Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Zwardoń – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Zwardoniu – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką SłowackąOd 1 stycznia 1993 z Republiką Słowacką..

Formowanie i zmiany organizacyjne

W październiku 1945 tereny przyszłej strażnicy WOP ochraniały pododdziały 14 Kołobrzeskiego pułku piechoty.

Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 43 komendy odcinka jako 199 strażnica WOP (Zwardoń) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego.

Na początku 1947 obsada personalna strażnicy została wymieniona z obsadą 113 strażnicy GrünhofRozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 02 z 21.01.1947..

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 strażnica została włączona w struktury 57 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 34 batalionu WOP w Żywcu.

Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic, a strażnica WOP Zwardoń I kategorii otrzymała nr 204 w skali kraju. W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Zwardoń była 18 w 3 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w Nowym Sączu. 1 stycznia 1960 była jako 5 strażnica WOP III kategorii Zwardoń. W 1963 przeniesiono strażnicę III kategorii Zwardoń do kategorii IVRozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 0148 z 2.09.1963.. 1 stycznia 1964 była jako 1 strażnica lądowa WOP Zwardoń.

W 1964, rozformowano strażnicę WOP Zwardoń, a jej zadania przejęła nowo utworzona placówka WOP Zwardoń.

W 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę WOP Zwardoń podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach.

13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego.

1 listopada 1984 Strażnica Lądowa WOP w Zwardoniu została włączona w struktury utworzonego batalionu granicznego GB WOP w Żywcu, 1 sierpnia 1989 jako Strażnica WOP w Zwardoniu bezpośrednio pod sztab GB WOP w Gliwicach, a 1 lipca 1990 batalionu granicznego GB WOP w Cieszynie i tak funkcjonowała do 15 maja 1991 jako strażnica kadrowa na czas „P”.

Straż Graniczna: Po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 strażnica w Zwardoniu przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w CieszynieZarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 7.05.1991 utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06. i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Zwardoniu (Strażnica SG w Zwardoniu).

1 grudnia 1998 Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5 sierpnia 1998, Strażnica SG w Zwardoniu włączona została w struktury Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym SączuDecyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 5.08.1998 w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG..

W 2000, rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 3 stycznia 2003 nastąpiło zniesie strażnicy SG w ZwardoniuZarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z 13.12.2002 zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy wraz z obsadą etatową, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Zwardoniu (GPK SG w Zwardoniu).

Ochrona granicy W październiku 1945Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych. w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy zostały utworzone: Przejściowy Punkt Kontrolny Zwardoń – drogowy III kategorii (został zlikwidowany jesienią 1946) Przejściowy Punkt Kontrolny Zwardoń – kolejowy III kategorii (przeniesiony w 1950 do m. Łysa Polana).

Od 1947, na odcinku Strażnicy WOP Zwardoń funkcjonował PPK MRG, gdzie kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Przejściowy Punkt Kontrolny MRG Zwardoń.

W 1960, 5 strażnica WOP Zwardoń III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 10923 m: Włącznie znak graniczny nr III/174, wyłącznie znak gran. nr III/190 (góra Trojaczka).

W kwietniu 1963 w obiekcie strażnicy WOP Rycerka wybuchł pożar. W związku z tym d-ca 3 Karpackiej Brygady WOP skrócił ochraniany przez strażnicę odcinek granicy państwowej do 12 km a pozostałą część odcinka przejęły strażnice: Zwardoń i Soblówka. thumb|Granica polsko-czechosłowacka. Żołnierze WOP przy znaku granicznym na Oźnej (Beskid Wrzeszczowski). Szkolenie graniczne młodego rocznika GB WOP na odcinku Strażnicy WOP Zwardoń (sierpień 1984) Strażnica WOP Zwardoń: Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku: Sól-Oźna. W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna: 1 czerwca 1992 na odcinku strażnicy zostało uruchomione kolejowe przejście graniczne, w którym do 1995 kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Zwardoń-Skalité.

W 1995, na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne, w którym odprawę graniczną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga utworzonej Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Zwardoniu: Zwardoń-Myto-Skalité.

1 lipca 1999 na odcinku strażnicy zostały otwarte przejścia graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), w których doraźnie kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Jaworzynka-Čierne Górka Gomółka-Skalité Serafínov.

1 stycznia 2002 Strażnica SG w Zwardoniu ochraniała odcinek granicy państwowej: Wyłącznie znak gran. nr III/201 / I/1 (Trzycatek) 33px|alt= I/1. Linia rozgraniczenia z: Strażnicą Straży Granicznej w Jaworzynce: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego III/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka.

12 czerwca 2002 na odcinku strażnicy zostały otwarte przejścia graniczne turystyczne, w którym doraźnie kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Zwardoń-Skalité Bor-Oščadnica-Vreščovka.

Wydarzenia 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy). 1973 – strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie. 1976 – wycofano z granicy rowery, zastępując je motocyklami małolitrażowymi; WSK-175 dla kadry i WSK-125 dla żołnierzy służby zasadniczej (5–13 motocykli w zależności od obsady i na jakiej granicy). Wyposażone w łączność radiową motocykle stały się podstawowym środkiem transportu w służbie patrolowej i rozpoznawczej. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.

Strażnice sąsiednie 198 strażnica WOP Kolonia ⇔ 200 strażnica WOP Koniaków – 1946 203 strażnica WOP Rycerka ⇔ 205 strażnica WOP Krężelka – 15.03.1954 17 strażnica WOP Rycerka I kat. ⇔ Strażnica WOP Krężelka – 1956 6 strażnica WOP Rycerka III kat. ⇔ 4 strażnica WOP Krężelka III kat. – 1.01.1960 2 placówka WOP Rycerka ⇔ 31 strażnica WOP Krężelka lądowa IV kat. – 1.01.1964 Placówka WOP Rycerka ⇔ Placówka WOP Jaworzynka I kat. – do 07.1984 Strażnica lądowa kadrowa WOP Rycerka ⇔ Strażnica WOP Jaworzynka lądowa rozwinięta I kat. – do 31.12.1989 Strażnica lądowa kadrowa WOP Rycerka ⇔ Strażnica lądowa kadrowa WOP Jaworzynka – 1.01.1990–15.05.1991 Straż Graniczna: Strażnica SG w Rycerce Górnej ⇔ Strażnica SG w Jaworzynce – 16.05.1991–2.01.2003.

Komendanci/dowódcy strażnicy Jan Jakubiak kpt. Władysław Gregorczyk (był w 1976–05.1977) por. Józef Kudryk (05.1977–12.1978) por. Eugeniusz Niedzielak (12.1978–06.1979) ppor./por. Stanisław Mika p.o. (2.01.1980–29.02.1983) por. Kłodnicki kpt. Marek Guznar p.o. (1.03.1983–1.08.1984) (2.08.1984–15.05.1991)

Komendanci strażnicy SG: kpt. SG Piotr Wójcik ppor. SG/mjr SG Józef Copija (2.09.1992–1.01.2003) – do rozformowania.

Zobacz też 6 Pomorska Dywizja Piechoty

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Fotopolska: Zwardoń

Kategoria:Strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Strażnice Straży Granicznej III Rzeczypospolitej Strażnica WOP Zwardoń Kategoria:Strażnice Karpackiej Brygady WOP Kategoria:Strażnice WOP rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Strażnice Górnośląskiej Brygady WOP Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 2003