thumb|Typowy objaw choroby – różowa wysypka
Dur brzuszny (, daw. tyfus lub tyfus brzuszny) – ogólnoustrojowa choroba bakteryjna wywołana Gram-ujemnymi pałeczkami Salmonella enterica, serotyp Typhi (Salmonella Typhi). Wywołują ją bakterie z grupy salmonelli, które w temperaturze 60 °C giną już po kilkunastu minutach. Źródłem zakażenia może być brudna woda, nieumyte owoce, a także nieczystości zawierające w sobie pałeczki Salmonella Typhi. Charakteryzuje się gorączką (powoli narastającą, aż do osiągnięcia ok. 40 stopni), krańcowym wyczerpaniem, bólami brzucha, objawami zatrucia endotoksyną (splątanie) i różową wysypką, tak zwaną „różyczką durową”, czyli rumieniową wysypką plamisto-grudkową zlokalizowaną na skórze klatki piersiowej lub nadbrzusza. Tym objawom towarzyszy także powiększenie wątroby, śledziony i węzłów chłonnych szyi oraz zapalenie spojówek. Pomimo gorączki występuje względne spowolnienie pracy serca – jest to objaw Fageta.
Klasyfikacja ICD-10 Kod choroby Nazwa choroby Dur brzuszny Dur brzusznyZakażenia wywołane pałeczką Salmonella Typhi Dur rzekomy A Dur rzekomy B Dur rzekomy C Dur rzekomy, nieokreślonyZakażenia wywołane pałeczką Salmonella Paratyphi, bliżej nieokreślone
Profilaktyka Dokładne mycie owoców i warzyw przed spożyciem, a także picie tylko czystej wody z pewnego źródła i unikanie kontaktu z nieczystościami skażonymi bakteriami. Bardzo ważne jest mycie rąk przed jedzeniem i po wyjściu z ubikacji, ponieważ dur brzuszny (podobnie jak np. czerwonka) należy do tzw. chorób brudnych rąk (chory na dur brzuszny wydala zarazki z kałem).
Szczepienia mały|Dr Schreiber z San Augustine podaje szczepionkę przeciw durowi brzusznemu w wiejskiej szkole w hrabstwie San Augustine w Teksasie. Kwiecień 1943 Możliwe jest też przyjęcie szczepionki uodparniającej; odporność zyskuje się po jednej dawce na okres około 3 lat. Na polskim rynku dostępne są cztery szczepionki, z czego trzy podaje się poprzez wstrzyknięcie, a jedną z nich przyjmuje się doustnie:
Typhim Vi – jednodawkowa szczepionka inaktywowana Ty – zawiera inaktywowane bakterie Salmonella Typhi, podaje się ją w trzech dawkach TyT – szczepionka uodparniająca na dur brzuszny oraz tężec Vivotif – szczepionka przyjmowana doustnie, zawierająca atenuowane (osłabione) szczepy bakterii chorobotwórczych
Rozpoznanie posiew krwi (warunek konieczny) oraz pomocniczo, jako podejrzenie, dodatni posiew w kierunku Salmonella Typhi moczu, kału lub plwociny. Objawami pomocniczymi w rozpoznaniu jest też występowanie niedokrwistości, leukopenii, małopłytkowości lub wystąpienie zespołu wykrzepiania śródnaczyniowego.
Stadia duru brzusznego okres obrzmienia rdzeniastego (stadium intumescentiae medullaris) okres tworzenia się strupów (stadium crustosum) okres tworzenia się owrzodzeń (stadium ulcerationis) okres oczyszczania się owrzodzeń (stadium detersionis)
Leczenie Wymaga leczenia antybiotykiem.
Stosowane antybiotyki to: ampicylina (8 g/dobę) przez okres gorączki, a także kilka dni po jej ustąpieniu. Alternatywne antybiotyki: ciprofloksacyna, cefoperazon. Stosowany z powodzeniem może być również sulfametoksazol z trimetoprimem (kotrimoksazol) i furazolidon. Konieczne jest wyrównanie poziomu płynów i elektrolitów.
Rokowanie Rokowanie dobre, jeżeli wcześnie leczony, przed wystąpieniem powikłań, a ogólny stan i odporność chorego przed chorobą nie jest upośledzona.
Przypisy Charakterystyka Produktu Leczniczego Typhim Vi . Charakterystyka Produktu Leczniczego Ty . Charakterystyka Produktu Leczniczego TyT . Charakterystyka Produktu Leczniczego Vivotif .
Kategoria:Choroby bakteryjne