśnień.”

W tym czasie oficjalną kroniką była Maha Yazawin (), standardowa kronika dynastii Taungngu, która obejmowała okres do roku 1711. Pierwsza kronika dynastii Konbaung, Myanmar Yazawin Thit () zamówiona przez poprzednika i dziadka Bagyidawa – Bodawpayę i obejmująca historię do roku 1785, nie została uznana za oficjalną, gdyż zawierała bardzo mocną krytykę wcześniejszych kronik. Chociaż to sam Bodawpaya nakazał autorowi Yazawin Thit weryfikację dokładności Maha Yazawin poprzez odwołanie się do różnorodnych źródeł, w tym do setek inskrypcji, król nie zaakceptował nowej kroniki, gdy została mu przedstawiona.

Prace nad kroniką W skład 13-osobowej Królewskiej Komisji Historycznej wchodzili uczeni mnisi, dworscy historycy oraz dworscy bramini. Gdy 11 maja 1829 r. (1. dnia Przybywania Księżyca miesiąca Nayon 1191 ME) Komisja zebrała się po raz pierwszy, jej członkowie mieli już gotowy dostęp do wielu źródeł historycznych: ponad 600 inskrypcji (po części oryginalnych, a po części kopii) zebranych w latach 1783–1793, kilku wcześniejszych kronik birmańskich (yazawin i ayedawbon), // – królewska kronika; , // – królewska biografia., lokalnych historii związanych z pagodami (thamaing) // – dosł. historia, legenda., palijskich kronik religijnych oraz birmańskiej liryki i epiki (eigyin, mawgun i yazawin thanbauk), // – królewska kołysanka, czyli wierszowany utwór przeznaczony dla królewskich dzieci, opowiadający o czynach ich przodków; , // – upamiętnienie ważnego wydarzenia; , // – wierszowane chronostychy zawierające daty ważnych wydarzeń..

Na czele komisji stanął Monywe Zetawun Sayadaw, w tym czasie jeden z „najlepiej wykształconych mnichów”. Był on już autorem wydanej w 1810 skróconej kroniki, a w czasie gdy został powołany do prac nad tworzeniem nowej kroniki oficjalnej pisał właśnie obszerniejszą wersję swego dzieła. Pomagał mu inne wykształcony mnich – Thawkabin Sayadaw. Obydwaj mnisi otrzymali zadanie skontrolowania wcześniejszych kronik napisanych prozą, w tym zwłaszcza dwóch najważniejszych: Maha Yazawin i Myanmar Yazawin Thit. Oprócz tego pełnili też funkcję „redaktorów konsultantów”. Obydwu duchownych wspierał w pracy były mnich i starszy minister na dworze, Maha Dhamma Thingyan, który również sprawdził dwie główne kroniki pod kątem źródeł historycznych i zdecydował, które należy przyjąć, a które odrzucić. U Yauk i U Chein skontrolowali dwanaście tomów starych poematów eigyin oraz dziewięć mniejszych kronik królewskich (yazawin) i pięć kronik biograficznych (ayedawbon). Inni członkowie komisji, jak U Hpyaw, pełnili funkcje pisarzy, a dworscy bramini sprawdzali źródła indyjskie pod kątem zapisów królewskich ceremonii, takich jak koronacje, obrzędy towarzyszące budowie nowych pałaców itp.

Ukończenie nowej kroniki zajęło Komisji trzy lata i cztery miesiące. Podzieliła ona kronikę na dwie części: pierwsza obejmuje okres od zamierzchłej przeszłości do czasów ostatniej dynastii (do roku 1752); część druga (nazywana też Konbaung-Zet Yazawin) opisuje rządy panującej wówczas dynastii Konbaung do roku 1821. Nie wszyscy autorzy zgodzili się z opiniami, jakie znalazły się w nowej kronice. Jej przewodniczący, Monywe Sayadaw, uważał, że obraz ostatnich królów z dynastii Taungngu, jaki można znaleźć we wcześniejszych opracowaniach z okresu dynastii Konbaung, był zbyt negatywny i zdecydował się na opublikowanie w 1831 r. własnej kroniki zatytułowanej Maha Yazawin Kyaw ()

Analiza źródeł Chociaż głównym celem komisji była pozornie jedynie weryfikacja dokładności wcześniejszych kronik i aktualizacja ich zawartości do czasów współczesnych (1829-1832), jej członkowie postawili przed sobą przynajmniej jeszcze jedno równie ważne zadanie, jakim była „legitimizacja zgodnie z kryteriami religijnymi” birmańskiej monarchii. Nowa kronika doprowadziła opis historii Birmy do roku 1821, czyli okresu tuż przed wybuchem pierwszej wojny angielsko-birmańskiej. Pomimo jednak, iż komisja wspomagała się badaniem inskrypcji i wielu innych różnorodnych źródeł, pozostawiła ona wiele zapisów zawartych w Maha Yazawin bez większych zmian.

Autorzy próbowali weryfikować zawarte w Maha Yazawin daty, które nie zgadzały się z Zatadawbon Yazawin. Podawana przez Maha Yazawin chronologia dla dynastii Pagan różniły się od dat zawartych w Zata nawet o 42 lata (jak w przypadku daty wstąpienia na tron Anawrahty). Wcześniejsi historycy podejmowali już próby uzgodnienia rażących rozbieżności między dwiema wcześniejszymi kronikami. Próbę przerzucenia mostu nad chronologiczną przepaścią je dzielącą była opublikowana w 1798 r. Myanmar Yazawin Thit; podawane przez nią daty są o około 15 lat bliższe datom zawartym w Zata, jednak różnica wynosi nadal 27 lat.(Hmannan t. 1 2003: 230) podaje jako datę wstąpienia Anawrahty na tron rok 1117 w przeciwieństwie do zawartego (Maha Yazawin 2006: 154) roku 1002. Daty te należy porównać z właściwym temu wydarzeniu rokiem 1044. (W oparciu o dowody epigraficzne daty podawane przez Zatę okazały się później najdokładniejszymi.). Autorzy Hmannan postanowili w większości pozostać przy datach podawanych przez Yazawin Thit z kilkoma jedynie drobnymi poprawkami, jak to widać w zamieszczonej poniżej tabeli. Zawiera ona porównanie dat panowania wczesnych królów Paganu (począwszy od Pyinbyi, będącego według kronik fortyfikatorem miasta) podawanych przez trzy różne kroniki.

Imię Lata panowania wg Zatadawbon Yazawin Lata panowania wg Maha Yazawin Lata panowania wg Yazawin Thit Lata panowania wg Hmannan Yazawin Lata panowania wg współczesnej nauki Pyinbya 846–876 846–858 846–878 846–878 Tannet 876–904 858–876 878–906 878–906 Sale Ngahkwe 904–934 876–901 906–915 906–915 Theinhko 934–956 901–917 915–931 915–931 Nyaung-u Sawrahan 956–1001 917–950 931–964 931–964 Kunhsaw Kyaunghpyu 1001–1021 950–971 964–986 964–986 Kyiso 1021–1038 971–977 986–992 986–992 Sokkate 1038–1044 977–1002 992–1017 992–1017 Anawrahta 1044–1077 1002–1035 1017–1059 1017–1059 1044–1077 Sawlu 1077–1084 1035–1061 1059–1066 1059–1066 1077–1084 Kyanzittha 1084–1111 1063–1088(Maha Yazawin t. I 184–185): Sawlu umarł w 423 ME (1061–1062 po Chr.), a po jego śmierci nastąpiły dwa lata bezkrólewia. Kyanzittha wstąpił na tron dopiero w roku 425 ME (1063–1064 po Chr.). 1064–1093 1064–1092 1084–1112/1113 Sithu I 1111–1167 1088–1158 1093–1168 1092–1167 1112/1113–1167 Narathu 1167–1170 1158–1161 1168–1171 1167–1171 1167–1170 Naratheinkha 1170–1173 1161–1164 1171–1174 1171–1174 1170–1174 Sithu II 1173–1210 1164–1197 1174–1211 1174–1211 1174–1211 Htilominlo 1210–1234 1197–1219 1211–1234 1211–1234 1211–1235 Kyaswa 1234–1249 1219–1234 1234–1250 1234–1250 1235–1249 Uzana 1249–1254 1234–1240 1250–1255 1250–1255 1249–1256 Narathihapate 1254–1287 1240–1284 1255–1286 1255–1286 1256–1287 KyawswaWasal mongolski (1297) 1287–1300 1286–1300(Maha Yazawin t. I 2006: 252): Kyawswa zdobył władzę po dwóch latach bezkrólewia. 1286–1298 1286–1298 1289–1297 SawhnitWasal królestwa Myingsaing/Pinya 1300–1331 1300–1322 1298–1330 1298–1325 ? Uzana IIWasal królestw Pinya i Ava 1331–1368 1322–1365 1330–1368 1325–1368 ?