Zespół Pieśni i Tańca AGH „Krakus” im. Wiesława Białowąsa – najstarszy studencki zespół folklorystyczny w Polsce i jeden z najstarszych zespołów tego typu w kraju, założony w 1949 roku przez Wiesława Białowąsa. Siedziba zespołu mieści się w Krakowie przy ulicy Władysława Reymonta 15, przy kampusie Akademii Górniczo-Hutniczej.
Historia zespołu Zespół Pieśni i Tańca AGH „Krakus” im. Wiesława Białowąsa powstał przy AGH w 1949 roku. Został założony przez ówczesnego studenta, a następnie asystenta i profesora Wydziału Metalurgii, Wiesława Białowąsa. Początkowo nazywany był po prostu „Zespołem Muzycznym” o charakterze instrumentalnym, a nieregularne próby odbywały się w jednej z sal wykładowych budynku A-0, głównego pawilonu AGH.
W pierwszym okresie funkcjonowania zespół liczył łącznie sześciu, a niedługo później dziewięciu członków. W miarę upływu czasu doszło do jego połączenia z uczelnianym chórem prowadzonym przez Jerzego Kraśnickiego, grupą taneczną pod kierunkiem Grzegorza Kratzera oraz zespołem góralskim założonym przez Jana Kuchtę. Wskutek tych działań na początku lat 50. liczba członków wzrosła i wynosiła 320 osób, podzielonych na poszczególne sekcje. Równocześnie stopniowo zmieniał się charakter zespołu na typowo folklorystyczny. Nazwę „Krakus”, po ogłoszonym wcześniej konkursie, nadano Zespołowi na Jubileusz XXV Lecia jego istnienia w 1974 roku. alt=ZPiT AGH „Krakus” w Agrigento (2024)|lewo|mały|ZPiT AGH „Krakus” w Agrigento (2024) Od 1980 roku w strukturach zespołu działa sekcja dziecięca tzw. „Mały Krakus”, licząca 80 osób w wieku 7–15 lat. Realizuje ona odrębny program artystyczny. Dzieci występują samodzielnie lub z Zespołem studenckim prezentując swoje umiejętności w kraju i za granicą.
Od początku istnienia Zespół – zarówno w kraju jak i poza jego granicami – koncertował blisko 5 tys. razy, odbywając prawie 200 wyjazdów zagranicznych i odwiedzając pięć kontynentów: Europę, Azję, Amerykę Północną, Afrykę oraz Amerykę Południową. W ich trakcie zdobył wiele nagród i odznaczeń.
„Krakus” obecnie Zespół liczy około 200 członków podzielonych na trzy sekcje: balet, chór oraz orkiestra (kapela). Regularnie bierze czynny udział w następujących uroczystościach w swojej Alma Mater (Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie): „Skok przez skórę” z okazji Dnia Górnika „Ślubowanie hutnicze” z okazji Dnia Hutnika Inauguracja roku akademickiego Nadania tytułu Doktora Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej Nadania godności Profesora Honorowego AGH Nadania nominacji doktorskich alt=ZPiT AGH „Krakus” podczas Dnia Hutnika|mały|ZPiT AGH „Krakus” podczas Dnia Hutnika „Krakus” znalazł się w gronie pięciu zespołów biorących udział w ceremonii zamknięcia Igrzysk Europejskich 2023 na Stadionie Miejskim im. Henryka Reymana w Krakowie, nad którą kierownictwo artystyczne objął Agustin Egurrola. Zaprezentował wówczas krakowiaka do stworzonego na tę specjalną okazję przez Motion Trio „Krakowiaka Olimpijskiego”. W kwietniu 2024 roku wystąpił na jednej scenie z solistami, chórem, baletem oraz orkiestrą Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze” w Centrum Folkloru Polskiego „Karolin” w Otrębusach. W czerwcu tego samego roku zaprezentował się gościnnie podczas „Święta Śląska” w siedzibie Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” w Koszęcinie. „Krakus” pojawił się również jako artysta-niespodzianka podczas krakowskiej edycji Męskiego Grania 2024 na koncercie L.U.C. i Rebel Babel Film Orchestra z muzyką z filmu „Chłopi”.
Kierownicy zespołu Wiesław Białowąs 1949 – 1974 Stanisław Rusinek 1974 – 1999 Maciej Jędrzejek 1999 – aktualnie
Repertuar Polskie tańce i pieśni ludowe, przetworzone i przystosowane artystycznie do wymogów sceny (stylizowane): Suita tańców krakowskich (m.in. krakowiak, lajkonik, Siuda Baba, Turoń), z wykorzystaniem oryginalnych rekwizytów Suita tańców śląskich (m.in. trojak, mietlorz) Suita tańców rzeszowskich (m.in. polki beznoga, dzwon, przeworska, z kropką, wściekła i kucana, sztajerek) Suita tańców łowickich (m.in. oberek dyngusowy, koguty, kujawiak, wianki) Suita tańców sądeckich (m.in. polki suwana i gwóźdź, podmajder, sztajerek) Suita tańców górali żywieckich (m.in. hajduk), z wykorzystaniem oryginalnych lokalnych instrumentów muzycznych, w tym trombity Suita tańców lubelskich (m.in. mach, majdaniak, walczyk, polki lubelskie) Suita tańców kieleckich Tańce zaborowskie (m.in. warszawianka, hop-walc) Mazur Polonez
Wyjazdy i konkursy zagraniczne
Ważniejsze nagrody za udział w festiwalach konkursowych I miejsce w kategorii Najlepsza muzyka – tytuł „Maestri Li Causi” w Agrigento (Włochy 2024) „Grand Prix” Hlushenkov Folk Fest – Chmielnicki (Ukraina 2019) Nagroda Publiczności i nagroda specjalna miasta Lipawa – Sudmalinas Festival (Łotwa 2019) „Grand Prix” 10 Dukat Festu w Banja Luce (Bośnia i Hercegowina 2017) II miejsce na XIX Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Bursie (Turcja 2005) I miejsce na XXXIII Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym „Akademicka Nitra 2002” w Nitrze (Słowacja 2002) II miejsce na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Agrigento (Włochy 2001) Brązowy medal na 52 Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Dijon (Francja 1998) I miejsce w kategorii solistów (Marek Bieda) na Międzynarodowym Festiwalu Sztuki Ludowej w Kartaginie (Tunezja 1975) I miejsce na Ogólnozwiązkowym Festiwalu Artystycznym na „Studencka Wiosna Kulturalna” w Erywaniu (Armenia 1974) „Złote Grono” na XXV Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Dijon (Francja 1971) „Grand Prix” na XI Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Marchienne au Pont (Belgia 1970) I miejsce na I Międzynarodowym Festiwalu Studenckich Zespołów Folklorystycznych w Katowicach (Polska 1969) Brązowa Kolia Książąt Burgundzkich na XXII Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Dijon (Francja 1967) Jedna z pięciu równorzędnych nagród na XXXII Światowym Festiwalu Folklorystycznym w Lefkas (Grecja 1967) I miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu Studenckich Zespołów Artystycznych we Wrocławiu (Polska 1953)
Odznaczenia i medale Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa” (1971) Medal „Kraków 2000” (2004) Złoty Medal 85-lecia AGH (2004) Srebrny Medal Stowarzyszenia „Wspólnota Polska” (2004) Odznaka Honorowa Ministra Edukacji Narodowej „Za zasługi dla oświaty”(1999) „Złote Serduszko” Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy (1994) Złota Odznaka Honorowa Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów (1992) Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa „Polonia” (1989) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1984) Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych „Za wybitne zasługi w propagowaniu kultury polskiej za granicą” (1984) Medal Za Zasługi Przy Odnowie Zabytków Krakowa (1981) Złota Odznaka SZSP (1979) Złota Odznaka za Zasługi dla Ziemi Krakowskiej (1979) Dyplom Towarzystwa Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia” „Za wybitne osiągnięcia w dziele umacniania patriotycznej więzi Polonii z Macierzą” (1979) Dyplom Honorowy Ministra Kultury i Sztuki „Za osiągnięcia w upowszechnianiu kultury” (dwukrotnie w 1975 oraz 1979) Druga Nagroda Ministra Kultury i Sztuki „Za całokształt działalności artystycznej wychowawczej” (1968) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966) Złota Odznaka ZSP (1964)
Osoby związane z zespołem Wiesław Ochman – śpiewak operowy, kawaler Orderu Uśmiechu Piotr Jędrzejek – aktor, prezenter i dziennikarz telewizyjny
Przypisy
Bibliografia Biuletyn informacyjny pracowników Akademii Górniczo-Hutniczej nr 71, listopad 1999,
Linki zewnętrzne Strona internetowa ZPiT AGH „Krakus”
Krakus Kategoria:Jednostki Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie Kategoria:Zbiorowości odznaczone Orderem Odrodzenia Polski Kategoria:Organizacje odznaczone Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Organizacje odznaczone odznaką honorową „Za zasługi dla oświaty”