Akantowate (Acanthaceae Juss.) – rodzina roślin zielnych, krzewów, rzadziej drzew należących do rzędu jasnotowców (Lamiales). Rośliny należące do tej rodziny występują w rejonach subtropikalnych i tropikalnych, niektóre gatunki w cieplejszych rejonach strefy umiarkowanej, sięgając po obszar śródziemnomorski (w Europie tylko akant), Stany Zjednoczone, Australię. Należy do tej rodziny 212 rodzajów i co najmniej 3175 gatunków roślin. Liczne gatunki uprawiane są jako ozdobne. thumb|Aphelandra squarrosa thumb|Asystasia gangetica thumb|Ruellia simplex thumb|Hygrophila ringens Morfologia Pokrój Byliny, krzewy i rzadko drzewa (Bravaisia osiąga do 20 m wysokości) lub pnącza (podrodzina Thunbergioideae). Liście Pojedyncze, bez przylistków, zwykle nakrzyżległe, tylko u Nelsonioideae skrętoległe, często z cystolitami i zwykle całobrzegie (u akanta głęboko podzielone), czasem kolczaste. Kwiaty Obupłciowe, grzbieciste, zwykle wsparte okazałymi i barwnymi przysadkami i podsadkami. Korona kwiatu często dwuwargowa. Kielich zwykle 5-wargowy, rzadziej z 4 lub większą liczbą (do 16) ząbków. Pręciki 2, 4 lub 5, zawsze przynajmniej 1 prątniczek. Dysk miodnikowy poniżej zalążni. Sama zalążnia dwukomorowa, z dwoma lub wieloma zalążkami. Słupek zwykle zakończony podwójnym znamieniem. Owoce Zazwyczaj dwukomorowa torebka. Tylko w rodzaju Mendoncia jednonasienny pestkowiec.
Ekologia Rośliny w większości zasiedlające tereny otwarte i pustynne. Należą tu jednak także rośliny wodne oraz tworzące namorzyny. Wiele gatunków to typowe rośliny dna lasów tropikalnych.
Systematyka Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
Podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) W obrębie rodziny wyróżnia się 4 grupy w randze podrodzin, których relacje filogenetyczne przedstawiają się następująco:
Podrodzina Nelsonioideae Sreemadhavan (syn. Nelsoniaceae Sreemadhavan) Anisosepalum E. Hossain Elytraria Michaux Nelsonia R. Brown Saintpauliopsis Staner Staurogyne Wallich
Podrodzina Acanthoideae Link
Podrodzina Thunbergioideae Kosteletzky Anomacanthus R. D. Good Mendoncia Vandelli Meyenia Nees Pseudocalyx Radlkofer Thunbergia Retzius – tunbergia
Podrodzina Avicennioideae Miers Avicennia L. – awicenia, rozcięża
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd jasnotopodobne (Lamianae Takht.), rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Acanthineae Engl, rodzina akantowate (Acanthaceae Juss.).
Przypisy
Linki zewnętrzne