Krystyna Szostek-Radkowa (ur. 14 marca 1933 w Katowicach) – polska śpiewaczka mezzosopranistka, pedagog.
Życie prywatne Córka Józefa Szostka – śpiewaka i współzałożyciela Opery Śląskiej w Bytomiu, siostrzenica Karola Grzesika – przedwojennego marszałka Sejmu Śląskiego'Tadeusz Kijonka, Harmonia – rzecz o Krystynie Szostek-Radkowej, esej w pięciopłytowym albumie Krystyna Szostek-Radkowa. Mezzosopran, Polskie Radio (2006).. Naukę muzyki rozpoczęła we wczesnym dzieciństwie pod kierunkiem swego ojca, pierwszy raz wystąpiła w radiu już w wieku 4 lat. Po ukończeniu w 1953 klasy śpiewu Ireny Faryaszewskiej w katowickim Liceum Muzycznym rozpoczęła studia w Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach pod kierunkiem Adrianny Faryaszewskiej, Ireny Lenczewskiej, Wandy Łozińskiej. Studia w konserwatorium ukończyła w 1959 roku z najwyższym wyróżnieniem.
W czasie studiów wyszła za mąż za Ludwika Radka, skrzypka w Operze Śląskiej, a później w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Po związaniu się śpiewaczki na stałe z Operą Warszawską Radkowie zamieszkali w Warszawie, jednak przez wszystkie lata swej kariery artystka utrzymywała żywy kontakt ze Śląskiem. Rodzinne tradycje muzyczne kontynuowała ich młodsza córka – Jolanta Radek (sopran).
Radkowie zawsze mieli w swoim domu zwierzęta, a ich starsza córka Gabriela poświęciła się medycynie weterynaryjnej, jako że w tej rodzinie psy kochane były na równi z muzyką i śpiewem. I nie tylko psy, także koty i jamniki. Właśnie Krystyna Szostek-Radkowa jest autorką słynnego bon motu (o swoim ulubieńcu Dudusiu): To nie pies – to jest jamnik.
Kariera artystyczna Opera Od 1957 roku Krystyna Szostek-Radkowa przez 5 lat była solistką Opery Śląskiej w Bytomiu. Debiutowała tam rolą pokojówki w Manon, ale za swój debiut profesjonalny uważa rolę Ulryki w Balu maskowym Verdiego.
W 1958 zdobyła medal na międzynarodowym konkursie w Tuluzie, w 1959 – najwyższą (drugą) nagrodę na konkursie im. Giovanniego Battisty Viottiego w Vercelli, a w 1960 – III nagrodę na konkursie w Sofii.
Szybko zwróciła uwagę zagranicznych impresariów. Efektem był debiut w Operze Wiedeńskiej, gdzie wykonała z wielkim sukcesem rolę Eboli w Don Carlosie. Później przez 10 lat występowała gościnnie na deskach Opery Królewskiej La Monnaie w Brukseli (Eboli, Ortruda, Dalila, Amneris), w Opéra de Lyon (Ortruda 1976Le Figaro, 29.6.76-14.4.77.-Lyon-Poche, 236., Kundry 1977, Amneris 1978, Filipiewna 1984). Na scenie wschodnioberlińskiej Staatsoper grała Matkę Joannę w Diabłach z Loudun, a w Moskwie (Teatr Bolszoj) w Carmen. W 1981 wystąpiła w Operze Paryskiej w Balu maskowym w roli Ulryki wraz z José Carrerasem (Gustaw III) i Katią Ricciarelli (Amelia), a w Szwajcarii u Maurice Béjarta w inscenizacji opery Salome w roli Herodiady.
Występowała również na scenach operowych Madrytu, Hamburga, Düsseldorfu, Lubeki, Leningradu, Kijowa, Rygi, Budapesztu, Bukaresztu, Moskwy, Buenos Aires (Teatro Colón) i nowojorskiej Carnegie Hall. Były to wszystko występy gościnne, bowiem artystka nigdy nie rozstawała się na dłużej ze sceną Opery Narodowej w Warszawie, do której w 1962 roku zaangażował ją Bohdan Wodiczko i w której była solistką przez następne 40 lat.
Pierwsze jej role na tej scenie to Jadwiga w Strasznym dworze, Jokasta w Królu Edypie i Olga w Eugeniuszu Onieginie. Inne kreacje to Oktawia w Koronacji Poppei, Azucena w Trubadurze, Amneris w Aidzie, księżniczka Eboli w Don Carlosie, Santuzza w Rycerskości wieśniaczej, Cześnikowa w Strasznym Dworze, a przede wszystkim tytułowa rola w Carmen (1967) w reżyserii Erharda Fischera i wielkie role wagnerowskie – Wenus, Fryka, Waltrauta w Tannhäuserze i Pierścieniu Nibelunga. Cała tetralogia Wagnera była wystawiana w Teatrze Wielkim w międzynarodowej obsadzie w latach 1988–1989. Ostatnią rolą na scenie Opery Narodowej była Niania Filippiewna w Eugeniuszu Onieginie w roku 2002.
O kreacji w Carmen krytyk muzyczny Jerzy Waldorff pisał: Krystyna Szostek-Radkowa w roli i partii Carmeny była rewelacyjna: nie wyobrażam sobie, czy jest dziś lepsza Carmen w Europie, pod każdym względem – wokalnym, aktorskim, aparycyjnym.
Muzyka oratoryjna Obok oper klasycznych specjalizowała się w wykonaniach muzyki religijnej, oratoriach, a także w muzyce XX wieku, w szczególności w wykonaniach i prawykonaniach dzieł współczesnych jej polskich kompozytorów Bairda, Lutosławskiego, Góreckiego, Pendereckiego.
Z koncertami oratoryjnymi i recitalami objechała całą Europę, jak również Afrykę (Kenia, Uganda) i obie Ameryki: w 1982 wystąpiła z zespołem Kameralistów Filharmonii Narodowej Karola Teutscha w Carnegie Hall zapoznając amerykańską publiczność z arcydziełami polskich kompozytorów epoki baroku (w tym utwór Jesu spes mea Stanisława Sylwestra Szarzyńskiego był kilkakrotnie bisowany), a w sezonie 1993/1994 odbyła tournée po Puerto Rico, gdzie pod dyrekcją Krzysztofa Pendereckiego wraz ze słowacką sopranistką Lucją Popp wykonywały, zarówno jego kompozycje, jak i klasyczne dzieła oratoryjne (w tym Requiem Dvořáka).
Jej repertuar oratoryjny obejmuje kilkadziesiąt pozycji: Vivaldi, Monteverdi, Pergolesi, Bach, Händel, Mozart, Brahms, Moniuszko, Bruckner, Verdi, Mahler, Dvořák, Szymanowski. Była jedną z najwyżej ocenianych wykonawczyń partii mezzosopranowej w Requiem Verdiego.
Prawykonania muzyki współczesnej Uczestniczka wielu międzynarodowych festiwali muzycznych (Montreux, Besançon, Lyon, Linz, Lucerna, Rzym, Zagrzeb) i wielu realizacji Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej Warszawska Jesień. m.in. w jej IV edycji (1960) w Oedipus Rex Strawinskiego, oraz w Requiem Maciejewskiego, a Witold Lutosławski powierzył jej dwa pierwsze wykonania Pięciu pieśni do słów Kazimiery Iłłakowiczówny, pierwszego utworu w nowym systemie harmonii dwunastodźwiękowej.
W 1960 brała udział w prawykonaniu Pięciu pieśni do słów Haliny Poświatowskiej Tadeusza Bairda, utworze zadedykowanym „Krystynie”.
W 1966 w ramach X „Warszawskiej Jesieni” miała prawykonanie opera Jutro Tadeusza Bairda na podstawie dramatu One day more Josepha Conrada, następnie w 1972 opera została wystawiona na scenie Opery Śląskiej w reżyserii Bogdana Hussakowskiego. Kreacja aktorska Szostek-Radkowej w roli Jessiki w obu przedstawieniach spotkała się z gorącym przyjęciem publiczności i reżyser rozpoczął realizację wersji filmowej. Autor opery wymógł jednak żeby rolę Jessiki w filmie powierzyć aktorce teatralnej z podkładem głosu Szostek-Radkowej.
W latach 1970 przygotowała z francuskim kompozytorem Jean Guillou prawykonanie światowe Judith Symphonie pour Mezzo Soprano et orchestre op. 21, . Prawykonanie francuskie symfonii z udziałem Krystyny Szostek-Radkowej i Orkiestrą Radia i Telewizji Francuskiej (ORTF) pod dyr. Renarda Czajkowskiego odbyło się w Paryżu 25 lutego 1971.
Działalność pedagogiczna Od 1985 prowadziła klasę śpiewu na Wydziale Wokalnym Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie w 1993 otrzymała z rąk Prezydenta RP tytuł profesora. Do jej uczniów należeli m.in.: Anna Lubańska, Edyta Kulczak, Ae-Ran Kim, Anna Lisiecka, Małgorzata Pańko, Katarzyna Rzymska, Ewa Thomas, Elżbieta Wróblewska, Agnieszka Dąbrowska, Małgorzata Gałuszka-Armata, Karolina GumosKarolina Gumos – official Website., Jolanta Rzewuska.
Odznaczenia i nagrody 1967 – Złoty Krzyż Zasługi 1979 – Krzyż Kawalerski OOP 1983 – Order Sztandaru Pracy I klasy 1988 – Honorowa Odznaka Towarzystwa Polonia 2003 – Ślązaczka Towarzystwa Przyjaciół ŚląskaTowarzystwo Przyjaciół Śląska. 2011 – Złoty Medal Gloria Artis – Zasłużony Kulturze
Role operowe
Manon, Jules Massenet, postać: pokojowa, reż. Jan Popiel, Opera Śląska, premiera: 1957-06-01 Bolesław Śmiały, Ludomir Różycki, postać: Mielisława, reż. Józef Wyszomirski, Opera Śląska, premiera: 1957-11-30 Bal maskowy, Giuseppe Verdi, postać: Ulrika, reż. Karol Urbanowicz, Opera Śląska, premiera: 1957-11-30 Wesele Figara, Wolfgang Amadeus Mozart, postać: Marcelina, reż. Józef Wyszomirski, Opera Śląska, premiera: 1959-09-18 Marta, Friedrich von Flotow, postać: Nancy, reż. Vladislav Hamsik, Opera Śląska, premiera: 1961-07-12 Oedipus Rex. Persefona, Igor Strawinski, postać: Jokasta, reż. Konrad Swinarski, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1962-01-10 Juliusz Cezar, Georg Friedrich Händel, postać: Kornelia, reż. Ludwik René, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1962-04-28 Zamek Sinobrodego, Béla Bartók, postać: Judith, reż. Aleksander Bardini, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1963-02-16 Don Carlos, Giuseppe Verdi, postać: Księżniczka Eboli, Opera Wiedeńska, premiera: 1965-02-06 Straszny dwór, Stanisław Moniuszko, postać: Jadwiga, reż. Jerzy Merunowicz, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1965-11-20 Oedipus Rex (wieczór Strawińskiego), Igor Strawinski, postać: Jokasta, reż. Konrad Swinarski, Rodrigues Alfredo, Rodrigues Alfredo, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1965-12-11 Parsifal, Richard Wagner, postać: Kundry, Nouvel Opéra w Lyonie Moc przeznaczenia, Giuseppe Verdi, postać: Cyganka Preziosilla, Nouvel Opéra w Lyonie Samson i Dalila, Camille Saint-Saëns, postać: Dalila, Opera Brukselska La Monnaie Faust, Charles Gounod, postać: Marta, reż. Ladislav Stros, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1966-04-06 Aida, Giuseppe Verdi, postać: Amneris, reż. Danuta Baduszkowa, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1966-08-31 Jutro, Tadeusz Baird, postać: Jessica, reż. Aleksander Bardini, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1966-09-18 Carmen, Georges Bizet, postać: Carmen, reż. Erhard Fischer, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1967-07-16 Oniegin, Piotr Czajkowski, postać: Olga, reż. Lidia Zamkow, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1967-11-16 Trubadur, Giuseppe Verdi, postać: Azucena, reż. Józef Grubowski, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1970-05-09 Elektra, Richard Strauss, postać: Klitemnestra, reż. Aleksander Bardini, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1971-01-05 Koronacja Poppei, Claudio Monteverdi, postać: Oktawia, reż. Ludwik René, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1971-07-16 Straszny dwór, Stanisław Moniuszko, postać: Cześnikowa, reż. Maciej Prus, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1972-06-25 Szarlatan, Karol Kurpiński, postać: Konsyliarzowa (gościnnie), reż. Jan Kulma, Warszawska Opera Kameralna Warszawa, premiera: 1972-09-25 Pieśni truwerów, Tadeusz Baird, wieczór pt. Etiudy baletowe, reż. Witold Gruca, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1972-12-21 Borys Godunow, Modest Musorgski, postaci: Karczmarka, Maryna Mniszchówna, Niania, reż. Jan Świderski, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1972-12-30 Tannhäuser, Richard Wagner, postać: Wenus, reż. Otto Fritz, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1974-02-17 Lohengrin, Richard Wagner, postać: Ortruda, reż.Ernst Poettgen, Teatr Królewski La Monnaie w Brukseli, premiera 1975-05-10 Diabły z Loudun, Krzysztof Penderecki, postać: Matka Joanna od Aniołów, reż. Kazimierz Dejmek, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1975-06-08 Lohengrin, Richard Wagner, postać: Ortruda, reż. muz. Serge Baudo, Theatre Romain de Fourviere /Opéra de Lyon, premiera: 1976-06-21 Parsifal Richard Wagner, postać: Kundry, reż. Louis Erlo, Opéra de Lyon, premiera: 1977-04-08Le Figaro, 1977-04-04. Rycerskość wieśniacza, Pietro Mascagni, postać: Santuzza, reż. Maria Fołtyn, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1977-06-26 Dama pikowa, Piotr Czajkowski, postać: Hrabina, reż. Lew Michajłow, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1980-03-02 Bal maskowy, Giuseppe Verdi, postać: Ulrika, reż. Jean Claude Casadesus, Opera Paryska, premiera: 1981-03-07 Salome, Richard Strauss, reż.: Maurice Béjart, Grand Théâtre, Geneva, premiera: 1983-01-21 Gwiazda, Zygmunt Krauze, postać: Gwiazda, reż. Wojciech Szulczyński, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1985-06-21 Makbet, Giuseppe Verdi, postać: Lady Mackbeth, reż. Marek Grzesiński, Teatr Wielki w Warszawie, premiera: 1985-11-09