Ukraińcy w Argentynie – część ukraińskiej diaspory, której przedstawiciele zamieszkują Argentynę. Druga pod względem liczebności społeczność ukraińska w Ameryce Łacińskiej (po diasporze ukraińskiej w Brazylii). Zasadniczą część ukraińskiej diaspory w Argentynie stanowią przedstawiciele tak zwanej starej emigracji, do której zalicza się trzy fale emigracyjne z lat 1897–1953.
Historia Ukraińcy przybywali na terytorium Argentyny w czterech zasadniczych falach emigracyjnych. Pierwsza z nich przypadła na lata 1897–1914, druga – 1922–1939, trzecia – 1946–1951, czwarta natomiast nastąpiła w okresie po rozpadzie ZSRR.
Pierwsza fala emigracji thumb|left|240px|Ukraińscy imigranci w trakcie zbioru yerba mate (Tres Capones, 1920) U źródeł emigracji Ukraińców do Ameryki Południowej leży eksplozja demograficzna, która w II połowie XIX wieku ogarnęła ziemie etnicznie ukraińskie, w tym Galicję. Miejscowy przemysł nie był w stanie zapewnić mieszkańcom miejsc pracy, na wsiach panował zaś narastający głód ziemi. Ciężkie warunki życia zmuszały ludzi do opuszczenia ojczyzny. Pod koniec XIX wieku duże grupy mieszkańców ukraińskich wsi wyruszyły do takich krajów, jak Kanada, Stany Zjednoczone, Brazylia, Argentyna czy AustraliaO. Pyłat, Pytannia emihraciji w suspilno-politycznij dijalnosti Semena Wityka, „Naukowi zapysky Nacionalnogo uniwersytetu «Ostroźka Akademija»”: Istoryczni nauky 2007, wyp. 9, s. 251.. Uważa się, iż do wybuchu I wojny światowej z ziem ukraińskich wyjechało za ocean (przeważnie na zawsze) około 800 tys. osób, z czego 500 tys. stanowili etniczni UkraińcyJ. Makar, Ukrajinśka diaspora: pochodżennia, charakter, suczasnyj stan, „Naukowi zapysky Nacionalnogo uniwersytetu «Ostroźka Akademija»: Istoryczni nauky” 2007, wyp. 9, s. 251..
Podstawą prawną, która pozwoliła na przyjęcie w Argentynie dużej liczby imigrantów, była podpisana przez prezydenta Nicolása Avellanedę ustawa z dnia 19 października 1876 o imigracji i kolonizacjiE.A. Snihur, De Ucrania a Misiones: una experiencia de transformación y crecimiento, Apóstoles 1997, s. 68.. Pierwsza udokumentowana grupa ukraińskich imigrantów zarejestrowana została w Argentynie 27 sierpnia 1897. Wówczas do miasta Apóstoles przybyło 12 rodzin ukraińskich oraz 6 polskich (łącznie 69 osób)M. Wasyłyk, Ukrajinśki posełennia w Argentyni, München 1982, s. 15.. Pierwsi ukraińscy osadnicy zamieszkali w prowincji Misiones, albowiem ówcześnie właśnie tam w korzystnej cenie można było nabyć ziemię. W kolejnych latach Ukraińcy zasiedlali stopniowo również inne regiony Argentyny, zwłaszcza północne i centralne. Pierwsi ukraińscy osadnicy oswajali obszary porośnięte selwą, tworząc na ich miejscu gospodarstwa rolne. Dobre rezultaty w zagospodarowywaniu nieużytkowanych dotąd terenów sprawiły, iż w kolejnych latach rząd argentyński stale przyjmował kolejne duże grupy osadników – 1,6 tys. osób w 1900, 1,7 tys. w 1901, kolejne 1,6 tys. – w 1902O. Jarosz, Formuwannia ukrajinśkoji diaspory w Arhentyni, „Wisnyk Prykarpatśkoho uniwersytetu: Istorija” 2013, wyp. 23-24..
Ogółem w latach 1897–1914 do Argentyny przybyło około 14 tys. UkraińcówT.J. Bohdanowa, W. O. Pohromśkyj, Ukrajinśka etniczna spilnota w Arhentyni naprykinci XX – na poczatku XXI stolittia, „Istorycznyj archiw: Naukowi studiji” 2010, nr 4, s. 83..
Druga fala emigracji Na okres międzywojenny przypada druga fala ukraińskiej emigracji do Argentyny. Emigrantami byli Ukraińcy z Ukrainy Zachodniej, która znajdowała się w granicach ówczesnej Polski. Stepan Kaczaraba uważa, iż z powodu złych warunków ekonomicznych i emigracyjnej polityki ówczesnego polskiego rządu tylko do Argentyny wyjechało w okresie międzywojennym około 95 tys. Ukraińców. Największe rozmiary emigracja osiągnęła w województwach wołyńskim, tarnopolskim i lwowskim, a jej szczyt (tak zwana argentyńska gorączka) przypadł na rok 1926. W tym roku do Argentyny wyjechały 2322 osoby z województwa tarnopolskiego, 1747 z lwowskiego oraz 1184 z województwa stanisławowskiegoS. Kaczaraba, Emihracijna polityka Polszczi ta jiji realizacija na Zachidnij Ukrajini (1919–1939), „Probłemy słowjanoznawstwa” 2002, wyp. 52, s. 79.. Międzywojenna fala emigracji nie objęła wyłącznie ubogiej ludności wiejskiej, jak było w przypadku fali emigracyjnej z lat 1897–1914. Do Argentyny wyjechali tym razem również robotnicy, naukowcy, artyści. Wiele osób opuściło swą ojczyznę również z przyczyn o charakterze politycznym, związanych z porażką ukraińskiej walki narodowowyzwoleńczej. Wśród emigrantów z okresu 1922–1939 znaleźli się m.in. oficerowie czy urzędnicy Ukraińskiej Republiki Ludowej. W drugiej fali emigracyjnej znalazło się stosunkowo wielu ludzi młodych i wykształconych, którzy szybko – w odróżnieniu od poprzedników – dostosowali się do nowych warunków życia i rozpoczęli energiczną budowę bazy organizacyjnej argentyńskich Ukraińców. Należy zauważyć, iż Argentyna była jednym z niewielu krajów świata, który uznał Ukraińską Republikę Ludową (w 1921 za prezydentury Hipólito Yrigoyena)A.J. Martynow, Arhentyna, [w:] Encykłopedija istoriji Ukrajiny, t.1., Kyjiw 2003, s. 117..
Z kolei emigracja chłopska drugiej fali znacznie zasiliła pod względem liczebnym ukraińskie społeczności w prowincji Misiones, założone jeszcze przez osadników z lat 1897–1914 (w takich miejscowościach, jak Apóstoles, Tres Capones, Azara, Las Tunas), a jednocześnie utworzyła nowe ukraińskie kolonie w tej prowincji – w Oberá, Leandro N. Alem, Posadas. W tym czasie powstawały również ukraińskie kolonie w innych prowincjach Argentyny – Chaco, Mendoza, Río Negro, Córdoba, Formosa, Entre Ríos, CorrientesM. Wasyłyk, Ukrajinśki posełennia w Argentyni, München 1982, s. 18..
Trzecia fala emigracji W latach 1946–1950 ukraińską diasporę w Argentynie zasiliło kolejnych 6 tys. emigrantów, głównie politycznych. Wśród tej fali emigracyjnej dużą część stanowili uczestnicy zbrojnych formacji antyradzieckich oraz osoby wywiezione podczas II wojny światowej do Niemiec na roboty przymusowe. Wiele z takich osób nie chciało wracać na rodzinne ziemie włączone do państwa radzieckiego. Trzecia fala emigracji objęła również wiele osób bardzo dobrze wykształconych, nierzadko z dyplomami zachodnich uniwersytetów. To właśnie z inicjatywy tych osób w 1947 roku zwołano Kongres Ukraińców Argentyny, który miał na celu zjednoczenie działających w Argentynie organizacji ukraińskich. Na kongresie powołano organizację koordynacyjną o nazwie Ukraińska Reprezentacja Centralna (ukr. Ukrajinśka centralna reprezentacija).
Podejmowanie pracy w rolnictwie było wśród przedstawicieli powojennej emigracji rzadkością. Niemal wszyscy przybyli wówczas do Argentyny Ukraińcy osiedlali się w miastach, głównie w Buenos Aires i La Placie. W nowym kraju osoby te pracowały najpierw co prawda w charakterze zwykłych robotników, jednak szybko dzięki swoim kwalifikacjom osiągali awans społeczny, a wielu założyło własne przedsiębiorstwaM. Wasyłyk, Ukrajinśki posełennia w Argentyni, München 1982, s. 29..
Od lat 20. dawał się zauważyć podział polityczny diaspory i walka ideologiczna między zwolennikami idei komunistycznych a organizacjami nacjonalistycznymi i patriotycznymi. Spory najmocniej ujawniły się w trakcie II wojny światowej. Grupa proradziecko nastawionych emigrantów nie utrzymywała kontaktów z Ukraińską Reprezentacją Centralną i z nieufnością odnosiła się do emigrantów powojennych, którzy uważani byli przez nią za nacjonalistów i zdrajców ojczyznyS. Szabelcew, Ukrajinśki reemihranty z Arhentyny (1960-1960-ti rr.), „Ukrajinśkyj istorycznyj żurnał” 2002, nr 5, s. 93..
Wśród części dawnej chłopskiej emigracji, nastawionej wyraźnie proradziecko, panowało nostalgiczne pragnienie powrotu do ojczyzny i wiara w lepszy i sprawiedliwy radziecki porządek społeczny. Pragnienia te zostały skrzętnie wyzyskane przez radziecką propagandę, która silnie oddziaływała na diasporę od czasu otwarcia w 1946 w Buenos Aires ambasady ZSRR. Równocześnie w latach 1946-1947 Prezydium Rady Najwyższej ZSRR wydało postanowienia, które umożliwiały otrzymanie byłym obywatelom Polski obywatelstwa radzieckiego według uproszczonej procedury (na drodze rejestracji w odpowiedniej placówce dyplomatycznej za granicą). W połowie lat 50. kilka tysięcy argentyńskich Ukraińców i Białorusinów (byłych obywateli II RP), nie zważając na płomienne ostrzeżenia przedstawicieli świeżej fali emigracyjnej, skorzystało z możliwości repatriacji do ZSRR. Większość z repatriantów, zwłaszcza młodzież wychowana już w Argentynie, nie była w stanie dostosować się do nowej radzieckiej rzeczywistościS. Szabelcew, Ukrajinśki reemihranty z Arhentyny (1960-1960-ti rr.), „Ukrajinśkyj istorycznyj żurnał” 2002, nr 5, s. 93, 101.. Masowy wyjazd mieszkańców za żelazną kurtynę był całkowitym zaskoczeniem dla ówczesnych władz Argentyny i szeroko komentowano go w prasie i kręgach politycznychS. Szabelcew, Ukrajinśki reemihranty z Arhentyny (1960-1960-ti rr.), „Ukrajinśkyj istorycznyj żurnał” 2002, nr 5, s. 95.. W połowie lat 60., pod wpływem nacisków międzynarodowych, władze radzieckie umożliwiły powroty swoich obywateli do Ameryki Południowej. Do kwietnia 1966 spośród 4195 zamieszkujących w ZSRR repatriantów i reemigrantów z Argentyny podania o wyjazd złożyło 1598 osób. Po powrocie do Argentyny większość z nich zerwała wszelkie stosunki z radziecką ambasadą oraz prokomunistycznymi organizacjami.
Straty, które ukraińska diaspora w Argentynie poniosła w wyniku repatriacji niektórych jej przedstawicieli do ZSRR wyrównywane były jednocześnie nieoczekiwanym napływem do Argentyny Ukraińców zamieszkałych w Urugwaju i Paragwaju, którzy pod koniec lat 50. opuszczali te kraje ze względu na panujący w nich ostry kryzys gospodarczyM. Wasyłyk, Ukrajinśki posełennia w Argentyni, München 1982, s. 20.. M. Wasyłyk szacował, iż w 1977 roku w Argentynie zamieszkiwało ogółem 200 tys. osób ukraińskiego pochodzeniaM. Wasyłyk, Ukrajinśki posełennia w Argentyni, München 1982, s. 22..
Czasy niepodległej Ukrainy Zdaniem badaczy dzięki ukształtowanemu przez stulecie pozytywnemu wizerunkowi ukraińskich emigrantów w Argentynie kraj ten, jako pierwszy spośród krajów Ameryki Łacińskiej, uznał niepodległość Ukrainy (5 grudnia 1991). Latem 1993 w Buenos Aires otwarto ukraińską ambasadę. Oprócz ambasady w Argentynie istnieją obecnie również dwa ukraińskie konsulaty honorowe: w Leandro N. Alem oraz Resistencia. Dobre stosunki między oboma krajami spowodowały, iż rząd Argentyny nie czynił przeszkód w wydawaniu obywatelom Ukrainy tymczasowych wiz z prawem podjęcia pracy. W ten sposób rozpoczęła się czwarta fala emigracji ukraińskiej do Argentyny. Tylko w 2000 roku Argentyna przyjęła 3457 nowych imigrantów z Ukrainy. Nowi przybysze, w większości wychowani w realiach Związku Radzieckiego, stanęli przed wyzwaniem zintegrowania się z przedstawicielami starej ukraińskiej diaspory.
Sytuacja współczesna Liczebność thumb|240px|Przedstawiciele społeczności ukraińskiej w trakcie festiwalu w Oberá (2005)