Ewa Pilawska także Ewa Olszewska-Pilawska (ur. 22 marca 1960 w Szczecinie) – teatrolog, dyrektor Teatru Powszechnego w Łodzi, dyrektor artystyczna Międzynarodowego Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych.
Życiorys Ukończyła studia na kierunku kulturoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim. Od 13 października 1995 roku pełni funkcję dyrektora Teatru Powszechnego w Łodzi. Wcześniej pracowała przez 6 lat na stanowisku kierownika, 3 lata jako zastępca dyrektora teatru (1992–1995).
W roku 1990 Minister Kultury i Sztuki wprowadził kategoryzację teatrów w Polsce, w której Powszechny otrzymał najniższą kategorię C. Obejmując stanowisko dyrektora Teatru Powszechnego, stanęła wobec kryzysu tej instytucji oraz groźby likwidacji. W czasie pełnienia urzędu przez Ewę Pilawską Teatr Powszechny przeszedł reformę w zakresie struktury oraz ze strony merytorycznej instytucji. Ewa Pilawska zainicjowała zmianę repertuaru, nadając scenie Teatru Powszechnego w Łodzi wyraźne oblicze artystyczne. Przeprowadziła redukcję etatów z 130 zastanych do ok. 50 osób współpracujących w danym roku na podstawie umowy o pracę z Teatrem Powszechnym w Łodzi.
W efekcie starań Ewy Pilawskiej w listopadzie 2010 roku ruszyła, współfinansowana ze środków unijnych, budowa Małej Sceny, oddanej do użytku w 2013, o którą Teatr Powszechny zabiegał ponad 60 lat.
Autorka koncepcji programowej Teatru Powszechnego w Łodzi - Teatr Blisko Ludzi, w ramach której skierowane są do widzów autorskie inicjatywy Ewy Pilawskiej: Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych, Polskie Centrum Komedii, Teatr dla niewidomych i słabo widzących oraz projekt Dziecko w sytuacji. Wiceprezes Związku Pracodawców Unia Polskich Teatrów.
Autorskie projekty Polskie Centrum Komedii
Upominając się o współczesną polską komedię Ewa Pilawska stworzyła autorski projekt Polskiego Centrum Komedii, mający na celu zainicjowanie dyskusji o miejscu i randze komedii we współczesnym świecie. W ramach Centrum organizowany jest cyklicznie ogólnopolski konkurs na współczesną polską komedię Komediopisanie, którego zadaniem jest zaktywizowanie twórców i zachęcenie ich do sięgnięcia po ten gatunek dramatyczny. Ewa Pilawska powołała również do życia działającą przy Polskim Centrum Komedii radę, w skład której wchodzą wybitni specjaliści w dziedzinie komedii: prof. Dobrochna Ratajczakowa – jedna z największych autorytetów i teoretyków w tej dziedzinie, autorka licznych publikacji poświęconych komizmowi oraz historii i teorii komedii; Juliusz Machulski – autor scenariuszy i teatralnych sztuk komediowych, oraz reżyser wielu filmowych komedii; a także Maciej Wojtyszko – reżyser teatralny i filmowy, scenarzysta i dramatopisarz. Przy ich wsparciu i doświadczeniu Polskie Centrum Komedii organizuje warsztaty i spotkania panelowe, poświęcone komediopisaniu, komedii i szeroko rozumianemu komizmowi. W 2010 roku Teatr Powszechny wydał pierwszy tom „Antologii współczesnej polskiej komedii”, zawierającej teksty, będące pokłosiem dwóch pierwszych edycji konkursu „Komediopisanie”Antologia współczesnej polskiej komedii. Biblioteka Polskiego Centrum Komedii, Polskie Centrum Komedii - Teatr Powszechny, 2010.
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych Jednym z filarów aktywności Teatru Powszechnego w Łodzi jest Międzynarodowy Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych. W dobie panującej mody na festiwale teatralne, Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych był niejako prekursorem i jest jednym z najważniejszych festiwali w kraju. Festiwal został zapoczątkowany bez dofinansowania w formie dotacji. Przez lata zmieniał swoje oblicze, wypełniał się merytorycznie i dziś jest miejscem ważnych spotkań najwybitniejszych twórców z kraju i zagranicy.
Teatr dla osób niewidomych i słabo widzących
„Teatr dla niewidomych i słabo widzących” to autorski projekt dyrektor Ewy Pilawskiej. Zainaugurowany został w 2005 roku wspólnie z łódzkim Okręgiem Polskiego Związku Niewidomych (we współpracy Teresą Wrzesińską). Od listopada 2005 roku zrealizowanych zostało 71 premier w ramach cyklu. Pismo „Pochodnia” (miesięcznik społeczny Związku Niewidomych) wskazał, że Teatr dla niewidomych i słabo widzących jest jedyną tego typu formą teatralną uprawianą w Polsce. Każda premiera w ramach „Teatru dla niewidomych i słabo widzących” to inscenizacja nowego tekstu - dotychczas niewystawianego na scenie Teatru Powszechnego w Łodzi. Każdą premierę poprzedza etap prób - widzowie niewidomi otrzymują spektakl stworzony specjalnie dla nich, nie jest to tylko adaptacja repertuarowej propozycji Teatru. Rytm pracy jest taki sam jak przy pracy nad tradycyjną premierą teatralną. Spektakle realizowane w ramach cyklu przygotowywane są z myślą o osobach niewidomych. Duży nacisk kładziony jest na szczegóły dźwiękowe, czytane są także wszystkie didaskalia (w każdym spektaklu pojawia się didaskaliusz, który czyta informacje na temat przestrzeni, w której rozgrywa się akcja, wyglądu). W premierach uczestniczą nie tylko osoby niewidome, ale również słabo widzące i niedowidzące, w związku z czym spektakle mają również rozbudowaną sferę choreograficzną i inscenizacyjną. Wszystkie premiery realizowane w ramach cyklu reżyseruje społecznie Ewa Pilawska. Z myślą o osobach, dla których nie wystarcza miejsc na widowni i tych, które ze względu na zły stan zdrowia lub odległość od Łodzi nie mogą uczestniczyć w prezentacjach na żywo, wspólnie z Radiem Łódź Teatr Powszechny w Łodzi przygotowuje radiowy zapis kolejnych premier. Teatr Powszechny w Łodzi regularnie odwiedzają grupy widzów niewidomych i słabo widzących nie tylko z Łodzi i regionu, ale również z całego województwa, jak i z innych województw - w szczególności wielkopolskiego i mazowieckiego. Za projekt „Teatr dla niewidomych i słabo widzących” Ewa Pilawska otrzymała wiele nagród i odznaczeń, między innymi prezydenta Europejskiej Unii Niewidomych lorda Colina Low, Złotą Odznakę Honorową Polskiego Związku Niewidomych, Odznaczenie „Przyjaciel Niewidomych” czy tytuł „Placówka Kultury Województwa Łódzkiego”. W realizacji projektu Teatr współpracuje z Polskim Związkiem Niewidomych oraz z Łódzką Szkołą dla Słabo Widzących i Niewidomych „na Dziewanny”. Wszystkim prezentacjom w ramach cyklu towarzyszą programy teatralne, które dzięki współpracy i pomocy Biblioteki Niewidomych przygotowywane są w wersji napisanej alfabetem Braille’a. Inicjatywa ta jest wysoko ceniona w środowisku osób niewidomych i została wyróżniona m.in. przez prezydenta Europejskiej Unii Niewidomych lorda Colina Low.
Dziecko w sytuacji Autorski cykl edukacyjny. Celem projektu jest zwrócenie uwagi na trudną sytuację dzieci i młodzieży, których los stawia wobec życiowych wyzwań. Do 2021 roku Teatr Powszechny w Łodzi zrealizował dwanaście spektakli w cyklu: Niezwykły dom Pana A., czyli skradzione dźwięki, Mój tata chce latać jak ptak, Oczy nieba, Ony, Impreza, Dziewczyna jak ta, Siedemnaście, Dotknąć pustki, Janek, król przeprowadzek, #Otagowani, Odwaga oraz Wściekły. Wszystkim spektaklom towarzyszą warsztaty i spotkania – opracowane przez Andrzeja Jakubasa – których celem jest rozwijanie wrażliwości dzieci i młodych ludzi, a także przedstawienie, w sposób przystępny dla najmłodszych oraz młodych ludzi, spraw ważnych, istotnych, często trudnych i wpływających na kształtowanie się tożsamości dorastającego człowiekafolder Dziecko w sytuacji. Spektakle, warsztaty i edukacja teatralna dla dzieci i młodzieży; Teatr Powszechny w Łodzi, 2019.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (18 grudnia 2019) „za wybitne zasługi w działalności na rzecz społeczności lokalnej”. Złoty Krzyż Zasługi (15 sierpnia 2012) „za zasługi w działalności na rzecz środowiska osób nieidomych i słabowidzących”. Srebrny Krzyż Zasługi (2008) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (9 września 2019) Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (25 lutego 2014) Medal Pro Publico Bono im. Sabiny Nowickiej (2007) Medal Pamiątkowy z okazji 30-lecia Teatru Logos Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1996) Odznaka „Zasłużony dla Miasta Łodzi” (1998) Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Łódzkiego (2025) Złota Odznaka Honorowa Polskiego Związku Niewidomych (2007) Źródło:.
Nagrody i wyróżnienia nagroda dyrektora Wydziału Kultury Urzędu miasta Łodzi (1996) tytuł Łodzianki Roku 2000 (2001) Nadzwyczajna „Złota Maska” za zbudowanie zespołu Teatru Powszechnego, konsekwentne budowanie repertuaru oraz stworzenie Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuk Przyjemnych (2001) Specjalna Nagroda Wielkiej Kapituły Loży Przyjaciół Teatru Powszechnego w Łodzi za "budowanie kształtu i formuły teatru w działaniach takich, jak Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych, udział w akcji Cała Polska czyta dzieciom i in." (2003) „Czarna Maska” - antynagroda dla dyrektorki Teatru Powszechnego w Łodzi, "która skutecznie budując rangę Festiwalu Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych, zaniedbała poziom artystyczny własnej sceny" (2005) Nagroda Specjalna Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego "w uznaniu nieocenionych zasług dla kultury polskiej" (2006) Nagroda Prezydenta Miasta Łodzi z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru (2008) List gratulacyjny Zarządu Głównego Polskiego Związku Niewidomych za pracę na rzecz osób z niepełnosprawnością, w szczególności osób niewidomych i słabowidzących (2009)Minister Paweł Wypych uhonorowany przez Polski Związek Niewidomych prezydent.pl, 15 października 2009 [dostęp 2024-12-11]. Energia Kultury 2015 - tytuł „Człowiek Kultury 2015 roku” (2015) tytuł Łodzianki Roku 2017 w plebiscycie Radia Łódź (2018) I miejsce w konkursie „Idol Środowiska 2023” (2023) wyróżnienie w rankingu 100 Polek, organizowanym przez miesięcznik „Pani” wyróżnienie w ramach plebiscytu Gazety Wyborczej – 15 Łodzian na 15-lecie, uznana za jedną z najbardziej wpływowych osób ostatniego 15-lecia wyróżnienie prezydenta Europejskiej Unii Niewidomych lorda Colina Low za inicjatywę Teatr Czytany dla niewidomych i słabo widzących Źródło:.
Premiery zrealizowane w Teatrze Powszechnym w Łodzi za dyrekcji Ewy Pilawskiej Antoine de Saint-Exupery Mały Książę – reż. Cezary Domagała, 9 grudnia 1995 Ronald Harwood Odbita sława – reż. Marcin Sławiński, 17 lutego 1996 Siemion Złotnikow, Przyszedł mężczyzna do kobiety – reż. Jacek Orłowski, premiera 16 marca 1996 Kitty – recital Gabrieli Muskały, reż. Marian Półtoranos, maj 1996 Neil Simon Obiecanki cacanki – reż. reż. Wojciech Adamczyk, premiera 22 czerwca 1996 Kazimierz Moczarski Rozmowy z katem – reż. Rafał Sabała, premiera 11 października 1996 L. Frank Baum Czarodziej z Oz – reż. Janina Niesobska, premiera 24 października 1996 Edward Taylor Pomysł na morderstwo – reż. Marcin Sławiński, premiera 8 listopada 1996 Gabriela Zapolska Skiz – premiera 12 grudnia 1996 Paul King O co biega? – reż. Marcin Sławiński, premiera 25 stycznia 1997 Thorton Wilder Nasze miasto – reż. reż. Wojciech Adamczyk, premiera 21 marca 1997 Stanisław Ignacy Witkiewicz W małym dworku – reż. Rafał Sabara, premiera 21 września 1997 Gabriela Zapolska Moralność pani Dulskiej – reż. Agnieszka Glińska, premiera 9 listopada 1997 Maksym Gorki Letnicy przedstawienie dyplomowe Wydziału Aktorskiego PWSFTViT – reż. Jacek Orłowski, premiera 23 listopada 1997 Przeboje kabaretowe. Wieczór I – reż. Lena Szurmiej, premiera 21 lutego 1998 (premiera prasowa 18 kwietnia 1998) Juliusz Słowacki Balladyna – reż. Wojciech Adamczyk, premiera 27 marca 1998 Coline Serreau Królik Królik - reż. Eugeniusz Korin, premiera 23 maja 1998 Mikołaj Gogol Gracze – reż. Jacek Orłowski, premiera 3 października 1998 Kocham Paryż. Przeboje kabaretowe. Wieczór II – reż. Jerzy Bielunas, premiera 9 stycznia 1999 Molier Skąpiec – reż. Artur Tyszkiewicz, premiera 24 lutego 1999 Paul Portner Szalone nożyczki – reż. Marcin Sławiński, prapremiera polska 27 marca 1999 Aleksander Fredro Damy i huzary – reż. Agnieszka Glińska, premiera 15 stycznia 2000