260px|thumb|Wjazd na teren Kommunarki 260px|thumb|Tablica informacyjna przy szosie kałuskiej Kommunarka () – obiekt specjalny NKWD, obecnie cmentarz prawosławny położony na 24 kilometrze szosy kałuskiej (A130 lub A101)Приход Преображенской церкви в п. Коммунарка Московской области w nowomoskiewskim okręgu administracyjnym Moskwy. Obok Butowa miejsce masowych egzekucji dokonywanych przez NKWD przez rozstrzelanie w latach 1937–1941Послесловие к спискам захороненных в «Коммунарке» Stowarzyszenie Memoriał. Rozstrzelano tu i pochowano 10–14 tys. osób. Znane są dane osobowe 4764 ofiarМартиролог жертв политических репрессий, расстрелянных и захороненных в Москве и Московской области в 1918–1953 гг. Сахаровский центр. [dostęp 2016-04-29]..
Według współpracownika Stowarzyszenia Memoriał Leonida Nowaka w późniejszym miejscu egzekucji znajdowała się do rewolucji październikowej posiadłość ziemska Choroszawka z dworem. Położony był w brzozowym lasku w pobliżu stawu na rzeczce Ordynka. Po przewrocie bolszewickim właściciele majątku zostali wysiedleni, a na przełomie lat 20 i 30. XX w. dwór został przekształcony w obiekt specjalny OGPU. Jego nazwę "Kommunarka" zapożyczono od pobliskiego gospodarstwa pomocniczego OGPU. Na terenie specobiektu wzniesiono daczę dla Gienricha Jagody – wiceprzewodniczącego OGPU, od 1934 przewodniczącego OGPU, następnie ludowego komisarza spraw wewnętrznych (NKWD)Леонид Новак Дача особого назначения, Итоги (magazyn) , 31.10.2000 – Nr 44 (230).. Była to podmiejska rezydencja Jagody, gdzie spotykał się z kierownictwem NKWD.
5 kwietnia 1937 Jagoda został aresztowany przez NKWD, z daczy wywieziono ruchomości. Wobec trwających masowych egzekucji wielkiego terroru pobliski poligon strzelecki NKWD Butowo, gdzie NKWD dokonywało rozstrzeliwań był niewystarczający. W tej sytuacji następca Jagody Nikołaj Jeżow rozkazał przekazać jego daczę oddziałom egzekucyjnym. Od końca sierpnia 1937 służyła jako miejsce egzekucji, a przylegający teren był miejscem pochówku ofiar w anonimowych mogiłach zbiorowych.
Według danych Stowarzyszenia Memoriał w latach 1937–1941 w Moskwie NKWD rozstrzelało ok. 32 000 ludzi, z czego nie mniej niż 29 200 w latach 1937–1938 (dane z akt spraw przechowywanych w Archiwum Oddziału FSB w Moskwie i Centralnym Archiwum FSB Federacji Rosyjskiej). Z liczby 32 000 ofiar 20 763 rozstrzelano i pochowano na poligonie Butowo, kilkaset po skremowaniu na Cmentarzu Dońskim, pozostałych w Kommunarce. Byli to zarówno obywatele ZSRR różnych narodowości, jak i pochodzący z różnych państw cudzoziemcy. Jednym z zamordowanych był polski poeta, futurysta i działacz komunistyczny Bruno Jasieński.
Ostatnia znana duża egzekucja na terenie Kommunarki została przeprowadzona 16 października 1941, w czasie ofensywy Wehrmachtu na Moskwę w ramach masakr więziennych NKWD 1941.
Współczesność W 1999 Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej przekazała obiekt Kommunarka Rosyjskiej Cerkwi PrawosławnejВиктория Волошина Спецобъект «Монастырь» Известия, 28.07.2002..
22 września 2007 na terytorium obiektu została poświęcona świątynia prawosławna pod wezwaniem Świętych Nowomęczenników i Wyznawców Rosyjskich w KommunarceНиколай Фигуровский, Спецобъект «Монастырь» Известия, 11.10.2007..
Przypisy
Bibliografia Приход Преображенской церкви в п. Коммунарка Московской области. Послесловие к спискам захороненных в «Коммунарке». Мартиролог жертв политических репрессий, расстрелянных и захороненных в Москве и Московской области в 1918-1953 гг. Леонид Новак Дача особого назначения Итоги (magazyn), 31.10.2000, nr 44 (230). Виктория Волошина Спецобъект «Монастырь», Известия, 28 lipca 2002 Николай Фигуровский, Спецобъект «Монастырь», Известия, 11.10.2007. Москва, расстрельные списки - спецобъект «Коммунарка»
Kategoria:NKWD ! Kategoria:Cmentarze w Rosji Kategoria:Pomniki w Rosji Kategoria:Wydarzenia w Moskwie