Oscar za najlepszą charakteryzację i fryzury – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 1982 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepsza charakteryzacja i fryzury (Best Makeup and Hairstyling). Honoruje charakteryzatorów i fryzjerów za pracę nad filmem kinowym. Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego.
Prekursorami kategorii (współcześnie zaliczanymi do niej w bazie danych Akademii) były dwie nagrody specjalne za charakteryzację, przyznane w 1965 i 1969. 16 grudnia 1981 AMPAS ogłosiła utworzenie od 54. edycji (w 1982) kategorii konkursowej. Początkowo nazywała się najlepsza charakteryzacja (Best Makeup) i honorowała tylko charakteryzatorów, a w każdej edycji przyznawane były trzy nominacje. Fryzjerzy zaczęli być honorowani w 66. edycji (w 1994). 28 czerwca 2012 AMPAS ogłosiła, że począwszy od 85. edycji (w 2013) kategoria zmieni nazwę na najlepsza charakteryzacja i fryzury (Best Makeup and Hairstyling). Od 92. edycji (w 2020) liczba nominacji została zwiększona do pięciu.
Najwięcej nominacji (11) i nagród (7) otrzymał Rick Baker.
Zasady przyznawania Zgodnie z regulaminem 99. edycji, wyłanianie laureata w kategorii odbywa się pięcioetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji, a zarząd sekcji charakteryzatorów i fryzjerów Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Dopuszczona jest możliwość nadesłania przy zgłoszeniu maksymalnie ośmiostronnego portfolio prezentującego pracę w filmie, w szczególności zdjęć przed i po dokonaniu charakteryzacji lub stylizacji fryzur. Regulamin precyzuje, że honorowana jest tylko praca wykonana na występujących w filmie ludziach.
W drugim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji charakteryzatorów i fryzjerów filmowych Akademii, odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego – głosujący wskazują maksymalnie dziesięć pozycji, przyznając im punkty preferencji. Dziesięć filmów, które uzyskało najwięcej punktów, trafia na publikowaną przez AMPAS skróconą listę kandydatów do nominacji. W trzecim etapie odbywają się spotkania członków sekcji z reprezentantami filmów ze skróconej listy (pracownikami wytwórni, producentami lub kandydatami do nominacji) w celu zaprezentowania twórczości charakteryzatorsko-fryzjerskiej. W czwartym etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji, ponownie odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego – głosujący wskazują maksymalnie pięć pozycji, przyznając im punkty preferencji. Pięć filmów, które uzyskały najwięcej punktów, otrzymuje nominację. W piątym etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów.
Laureaci i nominowani
Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.
Edycja Rok Film Nominowani 37. 1964 Siedem wcieleń doktora Lao 41. 1968 Planeta Małp John Chambers 54. 1981 Amerykański wilkołak w Londynie Rick Baker Serce robota Stan Winston 55. 1982 Walka o ogień i Gandhi 57. 1984 Amadeusz i Dick Smith 2010: Odyseja kosmiczna Greystoke: Legenda Tarzana, władcy małp Rick Baker i 58. 1985 Maska i Kolor purpury Remo 59. 1986 Mucha i Klan niedźwiedzia jaskiniowego i Legenda Rob Bottin i 60. 1987 Harry i Hendersonowie Rick Baker Szczęśliwego Nowego Roku 61. 1988 Sok z żuka , i Książę w Nowym Jorku Rick Baker Wigilijny show i 62. 1989 Wożąc panią Daisy , i Przygody barona Munchausena i Tato Dick Smith, i 63. 1990 Dick Tracy i Cyrano de Bergerac i Edward Nożycoręki i Stan Winston 64. 1991 Terminator 2: Dzień sądu Stan Winston i Hook , i Star Trek VI: Wojna o pokój , i 65. 1992 Drakula , i Hoffa , i Powrót Batmana , i Stan Winston 66. 1993 Pani Doubtfire , i Filadelfia i Lista Schindlera , i 67. 1994 Ed Wood Rick Baker, i Forrest Gump , i Frankenstein , i 68. 1995 Braveheart. Waleczne serce , i Moja rodzina i Współlokatorzy , i 69. 1996 Gruby i chudszy Rick Baker i Duchy Missisipi i Star Trek: Pierwszy kontakt , i 70. 1997 Faceci w czerni Rick Baker i Jej wysokość pani Brown , i Titanic , i 71. 1998 Elizabeth Szeregowiec Ryan , i Zakochany Szekspir i 72. 1999 Topsy-Turvy i Austin Powers: Szpieg, który nie umiera nigdy i Człowiek przyszłości Życie Rick Baker 73. 2000 Grinch: Świąt nie będzie Rick Baker i Cela i Cień wampira i 74. 2001 Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia i Richard Taylor Moulin Rouge! i Piękny umysł i 75. 2002 Frida i Wehikuł czasu i 76. 2003 Władca Pierścieni: Powrót króla Richard Taylor i Pan i władca: Na krańcu świata i Piraci z Karaibów: Klątwa Czarnej Perły i 77. 2004 Lemony Snicket: Seria niefortunnych zdarzeń i Pasja i W stronę morza i 78. 2005 Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa i Człowiek ringu i Gwiezdne wojny: część III – Zemsta Sithów i 79. 2006 Labirynt fauna i Apocalypto i Klik: I robisz, co chcesz i 80. 2007 Niczego nie żałuję – Edith Piaf i Norbit Rick Baker i Piraci z Karaibów: Na krańcu świata i 81. 2008 Ciekawy przypadek Benjamina Buttona Hellboy: Złota armia i Mroczny Rycerz i 82. 2009 Star Trek , i Boski i Młoda Wiktoria i 83. 2010 Wilkołak Rick Baker i Niepokonani , i 84. 2011 Żelazna Dama i Albert Nobbs , i Harry Potter i Insygnia Śmierci: Część II , i 85. 2012 Les Misérables. Nędznicy i Hitchcock , i Hobbit: Niezwykła podróż , i 86. 2013 Witaj w klubie i Jeździec znikąd i 87. 2014 Grand Budapest Hotel i Foxcatcher i Strażnicy Galaktyki i 88. 2015 Mad Max: Na drodze gniewu , Elka Wardega i Stulatek, który wyskoczył przez okno i zniknął i Zjawa , i 89. 2016 Legion samobójców , i Mężczyzna imieniem Ove i Star Trek: W nieznane i 90. 2017 Czas mroku , i Cudowny chłopak Powiernik królowej i 91. 2018 Vice , i i Maria, królowa Szkotów , i 92. 2019 Gorący temat , i 1917 , i Czarownica 2 , i Joker i Judy 93. 2020/2021 Ma Rainey: Matka bluesa , i Elegia dla bidoków , i Emma , i Mank , i , i 94. 2021 , i Cruella , i Diuna , i Dom Gucci , i , i 95. 2022 Wieloryb , i Batman , i Czarna Pantera: Wakanda w moim sercu i Elvis , i Na Zachodzie bez zmian i 96. 2023 Biedne istoty , i , i , i Oppenheimer , i 97. 2024 Substancja , i , i Emilia Pérez , i , i Wicked , i 98. 2025 Frankenstein , i Brzydka siostra i Grzesznicy , i , i , i
Statystyki Statystyki dotyczą tylko nominacji i nagród konkursowych, nie obejmują nagród specjalnych.
Największa liczba nagród + Osoby z co najmniej dwiema nagrodami Należy wejść w sekcji „Makeup” w listę „Most Nominations and Awards”. Nagrody Osoba Filmy i lata 7 Rick Baker Amerykański wilkołak w Londynie (1982) Harry i Hendersonowie (1988) Ed Wood (1995) Gruby i chudszy (1997) Faceci w czerni (1998) Grinch: Świąt nie będzie (2001) Wilkołak (2011) 4 Drakula (1993) Pani Doubtfire (1994) Ciekawy przypadek Benjamina Buttona (2009) Vice (2019) 3 Żelazna Dama (2012) Grand Budapest Hotel''' (2015) Biedne istoty (2024)
| Sok z żuka (1989) Pani Doubtfire (1994) Ed Wood (1995) |- | align=center rowspan=5| 2 | | Gruby i chudszy (1997) Faceci w czerni (1998)
| Walka o ogień (1983) Drakula (1993)
| Czas mroku (2018) Gorący temat (2020) |- | Richard Taylor | Władca Pierścieni: Drużyna Pierścienia (2002) Władca Pierścieni: Powrót króla (2004)
| Pani Doubtfire (1994) Ed Wood'' (1995)
Największa liczba nominacji + Osoby z co najmniej trzema nominacjami Nominacje Osoba 11 Rick Baker 10 8 6 5 4 Stan Winston 3
Nagrodzone filmy nieanglojęzyczne + Nagrodzone filmy nieanglojęzyczne Należy wejść w sekcji „International Feature Film” w listę „Nominations and Awards in Other Categories for Non-English-Language Feature Films”. Edycja Rok Film Język 55. 1982 Walka o ogień język artystyczny 79. 2006 Labirynt fauna hiszpański 80. 2007 Niczego nie żałuję – Edith Piaf francuski
Zobacz też Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej za najlepszą charakteryzację i fryzury
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Oscarów
Charakteryzacja i fryzury