Białe Karpaty (513.411, cz. Bílé Karpaty, słow. Biele Karpaty) – pasmo górskie na granicy Czech i Słowacji. Należą do fliszu Karpat Słowacko-Morawskich (Bielaw) w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich.
Białe Karpaty rozciągają się na długości niemal 100 km na osi południowy zachód – północny wschód, od okolic Skalicy i Myjavy do okolic Púchova. Na północy graniczą ze zbiegającymi się pasmami Jaworników i Gór Wizowickich, od których oddziela je dolina rzeki Biela Voda z Przełęczą Łyską (słow. Lyský priesmyk). Na wschodzie wyraźną granicę stanowi dolina Wagu, za którą leżą Góry Strażowskie i Góry Inowieckie. Na południu, w okolicach Myjavy i Nowego Miasta nad Wagiem od Białych Karpat oddziela się pasmo Małych Karpat; oba pasma łączy Pogórze Myjawskie. Na południowym zachodzie Białe Karpaty graniczą z doliną Morawy, na północnym zachodzie dolina rzeki Olšava oddziela je od Gór Wizowickich.
Białe Karpaty mają łagodne stoki i płaskie wierzchowiny, pocięte głębokimi i szerokimi dolinami rzek i potoków, spływających do Wagu i Morawy. Najwyższe szczyty to Wielka Jaworzyna (970 m n.p.m.), Veľký Lopeník (912 m n.p.m.) i Javorník (783 m n.p.m.) w środkowej części pasma, Chmelova (925 m n.p.m.) na północnym krańcu oraz Žalostina (622 m n.p.m.) na południu. Białe Karpaty dzieli się na mniejsze jednostki fizycznogeograficzne (od południa): Wyżyna Żałostyńska (słow. Žalostinská vrchovina), Pogórze Jaworzyńskie (słow. Javorinská hornatina), Beštiny, Pogórze Lopenickie (słow. Lopenická hornatina), Wyżyna Suczańska (słow. Súčanská vrchovina), Kobylináč, Pogórze Kiczerskie (słow. Kýčerská hornatina), Skały Boszackie (słow. Bošácké bradlá), Skały Wrszackie (słow. Vršatské bradlá). Klimat Białych Karpat jest umiarkowany. Góry są porośnięte lasami liściastymi, głównie dębowo-grabowymi i bukowymi. Specyficzną cechą krajobrazu są rozległe łąki z samotnymi drzewami. Łąki białokarpackie są porośnięte między innymi przez endemiczne gatunki storczykowatych. Roślinność ciepłolubna przenika się tu z roślinnością górską. Bogate jest również życie zwierzęce, w tym gatunki zwierzyny łownej. Przyroda Białych Karpat jest chroniona przez dwa obszary chronionego krajobrazu, z licznymi rezerwatami, po obu stronach granicy (słowacki od 1979, czeski od 1980) [dostęp 2012-04-13].
Grzbietem Białych Karpat biegnie granica Czech i Słowacji. W poprzek granicznego grzbietu biegną drogi łączące dolinę Wagu z doliną Morawy: Púchov – Zlin (Przełęcz Łyska, 528 m n.p.m., droga 49), Dubnica nad Váhom – Bylnice (droga 57), Trenczyn – Uherské Hradiště (Przełęcz Vlarska, 284 m n.p.m., droga 50, szlak E50), Nové Mesto nad Váhom – Veselí nad Moravou (droga 54), Myjava – Veselí nad Moravou.
Przypisy
Bibliografia Antoni Wrzosek Czechosłowacja, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), PWN Warszawa 1965 Henryk Górski, Wanda Jędrzejewska (red.) Atlas geograficzny, wyd. XIV, PPWK Warszawa 1979 Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Czechosłowacja. Skala 1:1000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1983 Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989,
Linki zewnętrzne Oficjalna strona czeskiego obszaru chronionego [dostęp 2012-04-13] [dostęp 2025-07-24]
Kategoria:Karpaty Słowacko-Morawskie Kategoria:Rezerwaty biosfery w Europie Kategoria:Góry Czech Kategoria:Góry Słowacji