Campo del Cielo – meteoryt żelazny, którego fragmenty są znajdowane w Argentynie. Część z nich ma masę wielu ton. Obiekt, którego są fragmentami, był małą planetoidą z grupy Apolla, która weszła w atmosferę ziemską i rozpadła się na części około 2000 lat p.n.e.
Nazwa ta odnosi się także do obszaru, na którym znajduje się ponad dwadzieścia kraterów uderzeniowych utworzonych w wyniku upadku tego meteorytu.
Historia Upadek meteorytów na Campo del Cielo miał miejsce w czasach, gdy tereny Chaco były zamieszkane przez ludzi i zachował się w pamięci Indian. Gdy na ziemie te przybyli konkwistadorzy, mieszkańcy Chaco opowiedzieli im o żelazie, które spadło z nieba i zaprowadzili na miejsce, gdzie spoczywał około czternastotonowy meteoryt, nazwany przez Hiszpanów Mesón de Fierro („Stół z żelaza”). Był on miejscem pielgrzymek Indian, wyznających kult solarny i wierzących, że meteoryt ten jest fragmentem Słońca. Legenda głosiła, że gdy w określonym dniu roku padną na niego pierwsze promienie Słońca, przemienia się on w świetliste drzewo, rozbrzmiewające dźwiękami podobnymi do setek dzwonów. Najprawdopodobniej jest to opisem upadku bolidu i pozostawionych na niebie, rozgałęziających się śladów jego części, przetworzonym przez wyobrażenia miejscowych ludzi.
Hiszpanie uznali, że jest to fragment żyły żelaza rodzimego, jednak próba eksploatacji została podjęta dopiero podczas jednej z kolejnych wypraw, w 1783 roku. Hiszpanie pod wodzą Rubina de Celis podkopali meteoryt, przechylili go i zdetonowali ładunek prochu, nie znajdując żyły. De Celis uznał, że żelazo musi pochodzić z erupcji wulkanicznej i pozostawił meteoryt na Chaco; próbki żelaza wysłał do analiz do Europy. Obecnie miejsce, gdzie znajduje się Mesón de Fierro, nie jest znane.
W 1933 roku po raz pierwszy powiązano zagłębienia terenu, zawierające mniejsze fragmenty materii meteorytowej, z upadkiem meteorytów.
Meteoryty mały|lewo|Największy fragment El Chaco Znaleziono bardzo wiele fragmentów tego meteorytu, które znajdują się w licznych kolekcjach. Największe z nich, o masie powyżej tony, to: Nazwa Masa (t) Rok odnalezienia Miejsce przechowywania Uwagi El Chaco 37,4 1980 Gancedo, Argentyna Mesón de Fierro 15 1576 zaginiony masa przybliżona – 10 1997 w pobliżu miejsca znalezienia masa przybliżona La Sorpresa 8,5 2005 znajduje się w kraterze masa przybliżona (7-10 ton) El Toba 4,210 1923 Buenos Aires La Perdida (2) 3,370 1965 znajduje się w kraterze El Taco 1,998 1962 Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie masa pierwotna 3,090 tony La Perdida (1) 1,625 1965 planetarium w Buenos Aires, Agentyna Gancedo30,82016
Meteoryt El Chaco o masie 37 ton jest drugim co do wielkości znalezionym na Ziemi, po południowoafrykańskim meteorycie Hoba.
Kratery
Na miejscu spadku znajduje się co najmniej dwadzieścia małych kraterów, znajdują się one w eliptycznym obszarze o wymiarach 18,5 × 3 km. Utworzył je deszcz meteorytów, spowodowany rozpadem w atmosferze ciała macierzystego, lecącego pod niskim kątem do powierzchni ziemi (ok. 9°). Kratery mają niewielkie rozmiary, największy z nich ma średnicę ok. 60 m.
Cztery największe kratery są położone w pobliżu centrum obszaru i powstały prawdopodobnie na skutek typowego uderzenia meteorytu w ziemię, które oprócz wybicia krateru rozerwało także sam meteoryt. Tymczasem spod den dwóch mniejszych kraterów zostały wydobyte wielotonowe fragmenty meteorytów, które wyryły w dnie długie, relatywnie wąskie tunele (o średnicy podobnej do samego meteorytu). Ta nietypowa charakterystyka wskazuje, że kratery te zostały utworzone w lessach przez falę uderzeniową związaną z upadkiem, podczas gdy sam meteoryt w momencie zetknięcia z ziemią zdążył już zwolnić do prędkości poddźwiękowej i wbił się w nią.
W kraterach odnaleziony został węgiel powstały ze spalonej materii organicznej, najprawdopodobniej wskutek pożarów wywołanych upadkiem bolidu. Pozwoliło to oszacować czas upadku metodą datowania radiowęglowego; najprawdopodobniej miał on miejsce 3945 ± 85 lat BP.
Przypisy
Linki zewnętrzne An introduction to the great meteorites of Campo del Cielo
Kategoria:Meteoryty znalezione w Argentynie Kategoria:Geografia Argentyny Kategoria:Kratery uderzeniowe w Ameryce Południowej Kategoria:Meteoryty żelazne