Jan Olaf Chmielewski

Jan Olaf Chmielewski (ur. w Niżnym Nowogrodzie, zm. 1 grudnia 1974 w Warszawie) – polski inżynier architekt, urbanista, wykładowca akademicki.

Życiorys Urodził się w rodzinie Bronisława i Zofii z Leśniewskich, jego dziadkowie byli Polakami przebywającymi na zesłaniu. Po śmierci ojca w 1908 przeniósł się z matką i rodzeństwem do Warszawy, gdzie rozpoczął naukę w szkole średniej Edwarda Rontalera. Ukończył ją w 1913, wstąpił do Związku Strzeleckiego, a następnie do Polskiej Organizacji Wojskowej, mając dziewiętnaście lat zgłosił się ochotniczo do Legionów Polskich. W 1916 dostał się do rosyjskiej niewoli, podczas wybuchu rewolucji październikowej przebywał w Sankt Petersburgu, jako urodzony w Rosji został wcielony do podlegającej marynarce obrony wybrzeża Armii Czerwonej, skąd zbiegł w 1918.

Do Warszawy powrócił we wrześniu 1919, rozpoczął studia w Szkole Mechaniczno-Technicznej im. Rotwanda i Wawelberga, a następnie kontynuował na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, a następnie na Wydziale Architektury pod kierunkiem Oskara Sosnowskiego, Rudolfa Świerczyńskiego i Tadeusza Tołwińskiego. Działał wówczas w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”, a następnie w Komunistycznej Partii Polski. Od 1924 był asystentem Oskara Sosnowskiego w Katedrze Architektury, a następnie jako adiunkt Tadeusza Tołwińskiego w Katedrze Budowy Miast. Pracę magisterską obronił w marcu 1930, była ona jednym z pierwszych studiów planowania regionalnego, wstąpił wówczas do Stowarzyszenia Architektów Polskich.

Równolegle do pracy naukowej na Politechnice pracował pod kierownictwem Stanisława Różańskiego w Biurze Planowania Regionalnego Okręgu Warszawskiego, w 1936 awansował na kierownika. W tym okresie wypracował koncepcję planistyczną „Warszawy funkcjonalnej” (z Szymonem Syrkusem) (Centrum Architektury, ISBN 978-83-937716-1-5) oraz Warszawskiego Zespołu Miejskiego, prace kontynuował również w konspiracji po wybuchu II wojny światowej. Został aresztowany w 1943 i uwięziony na Pawiaku, skąd przetransportowano go do obozu na Majdanku. Po ucieczce powrócił do Warszawy, uczestniczył w konspiracyjnych pracach planistycznych, obronił wówczas doktorat. Po upadku powstania warszawskiego znalazł się w obozie Dulag 121 w Pruszkowie, skąd zbiegł i pieszo dotarł do Zakopanego, gdzie planował rozpocząć konspiracyjną pracę społeczno-polityczną. Po raz kolejny został aresztowany, ponownie udało mu się zbiec i przedostać na tereny zajęte przez Armię Czerwoną, wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej.

W 1945 powierzono mu kierowanie Wydziałem Urbanistyki w Biurze Odbudowy Stolicy oraz dołączył do kierownictwa Głównego Urzędu Planowania Przestrzennego przy Ministerstwie Odbudowy. W 1946 został profesorem kontraktowym na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, trzy lata później Główny Urząd Planowania Przestrzennego uległ likwidacji. W tym czasie został profesorem nadzwyczajnym i objął kierownictwo nowo powstałej Katedry Planowania Przestrzennego, w 1952 uzyskał stopień doktora nauk technicznych.

Po powstaniu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej został jej członkiem, działał w partyjnym Komitecie Uczelnianym. Równolegle do pracy na Politechnice przez pewien czas kierował Zakładem Teorii Układów Przestrzennych Instytutu Urbanistyki i Architektury i Pracownią Planowania Przestrzennego Polskiej Akademii Nauk. W 1958 należał do grupy inicjującej powstanie Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przy Polskiej Akademii Nauk, a następnie wszedł w skład jej Prezydium. Należąc przez wiele lat do Towarzystwa Urbanistów Polskich w 1960 otrzymał tytuł członka honorowego, równocześnie działał w Polskim Towarzystwie Geograficznym, Polskim Związku Żeglarskim oraz wchodził w skład zarządu Yacht Klubu Polskiego i Związku Kapitanów Żeglugi Morskiej.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera B 29-1-6).

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie urbanistyki i architektury”. Złoty Krzyż Zasługi (19 lipca 1946) „za zasługi położone w dziedzinie Odbudowy Kraju”. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1957) Złota Odznaka „Za zasługi dla województwa warszawskiego” (1970) Złota Odznaka Towarzystwa Urbanistów Polskich (1973) Źródło: In memoriam - Pamięci Architektów Polskich - Jan Olaf Chmielewski

Nagrody

Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia w dziale architektury za prace nad planowaniem przestrzennym, w szczególności rejonu Zakopanego i terenów górskich (1950) Zespołowa nagroda Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury II stopnia (1956) Honorowa Nagroda SARP za wybitne zasługi w dziedzinie planowania przestrzennego (1967)

Przypisy

Bibliografia Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej Warszawa 1938, tom II s. 38. Juliusz Jerzy Malczewski (red.), Cmentarz Komunalny Powązki dawny Wojskowy w Warszawie, wyd. „Sport i Turystyka”, Warszawa 1989, s. 230, . Niels Gutschow, Barbara Klein, Vernichtung und Utopie. Stadtplanung Warschau 1939–1945, Junius-Verlag, Hamburg 1994, s. 15, .

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Biura Odbudowy Stolicy Kategoria:Członkowie Komitetów Uczelnianych PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Laureaci Honorowej Nagrody SARP Kategoria:Ludzie urodzeni w Niżnym Nowogrodzie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Za zasługi dla województwa warszawskiego” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy i obywatele polscy w Armii Czerwonej (1918–1946) Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy urbaniści Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Więźniowie KL Lublin Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Zmarli w 1974 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 (Austro-Węgry)