Pradědská hornatina (, ) – mikroregion wchodzący w skład pasma górskiego Wysokiego Jesionika (), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na pograniczu Moraw i Śląska. Graniczy od północnego wschodu z Masywem Orlíka (), od północnego zachodu z Masywem Keprníka (), od północy z Górami Opawskimi (), od południowego zachodu z Hanušovicką vrchoviną, a od wschodu i południowego wschodu z Niskim Jesionikiem ().

Charakterystyka thumb|250px|Widok na grzbiet boczny i główny Masywu Pradziada (2007 rok) Jest to jeden z trzech mikroregionów pasma Wysokiego Jesionika o średniej wysokości 953 m n.p.m. z najwyższym szczytem Pradziad (), który jest jednocześnie najwyższym szczytem Moraw i Śląska. Od Masywu Keprníka oddziela go przełęcz Červenohorské sedlo, od Masywu Orlíka przełęcze: Videlské sedlo, Kóta i Hvězda, a od Hanušovickiej vrchoviny przełęcz Skřítek.

Masyw Pradziada składa się z grzbietu głównego (grzebienia) masywu góry Pradziad z rozgałęzieniami, biegnącego od przełęczy Červenohorské sedlo przy górze Velký Klínovec do ostatniego szczytu grzebienia Ztracené skály, blisko przełęczy Skřítek, oraz grzbietu bocznego z główną górą Dlouhé stráně biegnącego od góry Hubertka do przełęczy Vlčí sedlo.

Budowa geologiczna Pod względem geologicznym Masyw Pradziada zbudowany jest ze skał metamorficznych, głównie: gnejsów, migmatytów, łupków łyszczykowych, amfibolitów, kwarcytów, fyllitów, marmurów i in.

Rzeźba terenu Szczyty thumb|250px|Wieża telewizyjna Praděd (2007 rok) thumb|250px|Widok na górę Vysoká hole (2009 rok) thumb|250px|Widok ze szlaku rowerowego na stoku góry Velká Jezerná na górę Vysoká hole i szczyt Kamzičník, z lewej stok Divoký kámen (2012 rok) thumb|250px|Widok ze stoku góry Velká Jezerná na szczyt Velký Děd (2012 rok) W Masywie Pradziada znajduje się 136 określonych i nazwanych szczytów, w tym 73 o wysokości powyżej 1000 m n.p.m.: 25px Lista szczytów Masywu PradziadaLp.SzczytWysokośćm n.p.m.1 Pradziad () 1491 2 Vysoká hole 1465 3 Vysoká hole – JZ 1465 4 Petrovy kameny 1447 5 Kamzičník 1420 6 Velký Děd 1408 7 Velký Máj 1385 8 Malý Děd 1369 9 Jelení hřbet 1367 10 Břidličná hora 1358 11 Praděd – V 135712 Dlouhé stráně 1354 13 Mravenečník 1344 14 Vřesník 1343 15 Pecný 1334 16 Zámčisko 1325 17 Pec 1311 18 Velký Jezerník 1309 19 Velký Jezerník – J 130820 Velký Jezerník – JZ 1297 21 Divoký kámen 1286 22 Malá Jezerná 1271 23 Temná 1264 24 Zámčisko – S 126425 Medvědí hřbet 1261 26 Nad Vodopádem 1256 27 Ztracené kameny 1251 28 Kamenec (1) 1250 29 Velká Jezerná 1249 30 Velká Jezerná – J 1239 31 Ostrý vrch 1230 32 Jelenka 1214 33 Homole 1209 34 Malý Jezerník 1209 35 Homole – SV 1206 36 Hubertka 119837 Sokol 1191 38 Malý Máj – SZ 118839 Ostružná 1185 40 Zelené kameny 1179 41 Velký Klín 1178 42 Kamzičí vrch 1173 43 Sokolí skála (1) 117044 Výrovka 1168 45 Rysí skála 116746 Velký Klínovec 116747 Medvědí hora 1164 48 Ztracené skály 115549 Prostřední vrch 1153 50 Tupý vrch 1123 51 Malý Jezerník – SZ 112052 Ostružná – S 111553 Malý Klín 110154 Velký Klín – JZ 109355 Jeřáb 1083 56 Čertova stěna 1082 57 Malý Máj 1082 58 Sokolí skála (2) 1064 59 Nad soutokem 1060 60 Hřbety 1058 61 Hradečná 1057 62 Nad Petrovkou 1050 63 Kozí hřbet 1041 64 Zámčisko – SZ 1040 65 Jelenec 1040 66 Ráztoka 103367 Skály pod Kopřivnou 1027 68 Soukenná 1026 Lp.SzczytWysokośćm n.p.m.69 Kamenec (2) 1023 79 Kopřivná 101971 Kopřivná – SZ 1017 72 Javorový vrch (2) 101673 Skalní tabule 101174 Čepel 998 75 Kamenný kostel 994 76 Strážka 99477 Břidličná hora – SZ 984 78 Hřbety – JZ 980 79 Špičák 966 80 Klobouk 961 81 Jestřábí vrch 961 82 Smolný vrch 941 83 Ztracené skály – J 93084 Kámen svobody 926 85 Javorový vrch (2) – JV 91786 Kočičí skalka 917 87 Rudná hora 917 88 Dlouhý vrch 91689 Kosov 905 90 Kluč 89391 Kámen svobody – JV 892 92 Pod doly 871 93 Štěrkovec 870 94 Pod doly – SV 865 95 Skály (2) 864 96 Sutě 859 97 Nad kapličkou 855 98 Hřibovec 850 99 V javořinách 850 100 U pecí 850101 Štěrkovec – J 846 102 U pecí – SZ 841103 Sutě – JZ 837 104 Solný vrch 829 105 Novoveský vrch 827 106 Skalnatý 814 107 Jestřábí vrch – JZ 813 108 Jedlový vrch 808 109 Novoveský vrch – JV 804 110 Kozí hřbet – JZ 804111 Ostroh 803 112 Kluč – JV 802 113 Solný vrch – JV 799114 Ostroh – S 788 115 U rozhledny 783 116 Ostroh – SV 782 117 Solný vrch – V 765118 Kapličkový vrch 761 119 Nad myslivnou 746120 Lysá hora 744 121 Kalkzeche 744 122 Na stráni 730123 Měděnec 729 124 Liščí díry726125 Na stráni – S 724126 U hranic713127 Solný vrch – SV 692128 Růžová stráň 670 129 Růžová stráň – SZ 670130 Růžová stráň – J 664 131 Lysá hora – JZ 656 132 Růžová stráň – JV 636 133 Měděnec – J 626134 Seč 618 135 Měděnec – JZ 591 136 Kocián 591

Przełęcze Najwyżej położoną przełęczą w Masywie Pradziada oraz w całym paśmie Wysokiego Jesionika jest mało wybitna przełęcz pomiędzy szczytem głównym Vysoká hole i drugorzędnym Vysoká hole – JZ o wysokości 1461 m n.p.m. thumb|250px|Widok z przełęczy Sedlo u Petrových kamenů na szczyty gór Petrovy kameny i Pradziad (2010 rok) 30px Ważniejsze przełęcze Masywu PradziadaLp.PrzełęczWysokośćm n.p.m.1 Sedlo u Petrových kamenů 1431 2 Sedlo nad Malým kotlem 1328 3 U Barborky 1317 4 Pláň 1311 5 Sedlo Velký Jezerník 1299 6 Sedlo pod Jelení studánkou 1203 7 Sedlo pod Májem 11558 Hřebenová 1120 9 Sedlo pod Malým Jezerníkem 1114 10 Mravenčí sedlo 1101 Lp.PrzełęczWysokośćm n.p.m.11 Petrovka 104112 Červenohorské sedlo 1013 13 Kóta 100314 Videlské sedlo (Sedlo Videlský kříž) 93015 Branka 921 16 Mravencovka 892 17 Skřítek 864 18 Hvězda 860 19 U obrázku 823 20 Vlčí sedlo 790

Wody Grzbiet główny (grzebień) góry Pradziad (Masywu Pradziada), biegnący od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo jest częścią granicy Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, dzielącej zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego.

Część północno-wschodnią odwadniają rzeki: Biała Głuchołaska () i Moravice. Część południowo-zachodnią rzeka Divoká Desná dopływ rzeki Desná. Wszystkie one mają tu swoje źródła. Biała Głuchołaska jest dopływem Nysy Kłodzkiej (), która wpada do Odry. Desná jest dopływem Morawy (), która wpada do Dunaju.

Mają tu swoje źródła potoki, z których najważniejsze to: Bělokamenný p., Biała Opawa (), Česnekový p. (1), Česnekový p. (2), Kamenitý p., Kotelný p., Merta, Mlýnský p., Podolský p., Stříbrný p., Studený p. (1), Studený p. (2), Tříramenný p. i Volárka.

Na rzece Divoká Desná zbudowano zaporę, której zbiornik wodny jest dolnym zbiornikiem elektrowni szczytowo-pompowej Dlouhé Stráně. Górny zbiornik utworzono na górze Dlouhé stráně.

Natomiast w rezerwacie przyrody Vysoký vodopád na potoku Studený potok (1), płynącym pomiędzy stokami gór Velký Jezerník i Malý Děd znajduje się największy w Masywie Pradziada i Wysokim Jesioniku wodospad o nazwie Vysoký vodopád.

Ochrona przyrody thumb|250px|Fragment narodowego rezerwatu przyrody Praděd (2008 rok) W 1969 roku, w Jesionikach () wydzielono obszar objęty ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (), na którym w granicach Wysokiego Jesionika utworzono 4 narodowe rezerwaty przyrody, 15 rezerwatów przyrody, 1 narodowy pomnik przyrody i 4 pomniki przyrody, w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Rezerwaty i pomniki przyrody W Masywie Pradziada utworzono 2 narodowe rezerwaty przyrody, 5 rezerwatów przyrody, narodowy pomnik przyrody i pomnik przyrody: NRP Praděd (2031 ha) NRP Rašeliniště Skřítek (167 ha) RP Břidličná (652 ha) RP Pod Jelení studánkou (148 ha) RP Vysoký vodopád (141 ha) RP Bučina pod Františkovou myslivnou (25 ha) RP Růžová (25 ha) NPP Javorový vrch (84 ha) PP Zadní Hutisko (0,3 ha)

Miejscowości thumb|250px|Pawilon pijalnia wód w miejscowości Karlova Studánka, w dali widoczna góra Hradečná (2008 rok) Na obszarze Masywu Pradziada położone są następujące miejscowości: Dolní Moravice Karlova Studánka Kouty nad Desnou (część miejscowości Loučná nad Desnou) Loučná nad Desnou Malá Morávka Stará Ves Vernířovice

Schroniska i hotele górskie thumb|250px|Schronisko Švýcárna (2008 rok) W Masywie Pradziada znajdują się następujące hotele i schroniska turystyczne: Švýcárna na stoku góry Malý Děd, to najstarsze schronisko w Masywie Pradziada oraz w Wysokim Jesioniku na wieży telewizyjnej Praděd: hotel Praděd oraz na stoku góry Pradziad hotele górskie: Kurzovní chata i Barborka na stoku góry Petrovy kameny hotele górskie: Ovčárna i Figura oraz schronisko Sabinka na stoku góry Hubertka schronisko Františkova myslivna

Na przełęczy Červenohorské sedlo znajduje się jeden hotel górski Červenohorské Sedlo oraz baza pensjonatów. Natomiast w miejscowościach zlokalizowane są wyłącznie pensjonaty i hotele.

Poza tym na obszarze Masywu Pradziada znajduje się kilkadziesiąt chat rozsianych na stokach gór, jednak nie mają one charakteru typowych schronisk, a zalicza się je do tzw. chat łowieckich.

Zobacz też Szczyty Wysokiego Jesionika

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wysoki Jesionik